Στην επανεξέταση και αναθεώρηση του τρόπου υπολογισμού του εφάπαξ προσανατολίζεται το Υπουργείο Εργασίας, με στόχο την αποκατάσταση των στρεβλώσεων που προέκυψαν από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και την ουσιαστική ενίσχυση της ανταποδοτικότητας. Οι σχεδιαζόμενες παρεμβάσεις εντάσσονται στο πλαίσιο ενός ευρύτερου σχεδιασμού για τον εκσυγχρονισμό της κοινωνικής ασφάλισης, ενώ, εφόσον ολοκληρωθεί η απαιτούμενη νομοθετική διαδικασία, η εφαρμογή του νέου συστήματος εκτιμάται ότι θα τεθεί σε ισχύ από το 2027.
Αφορμή για τις επικείμενες αλλαγές αποτελεί το υφιστάμενο σύστημα που θεσπίστηκε το 2014, το οποίο βασίζεται σε διπλό μοντέλο υπολογισμού: για τα έτη έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013 εφαρμόζεται ο μέσος όρος αποδοχών συγκεκριμένης περιόδου, ενώ για τον χρόνο ασφάλισης από την 1η Ιανουαρίου 2014 και μετά ισχύει ένα σύστημα που συνδέει άμεσα τις παροχές με τις καταβληθείσες εισφορές. Στελέχη της κοινωνικής ασφάλισης επισημαίνουν ότι ο συνδυασμός αυτός δεν αποτυπώνει με δίκαιο τρόπο τη σχέση εισφορών και παροχών, αδικώντας ιδιαίτερα όσους κατέβαλαν υψηλότερες εισφορές κατά τα τελευταία έτη χωρίς να βλέπουν την ανάλογη προσαύξηση στο τελικό ποσό.
Η βασική παρέμβαση που εξετάζεται αφορά την αναθεώρηση της περιόδου αναφοράς για τον υπολογισμό του πρώτου τμήματος του εφάπαξ, ώστε να αντικατασταθεί η εξάρτηση από αποδοχές παλαιότερων ετών από έναν μηχανισμό που θα αντανακλά πληρέστερα τη συνολική ασφαλιστική διαδρομή του εργαζομένου. Η ρύθμιση αυτή αναμένεται να ωφελήσει κυρίως όσους αποχωρούν από την εργασία έχοντας διανύσει μεγάλο μέρος του ασφαλιστικού τους βίου μετά το 2014, καθώς πρόκειται για κατηγορία δικαιούχων που υπέστη τις μεγαλύτερες απώλειες σε σχέση με το προγενέστερο καθεστώς.
Οι τελικές αποφάσεις θα διαμορφωθούν μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων αναλογιστικών μελετών και των διαβουλεύσεων με τους εμπλεκόμενους φορείς, προκειμένου να διασφαλιστεί η δημοσιονομική ισορροπία και η βιωσιμότητα των ταμείων. Για χιλιάδες εργαζόμενους στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, η προοπτική ενός πιο διαφανούς, προβλέψιμου και δίκαιου συστήματος δημιουργεί προσδοκίες για βελτιωμένες παροχές, καθώς το εφάπαξ παραμένει ένα από τα πλέον κρίσιμα οικονομικά στηρίγματα κατά τη μετάβαση στη συνταξιοδότηση.
