Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα γλωσσικού δανείου που έχει πλέον εδραιωθεί στην ελληνική καθομιλουμένη αποτελεί η λέξη «σπικάζ», όρος που χρησιμοποιείται ευρέως κυρίως στον χώρο των μέσων ενημέρωσης και της τηλεόρασης.
Η προέλευση του όρου
Η λέξη «σπικάζ» προέρχεται από το αγγλικό speak / speaker και εντάχθηκε στα ελληνικά μέσα από μια διαδικασία φωνητικής προσαρμογής, ακολουθώντας τη λογική άλλων δανείων όπως «μακιγιάζ», «πατινάζ» και «αμπαλάζ».
Πρόκειται, δηλαδή, για έναν όρο που δεν αποτελεί απλή μετάφραση, αλλά μια «ελληνοποιημένη» εκδοχή ξένης λέξης, προσαρμοσμένη στη μορφολογία της ελληνικής γλώσσας.
Τι σημαίνει στην πράξη
Στον χώρο των ΜΜΕ, ο όρος «σπικάζ» χρησιμοποιείται για να περιγράψει την εκφώνηση ή αφήγηση πάνω σε οπτικό υλικό. Ενδεικτικά, αφορά:
- την αφήγηση σε τηλεοπτικά ρεπορτάζ και ντοκιμαντέρ
- τον σχολιασμό εικόνων από εκφωνητή ή δημοσιογράφο
- τη φωνητική επένδυση (voice-over) σε βίντεο ή παραγωγές
Με πιο συμβατικούς όρους της ελληνικής γλώσσας, αποδίδεται ως «αφήγηση», «εκφώνηση» ή «σχολιασμός».
Στην καθημερινή χρήση
Με απλά λόγια, όταν μια φωνή συνοδεύει εικόνες σε ένα τηλεοπτικό ρεπορτάζ, ένα ντοκιμαντέρ ή ένα βίντεο, τότε αυτό που ακούγεται περιγράφεται στον επαγγελματικό χώρο ως «σπικάζ».
Γλωσσικό αποτύπωμα των ΜΜΕ
Η λέξη εντάσσεται σε μια ευρύτερη κατηγορία νεότερων γλωσσικών δανείων που έχουν προκύψει από την ανάπτυξη των μέσων ενημέρωσης και της ψηφιακής επικοινωνίας, όπως «ριάλιτι», «σέλφι» και «λάικ», τα οποία χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν νέες μορφές έκφρασης και παραγωγής περιεχομένου.
