Η αντιγήρανση, όπως δείχνουν όλο και περισσότερες επιστημονικές μελέτες, δεν φαίνεται να περιορίζεται σε καλλυντικές φόρμουλες και εξειδικευμένες θεραπείες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να συνδέεται και με μια πολύ πιο απλή συνήθεια: τα ταξίδια.
Έρευνα του Πανεπιστημίου Edith Cowan στην Αυστραλία, που δημοσιεύθηκε στο Journal of Travel Research, εξετάζει τη σχέση μεταξύ ταξιδιωτικών εμπειριών και διαδικασιών γήρανσης, υποστηρίζοντας ότι η έκθεση σε νέα περιβάλλοντα μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά για τη σωματική και ψυχική υγεία.
Όπως διευκρινίζει η ερευνήτρια και υποψήφια διδάκτορας Φάνγκλι Χιου, «Η γήρανση, ως διαδικασία, είναι μη αναστρέψιμη. Δεν μπορεί να σταματήσει, μπορεί όμως να επιβραδυνθεί».
Οι επιστήμονες σπεύδουν να επισημάνουν ότι δεν έχουν όλα τα ταξίδια τα ίδια αποτελέσματα. Δεν συμπεριλαμβάνονται, για παράδειγμα, εμπειρίες που συνδέονται με υπερβολική κόπωση, έντονο στρες ή κινδύνους για την υγεία, ούτε σύντομες «τουριστικές στάσεις» με αποκλειστικό στόχο τη φωτογράφιση και την προβολή στα κοινωνικά δίκτυα.
Αντίθετα, ταξίδια που περιλαμβάνουν κίνηση, επαφή με διαφορετικούς ανθρώπους και ουσιαστική εμπειρία του τόπου φαίνεται να ενισχύουν θετικά συναισθήματα, τα οποία με τη σειρά τους συνδέονται με καλύτερη ψυχική ισορροπία και πιο υγιή βιολογική λειτουργία.
Τα ταξίδια ως εργαλείο γνωστικής και ψυχολογικής ενίσχυσης
Η διεθνής επιστημονική βιβλιογραφία έχει ήδη καταγράψει ότι η ταξιδιωτική εμπειρία δεν περιορίζεται στη χαλάρωση. Ο κοινωνικός ψυχολόγος Άνταμ Γκαλίνσκι από το Columbia Business School έχει δείξει ότι η επαφή με διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα μπορεί να ενισχύσει τη δημιουργικότητα και τη γνωστική ευελιξία.
«Οι εμπειρίες που αποκτά κανείς στο εξωτερικό ενισχύουν τη γνωστική ευελιξία, ενώ παράλληλα καλλιεργούν βαθύτερους και πιο συνθετικούς τρόπους σκέψης», σημειώνει.
Σε ανάλογη κατεύθυνση, ο ψυχίατρος και πρώην πρόεδρος της Ιταλικής Ψυχιατρικής Εταιρείας Ενρίκο Τζανάλντα υπογραμμίζει ότι η απόσταση από τη ρουτίνα λειτουργεί ως μηχανισμός “επανεκκίνησης”.
«Τα μεγαλύτερα οφέλη προκύπτουν όταν ταξιδεύουμε σε έναν τόπο πολύ διαφορετικό από το συνηθισμένο μας περιβάλλον», αναφέρει. «Το να φεύγει κανείς από το σπίτι του, σημαίνει ότι δοκιμάζει τον εαυτό του, αφήνει τη ρουτίνα και τις συνήθεις σχέσεις για να έρθει σε επαφή με άλλες συνήθειες και ανθρώπους. Αυτό δεν μας εμπλουτίζει μόνο ως ανθρώπους, αλλά μας βοηθά να κάνουμε ένα είδος “επαναφοράς’’ στη ζωή μας, να τη δούμε με διαφορετικό τρόπο και να κατανοήσουμε πώς αλλού αντιμετωπίζονται ζητήματα που μπορεί να έχουμε διαχειριστεί κι εμείς, δίνοντάς μας ιδέες για αλλαγές και αυξάνοντας την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων».
Βιολογικές επιδράσεις και “θεωρία εντροπίας”
Πέρα από την ψυχολογία και τη γνωστική λειτουργία, η έρευνα εξετάζει και πιο βιολογικές παραμέτρους. Η ομάδα της Χιου προσεγγίζει τον τουρισμό μέσα από τη θεωρία της εντροπίας, υποστηρίζοντας ότι οι θετικές εμπειρίες μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση της εσωτερικής ισορροπίας του οργανισμού.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η έκθεση σε νέα περιβάλλοντα και δραστηριότητες ενδέχεται να ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα, να αυξάνει τη μεταβολική δραστηριότητα και να βελτιώνει την αντοχή στο στρες.
«Το σύστημα αυτοάμυνας του οργανισμού γίνεται πιο ανθεκτικό. Ενδέχεται να απελευθερώνονται ορμόνες που ευνοούν την επιδιόρθωση και την αναγέννηση των ιστών, ενισχύοντας παράλληλα τη λειτουργία του συστήματος αυτοΐασης», εξηγεί η Χιου.
Ακόμη και σύντομες αποδράσεις μετράνε
Οι επιστήμονες συμφωνούν ότι δεν απαιτούνται μακρινά ή πολυήμερα ταξίδια για να υπάρξει όφελος. Ακόμη και σύντομες διακοπές φαίνεται να συνδέονται με μείωση του στρες, με τα αποτελέσματα να διατηρούνται για εβδομάδες μετά την επιστροφή.
Όπως επισημαίνει ο Τζανάλντα, «Το να μην καταφέρνει κανείς να πάρει μια περίοδο για να αποσυνδεθεί από την καθημερινότητα δεν είναι υγιές. Για τη σωματική ευεξία και την ψυχική ισορροπία είναι απαραίτητο να μπορεί κανείς να απομακρύνεται από τις ευθύνες και την εργασία. Ωστόσο, αυτό που έχει μεγαλύτερη αξία είναι το ίδιο το ταξίδι, καθώς οι διακοπές στο σπίτι δεν προσφέρουν την ίδια αποσύνδεση από τη ρουτίνα ούτε τα πλήρη οφέλη της ταξιδιωτικής εμπειρίας».
