Η πρόοδος της ιατρικής, οι καλύτερες συνθήκες διαβίωσης και η εξέλιξη της επιστήμης έχουν οδηγήσει σε μια εντυπωσιακή αύξηση του προσδόκιμου ζωής τις τελευταίες δεκαετίες. Οι άνθρωποι σήμερα ζουν περισσότερο από ποτέ. Ωστόσο, πίσω από αυτή τη θετική εξέλιξη κρύβεται μια πραγματικότητα που προβληματίζει ολοένα και περισσότερο τους επιστήμονες: τα επιπλέον χρόνια ζωής δεν συνοδεύονται απαραίτητα από καλή υγεία.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το λεγόμενο «χάσμα νοσηρότητας», ένας όρος που περιγράφει τη διαφορά ανάμεσα στα συνολικά χρόνια ζωής και στα χρόνια που ένας άνθρωπος παραμένει πραγματικά υγιής και λειτουργικός. Με απλά λόγια, εκφράζει το διάστημα κατά το οποίο κάποιος ζει αντιμετωπίζοντας χρόνιες ασθένειες, αναπηρίες ή σοβαρούς περιορισμούς στην καθημερινότητά του.
Τα συμπεράσματα μεγάλης έρευνας του Ινστιτούτου Μετρήσεων και Αξιολόγησης Υγείας (IHME) του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet Public Health, δείχνουν ότι το φαινόμενο αυτό εντείνεται σχεδόν σε ολόκληρο τον κόσμο. Το παγκόσμιο χάσμα νοσηρότητας αυξήθηκε από 8,8 χρόνια το 1990 σε 10,7 χρόνια το 2023, γεγονός που σημαίνει ότι οι άνθρωποι περνούν ολοένα μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους με προβλήματα υγείας.
Η εικόνα στην Ελλάδα
Η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση. Αντίθετα, τα στοιχεία της μελέτης δείχνουν ότι οι Έλληνες ζουν κατά μέσο όρο περίπου 82 χρόνια, όμως σχεδόν 12 από αυτά τα περνούν με χρόνιες παθήσεις ή σημαντικούς περιορισμούς στην υγεία τους. Το προσδόκιμο υγιούς ζωής υπολογίζεται στα 69-70 έτη, ενώ μετά από αυτή την ηλικία αυξάνονται σημαντικά τα προβλήματα που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η διαφορά ανάμεσα στα δύο φύλα. Οι γυναίκες ζουν περισσότερα χρόνια συνολικά, όμως περνούν και περισσότερα χρόνια αντιμετωπίζοντας προβλήματα υγείας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, το χάσμα νοσηρότητας στις γυναίκες φτάνει τα 12,1 χρόνια, ενώ στους άνδρες διαμορφώνεται στα 9,3 χρόνια.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το μεγαλύτερο βάρος προέρχεται από χρόνιες παθήσεις που δεν είναι απαραίτητα θανατηφόρες, αλλά επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινότητα. Στην κορυφή της λίστας βρίσκονται οι μυοσκελετικές παθήσεις, όπως η οσφυαλγία και η οστεοαρθρίτιδα, ακολουθούν οι διαταραχές ψυχικής υγείας, όπως η κατάθλιψη και το άγχος, ενώ σημαντικό ρόλο παίζουν και τα καρδιαγγειακά νοσήματα, ο διαβήτης, καθώς και οι νευροεκφυλιστικές ασθένειες, όπως η άνοια και η νόσος Αλτσχάιμερ.
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι μεγάλο μέρος αυτών των προβλημάτων συνδέεται με τον σύγχρονο τρόπο ζωής. Η παχυσαρκία, η εγκατάλειψη της μεσογειακής διατροφής, η καθιστική ζωή, το κάπνισμα και η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελούν βασικούς παράγοντες που επιβαρύνουν την υγεία και αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης χρόνιων νοσημάτων.
Το μεγάλο στοίχημα των επόμενων χρόνων
Η διεύρυνση του χάσματος νοσηρότητας δεν επηρεάζει μόνο τους ίδιους τους ασθενείς, αλλά ασκεί και σημαντική πίεση στα συστήματα υγείας και στην οικονομία. Η αύξηση των χρόνιων παθήσεων οδηγεί σε περισσότερες νοσηλείες, μεγαλύτερες δαπάνες για περίθαλψη και αυξημένες ανάγκες φροντίδας, ιδιαίτερα σε κοινωνίες που γερνούν, όπως η ελληνική.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι το ζητούμενο πλέον δεν είναι απλώς να αυξηθεί το προσδόκιμο ζωής, αλλά να μεγαλώσει και το διάστημα που οι άνθρωποι παραμένουν υγιείς, ενεργοί και ανεξάρτητοι. Όπως επισημαίνουν, η πρόληψη, η σωματική άσκηση, η σωστή διατροφή, η έγκαιρη διάγνωση και η καλύτερη διαχείριση των χρόνιων νοσημάτων μπορούν να συμβάλουν καθοριστικά ώστε τα επιπλέον χρόνια ζωής να συνοδεύονται και από καλύτερη ποιότητα.
