Έντονη ανησυχία επικρατεί στην εγχώρια και διεθνή ταξιδιωτική αγορά λόγω της κατακόρυφης έξαρσης που παρουσιάζουν οι διαδικτυακές απάτες γύρω από τον προγραμματισμό των διακοπών. Παρότι το πρόβλημα μετρά περισσότερα από δέκα χρόνια συστηματικής παρουσίας, το τελευταίο διάστημα οι επιτήδευοι έχουν αναπτύξει εξαιρετικά προηγμένες μεθόδους, με αποτέλεσμα το φαινόμενο να λαμβάνει ανεξέλεγκτες διαστάσεις, απειλώντας τόσο την οικονομική ασφάλεια των ανυποψίαστων καταναλωτών όσο και τη βιωσιμότητα των νόμιμων τουριστικών επιχειρήσεων.
Οι μηχανισμοί που επιστρατεύουν οι δράστες για την υφαρπάξη χρημάτων είναι πολυεπίπεδοι και βασίζονται στην παραπλάνηση και το κακόβουλο λογισμικό (hacking). Σύμφωνα με τα στοιχεία της αγοράς, οι πιο διαδεδομένες μορφές απάτης επικεντρώνονται σε τρεις άξονες:
- Ανύπαρκτα καταλύματα-φαντάσματα: Δημιουργούνται ελκυστικές πλην όμως εικονικές αγγελίες για πολυτελείς βίλες ή διαμερίσματα σε δημοφιλείς προορισμούς της χώρας (όπως η Μύκονος, η Σαντορίνη και η Χαλκιδική), με τη χρήση υποκλαπεισών φωτογραφιών. Οι πελάτες δελεάζονται από τις χαμηλές τιμές και πιέζονται να ολοκληρώσουν τη συναλλαγή εκτός των επίσημων πλατφορμών (π.χ. Airbnb) μέσω απευθείας τραπεζικών εμβασμάτων ή κρυπτονομισμάτων, για να διαπιστώσουν τελικά κατά την άφιξή τους ότι το οίκημα δεν υφίσταται ή ανήκει σε ανίδεους ιδιοκτήτες.
- Ιστοσελίδες-κλώνοι (Spoofing): Κατασκευάζονται ψηφιακές σελίδες που αντιγράφουν πιστά τη δομή και την αισθητική γνωστών τουριστικών πρακτορείων ή αεροπορικών εταιρειών. Η διαφοροποίηση εντοπίζεται σε μια ανεπαίσθητη αλλαγή ενός και μόνο γράμματος στο όνομα του ιστοτόπου (domain name), παρασύροντας τους χρήστες στο να πληρώσουν για πακέτα και εισιτήρια που δεν εκδίδονται ποτέ.
- Η παγίδα του μεμονωμένου εισιτηρίου: Ανώνυμοι μεσάζοντες ή προφίλ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης υπόσχονται εξαιρετικά φτηνά ναύλα. Μετά την πληρωμή, οι τίτλοι μεταφοράς δεν αποστέλλονται ποτέ στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο του αγοραστή, με την επίκληση τεχνικών σφαλμάτων, αφήνοντας τους ταξιδιώτες εκτεθειμένους στα αεροδρόμια ή τα λιμάνια.
Η Ομοσπονδία Συνδέσμων Τουριστικών και Ταξιδιωτικών Γραφείων Ελλάδος (FedHATTA) υπογραμμίζει ότι η πρόληψη αποτελεί το ισχυρότερο όπλο των πολιτών. Οι ειδικοί συνιστούν να μην αποτελεί το μοναδικό κριτήριο επιλογής μια χαμηλή τιμή, καθώς η γλώσσα του μάρκετινγκ μπορεί εύκολα να βαφτίσει «πολυτελή» μια υποβαθμισμένη υπηρεσία. Ιδιαίτερα για τα μεμονωμένα εισιτήρια, τονίζεται η υποχρέωση άμεσης παράδοσής τους στον πελάτη με τη λήψη του αντιτίμου. Για τον λόγο αυτό, έχει διαμορφωθεί μια συγκεκριμένη λίστα ελέγχου έξι σημείων για κάθε ενδιαφερόμενο:
- Επιλογή νόμιμου γραφείου: Προτίμηση αποκλειστικά σε αδειοδοτημένα πρακτορεία, είτε φυσικά είτε ηλεκτρονικά.
- Έλεγχος αριθμού ΜΗΤΕ: Επαλήθευση του ειδικού σήματος του Μητρώου Τουριστικών Επιχειρήσεων.
- Συμμετοχή σε Ενώσεις: Επιβεβαίωση της ιδιότητας μέλους σε επίσημους επαγγελματικούς φορείς.
- Υπογραφή σύμβασης: Πραγματοποίηση γραπτής συμφωνίας για κάθε οργανωμένη εκδρομή.
- Λήψη αντιγράφων και αποδείξεων: Άμεση απαίτηση για τα αντίγραφα των συμβάσεων και τις επίσημες αποδείξεις παροχής υπηρεσιών.
- Ασφάλιση αστικής ευθύνης: Έλεγχος για την ύπαρξη κάλυψης αστικής επαγγελματικής ευθύνης από την πλευρά του διοργανωτή.
Απέναντι σε αυτή την απειλή, η FedHATTA έχει ενεργοποιήσει ένα αυστηρό σχέδιο δράσης δέκα σταδίων, με σκοπό τον περιορισμό των κρουσμάτων και τη νομική θωράκιση του κλάδου. Το πρωτόκολλο περιλαμβάνει την αρχική εξακρίβωση των δεδομένων κάθε καταγγελίας και την άμεση παραπομπή στη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος σε περιπτώσεις hacking. Παράλληλα, πραγματοποιείται ενημέρωση του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη και εμπλοκή του Υπουργείου Τουρισμού για τη διαφύλαξη της εύρυθμης λειτουργίας της αγοράς.
Στο οικονομικό σκέλος, υπάρχει στενή συνεργασία με την ΑΑΔΕ για τον εντοπισμό παράνομων εσόδων, ενώ παράλληλα τίθεται σε εφαρμογή η κινητοποίηση των μελών της Ομοσπονδίας για διαρκή επαγρύπνηση. Το σχέδιο συμπληρώνεται από την έκδοση δημόσιων προειδοποιήσεων προς το κοινό, την εντατική προώθηση της νομιμότητας (μέσω ελέγχου αδειών και γνωστοποιήσεων Open Business), την ενεργοποίηση των νομικών δικαιωμάτων που απορρέουν από την ευρωπαϊκή νομοθεσία για τα οργανωμένα ταξίδια, και, τέλος, τον τραπεζικό έλεγχο για το πάγωμα ύποπτων χρηματικών ροών σε συνεργασία με τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
