Η ιστορική ορθογραφία ως οδηγός
Σύμφωνα με τον γλωσσολόγο Γιώργος Μπαμπινιώτης, η ελληνική γλώσσα ακολουθεί την αρχή της ιστορικής ορθογραφίας. Αυτό σημαίνει ότι οι λέξεις διατηρούν τη γραφή που συνδέεται με την ετυμολογία και την εξέλιξή τους μέσα στον χρόνο, ακόμη κι αν η σημερινή προφορά τους έχει αλλάξει.
Το ίδιο φαινόμενο συναντάται και σε πολλές άλλες γλώσσες του κόσμου, όπου η γραπτή μορφή των λέξεων διατηρεί στοιχεία της ιστορικής τους προέλευσης.
Γλιτώνω ή γλυτώνω;
Η ορθή γραφή είναι γλυτώνω.
Η λέξη προέρχεται από το μεσαιωνικό ρήμα "εκλυτώνω", το οποίο είχε τη σημασία του ελευθερώνω ή απαλλάσσω. Η ρίζα της συνδέεται με το αρχαίο επίθετο "ἔκλυτος", που σήμαινε τον ελεύθερο ή τον απαλλαγμένο από δεσμεύσεις.
Επομένως, η γραφή με ύψιλον αντανακλά την ιστορική διαδρομή της λέξης και θεωρείται η σωστή.
Νιώθω ή νοιώθω;
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η σωστή μορφή είναι νιώθω.
Το ρήμα προέρχεται από μεταγενέστερη εξέλιξη του αρχαίου ρήματος "γιγνώσκω" και συγκεκριμένα από τον τύπο "γνώθω". Η ιστορική του πορεία δικαιολογεί τη γραφή με "ι".
Η μορφή "νοιώθω" επικράτησε για χρόνια λόγω λανθασμένης συσχέτισης με λέξεις όπως η "έννοια", χωρίς όμως να στηρίζεται στην πραγματική ετυμολογική προέλευση του ρήματος.
Γιατί δημιουργούνται τέτοιες απορίες;
Οι περισσότερες ορθογραφικές αμφιβολίες προκύπτουν επειδή αρκετά ελληνικά φωνήεντα και δίψηφα προφέρονται σήμερα με τον ίδιο τρόπο. Έτσι, η προφορά δεν αρκεί για να αποκαλύψει τη σωστή γραφή μιας λέξης.
Γι’ αυτόν τον λόγο η ετυμολογία και η ιστορική εξέλιξη των λέξεων παραμένουν βασικά εργαλεία για τη σωστή χρήση της ελληνικής γλώσσας.
