Το τελικό "ν' στα άρθρα
Ένα από τα πιο συχνά ερωτήματα αφορά το πότε κρατάμε το τελικό "ν" στις λέξεις "τον" και "την".
Όταν το άρθρο ή η αντωνυμία ακολουθείται από λέξη που ξεκινά με φωνήεν ή με ορισμένα σύμφωνα, όπως κ, π, τ, ξ, ψ, αλλά και με συμπλέγματα όπως μπ, ντ, γκ, τσ και τζ, το τελικό "ν" διατηρείται.
Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να παραλείπεται. Ωστόσο, αρκετοί γλωσσολόγοι υποστηρίζουν ότι το αρσενικό άρθρο «τον» καλό είναι να γράφεται πάντα με "ν", ώστε να ξεχωρίζει από το ουδέτερο "το".
Το κόμμα που αλλάζει το νόημα
Η θέση ενός κόμματος μπορεί να επηρεάσει σημαντικά το μήνυμα μιας πρότασης, ιδιαίτερα στις αναφορικές προτάσεις.
Για παράδειγμα, η φράση "Δεν έφαγαν τα φρούτα που ήταν σάπια" σημαίνει ότι δεν καταναλώθηκαν μόνο τα χαλασμένα φρούτα. Αντίθετα, η πρόταση "Δεν έφαγαν τα φρούτα, που ήταν σάπια" υποδηλώνει ότι όλα τα φρούτα ήταν χαλασμένα.
Ένα μικρό σημείο στίξης μπορεί επομένως να αλλάξει εντελώς την ερμηνεία.
Πότε τονίζονται τα "πού" και "πώς"
Οι λέξεις "που" και "πως" δεν παίρνουν πάντα τόνο. Όταν χρησιμοποιούνται σε ερωτήσεις, χρειάζονται τόνο, όπως στις φράσεις "Πού πηγαίνεις;" και "Πώς σε λένε;".
Το ίδιο ισχύει και σε ορισμένες εκφράσεις, όπως "πού και πού" και "πώς και πώς".
Αντίθετα, όταν λειτουργούν ως αναφορικές λέξεις ή έχουν τη σημασία του "ότι", γράφονται χωρίς τόνο.
Η διαφορά που κάνει ένας τόνος στις αντωνυμίες
Οι τύποι "μου", "σου" και "του" συνήθως δεν τονίζονται. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου ο τόνος είναι απαραίτητος για να αποφευχθεί η παρανόηση.
Για παράδειγμα, η φράση "Η φίλη μου είπε" μπορεί να σημαίνει ότι μίλησε η φίλη που ανήκει σε εμένα, ενώ το "Η φίλη μού είπε" σημαίνει ότι η φίλη απευθύνθηκε σε εμένα.
"Τριάμισι" ή "τρεισήμισι";
Στα αριθμητικά υπάρχει επίσης μια συχνή σύγχυση.
Χρησιμοποιούμε το "τριάμισι" όταν ακολουθεί ουδέτερο ουσιαστικό, όπως "τριάμισι κιλά" ή "τριάμισι μήλα". Αντίθετα, το "τρεισήμισι" χρησιμοποιείται με αρσενικά και θηλυκά ουσιαστικά, όπως "τρεισήμισι ώρες" ή "τρεισήμισι άνθρωποι".
"Ότι" και "ό,τι" δεν είναι το ίδιο
Οι δύο λέξεις μοιάζουν, αλλά έχουν διαφορετική σημασία.
Το "ό,τι" χρησιμοποιείται όταν μπορεί να αντικατασταθεί από το "οτιδήποτε" ή "αυτό που", όπως στη φράση "Πάρε ό,τι θέλεις".
Το "ότι" λειτουργεί ως σύνδεσμος και σημαίνει "πως", όπως στο "Ξέρω ότι θα έρθεις".
Η σωστή χρήση της προστακτικής
Ένα συχνό λάθος αφορά την προστακτική ορισμένων ρημάτων, όπου πολλοί χρησιμοποιούν λανθασμένα χρονική αύξηση.
Η σωστή μορφή είναι "επίλεξε" και όχι "επέλεξε", όπως επίσης "παράγγειλέ μου", "υπόκυψε" και "κατάπληξέ τους".
"Κατ’ αρχάς" και "κατ’ αρχήν"
Οι δύο εκφράσεις έχουν διαφορετική σημασία.
Το "κατ’ αρχάς" σημαίνει "αρχικά", δηλαδή αναφέρεται στο πρώτο στάδιο μιας διαδικασίας. Αντίθετα, το "κατ’ αρχήν" χρησιμοποιείται όταν μιλάμε για μια βασική θέση ή μια αρχή.
"Όσοι" ή "όσους";
Η επιλογή εξαρτάται από τον ρόλο της λέξης μέσα στην πρόταση.
Λέμε "χαιρετώ όλους όσοι ήρθαν", επειδή το "όσοι" είναι το υποκείμενο του ρήματος. Αντίθετα, λέμε "χαιρετώ όλους όσους γνωρίζω", επειδή λειτουργεί ως αντικείμενο.
Η σωστή σύνταξη του "όσον αφορά"
Η έκφραση "όσον αφορά" χρησιμοποιείται ευρέως και μπορεί να εμφανιστεί με διαφορετικές συντάξεις. Στον επίσημο λόγο συναντάται συχνά η μορφή "όσον αφορά σε κάτι", ενώ στην καθημερινή χρήση είναι πολύ συνηθισμένο το "όσον αφορά κάτι".
Η σωστή χρήση της γλώσσας δεν αφορά μόνο την τήρηση κανόνων, αλλά κυρίως την ακρίβεια στην επικοινωνία. Μερικές μικρές λεπτομέρειες μπορούν να αλλάξουν το νόημα μιας πρότασης και να κάνουν τη διαφορά σε ένα κείμενο.
