Μπροστά στην απειλή ολοένα και ισχυρότερων κλιματικών φαινομένων, οι επιστήμονες εξετάζουν νέες, πρωτοποριακές αλλά και αμφιλεγόμενες λύσεις. Μία από αυτές αφορά την τεχνητή «ενίσχυση» των νεφών, μια μέθοδο που θα μπορούσε θεωρητικά να περιορίσει τις επιπτώσεις ενός ισχυρού Σούπερ Ελ Νίνιο, μειώνοντας την ένταση ακραίων καυσώνων, πλημμυρών και άλλων φαινομένων που συνδέονται με την υπερθέρμανση του πλανήτη.
Ομάδα ερευνητών με επικεφαλής επιστήμονες του Scripps Institution of Oceanography μελετά την εφαρμογή μιας τεχνικής γεωμηχανικής, γνωστής ως τεχνητή αύξηση της ανακλαστικότητας των θαλάσσιων νεφών (marine cloud brightening), η οποία θα μπορούσε να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο τα σύννεφα αλληλεπιδρούν με την ηλιακή ακτινοβολία.
Πώς λειτουργεί η «λάμψη» των νεφών
Η μέθοδος που εξετάζουν οι επιστήμονες βασίζεται στην απελευθέρωση μικροσκοπικών σωματιδίων, όπως σωματίδια αλατιού, πάνω από περιοχές του τροπικού Ειρηνικού Ωκεανού.
Τα σωματίδια αυτά λειτουργούν ως «πυρήνες» για τη δημιουργία μικρότερων σταγονιδίων νερού μέσα στα σύννεφα, αυξάνοντας την ανακλαστικότητά τους. Έτσι, μεγαλύτερο μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας επιστρέφει πίσω στο Διάστημα, περιορίζοντας τη θέρμανση της επιφάνειας του ωκεανού.
Καθώς το Ελ Νίνιο τροφοδοτείται από την αυξημένη θερμοκρασία των υδάτων στον Ειρηνικό, η μείωση της θερμότητας θα μπορούσε να περιορίσει την έντασή του και να ενισχύσει τις ψυχρότερες συνθήκες που χαρακτηρίζουν το αντίθετο φαινόμενο, τη Λα Νίνια.
Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Science Advances, οι προσομοιώσεις έδειξαν ότι αν η συγκεκριμένη τεχνική είχε εφαρμοστεί πριν από τα ισχυρά επεισόδια Ελ Νίνιο του 1997 και του 2015, η έντασή τους θα μπορούσε να είχε μειωθεί αισθητά.
Οι ερευνητές εκτιμούν ακόμη ότι η ψυκτική επίδραση της Λα Νίνια θα μπορούσε να ενισχυθεί περισσότερο από 40%, εφόσον η παρέμβαση πραγματοποιούνταν έγκαιρα και με ελεγχόμενο τρόπο.
Η έμπνευση από τις πυρκαγιές της Αυστραλίας
Η ιδέα δεν προέκυψε τυχαία. Οι επιστήμονες βασίστηκαν και σε ένα «φυσικό πείραμα» που καταγράφηκε μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές στην Αυστραλία την περίοδο 2019-2020.
Τεράστιες ποσότητες καπνού μεταφέρθηκαν στην ατμόσφαιρα πάνω από τον Ειρηνικό, αυξάνοντας φυσικά την ανακλαστικότητα των νεφών. Μελέτες έδειξαν ότι το φαινόμενο αυτό συνέβαλε στη δημιουργία ψυχρότερων κλιματικών συνθηκών, παρόμοιων με εκείνες της Λα Νίνια.
Το γεγονός αυτό οδήγησε τους επιστήμονες να εξετάσουν αν μια αντίστοιχη διαδικασία θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί ελεγχόμενα και τεχνητά.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν για τους κινδύνους
Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα των υπολογιστικών μοντέλων, η συγκεκριμένη τεχνολογία παραμένει ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι μακροπρόθεσμες συνέπειες μιας τέτοιας παρέμβασης στο κλιματικό σύστημα δεν είναι ακόμη πλήρως γνωστές. Μια αλλαγή στη συμπεριφορά των νεφών θα μπορούσε να επηρεάσει τα παγκόσμια καιρικά μοτίβα, τις βροχοπτώσεις και ακόμη και τους μουσώνες.
Για τον λόγο αυτό, οι επιστήμονες ξεκαθαρίζουν ότι η γεωμηχανική δεν αποτελεί λύση αντί της μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, όπως υπογραμμίζουν, εξακολουθεί να απαιτεί δραστικό περιορισμό των αερίων του θερμοκηπίου.
Ωστόσο, καθώς τα ακραία καιρικά φαινόμενα γίνονται συχνότερα και εντονότερα, η συζήτηση γύρω από τέτοιες τεχνολογίες αναμένεται να ενταθεί. Το ερώτημα πλέον είναι αν ο άνθρωπος μπορεί να παρέμβει στο κλίμα με ασφάλεια ή αν μια τέτοια προσπάθεια θα δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από αυτά που επιχειρεί να λύσει.
