Βασίλης Γκουζέλος 
Το ασφαλιστικό σύστημα της χώρας βρίσκεται για ακόμη μία φορά στο επίκεντρο της κριτικής, καθώς οι πρόσφατες εξελίξεις δείχνουν μια σταδιακή αλλά σταθερή διολίσθηση των επικουρικών συντάξεων. Η ιστορία της συγκεκριμένης μεταρρύθμισης μας γυρίζει πίσω στο 2016, όταν το αρχικό σχέδιο ΣΥΡΙΖΑ - Κατρούγκαλου προκάλεσε το πρώτο ισχυρό σοκ με την πρόταση για κατάργηση των επικουρικών παροχών. Το σχέδιο εκείνο, το οποίο είχε συνταχθεί από τον εκπρόσωπο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην τρόικα, Ντέκλαν Κοστέλο, και είχε υιοθετηθεί από την τότε κυβέρνηση, αποσύρθηκε προσωρινά κάτω από το βάρος των έντονων κοινωνικών αντιδράσεων.
Αντί της κατάργησης, θεσπίστηκε ο γνωστός «Νόμος Κατρούγκαλου» (Ν. 4387/16), ο οποίος επέφερε περικοπές άνω του 18% στις κύριες συντάξεις, λειτουργώντας συσσωρευτικά με τις μειώσεις των προηγούμενων μνημονίων. Αν και η Νέα Δημοκρατία από τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης δεσμευόταν για την πλήρη ακύρωση του εν λόγω νόμου, η μετέπειτα κυβερνητική της θητεία όχι μόνο διατήρησε το πλαίσιο του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά επανέφερε στο προσκήνιο τον πυρήνα του αρχικού σχεδίου της τρόικας για την αποδυνάμωση των επικουρικών συντάξεων.
Η στρατηγική της «αποδόμησης» σε δύο άξονες
Η υλοποίηση αυτής της πολιτικής, η οποία οδηγεί στην ουσιαστική εγκατάλειψη του παραδοσιακού επικουρικού συστήματος, εφαρμόζεται μέσα από δύο συγκεκριμένες κατευθύνσεις:
Η δημιουργία του ΤΕΚΑ: Η ίδρυση του νέου κεφαλαιοποιητικού ταμείου για τους νέους και τους νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας αποστέρησε πολύτιμους πόρους (εισφορές) από το υφιστάμενο αναδιανεμητικό ταμείο (ΕΤΕΑΕΠ). Χωρίς τη ροή νέων εισφορών, το παλαιό σύστημα οδηγείται μαθηματικά σε μαρασμό. Παρά το γεγονός ότι ο κρατικός προϋπολογισμός καλύπτει προσωρινά ένα μέρος αυτού του ελλείμματος, το ταμείο έχει καταστεί πλέον οιονεί ελλειμματικό.
Το παρατεταμένο «πάγωμα» των παροχών: Κατά την τελευταία τετραετία, την ίδια ώρα που οι κύριες συντάξεις λάμβαναν ορισμένες αναπροσαρμογές, οι επικουρικές παρέμεναν απόλυτα καθηλωμένες. Με τον τρόπο αυτό ενεργοποιείται στην πράξη η ρήτρα «μηδενικού ελλείμματος», καθώς το ύψος των παροχών εξαρτάται αποκλειστικά από τις εισπραττόμενες εισφορές, αδιαφορώντας για τις απώλειες που προκαλεί η φυγή των ασφαλισμένων έως 35 ετών προς το ΤΕΚΑ.
Οικονομικό πλήγμα 740 εκατομμυρίων ευρώ για τους συνταξιούχους
Οι συνέπειες αυτής της πολιτικής μεταφράζονται σε βαριές οικονομικές απώλειες για τους δικαιούχους. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, περίπου 1,3 εκατομμύρια συνταξιούχοι έχασαν συνολικά 740 εκατομμύρια ευρώ κατά την τελευταία τετραετία, καθώς το ετήσιο κονδύλι για τις επικουρικές παρέμεινε καθηλωμένο στα 4,5 δισ. ευρώ.
Αν εφαρμοζόταν στις επικουρικές η ίδια εισοδηματική πολιτική που ακολουθήθηκε για τις κύριες συντάξεις, το συνολικό κονδύλι θα έπρεπε να είναι σήμερα προσαυξημένο κατά 16,37%, φτάνοντας στα 5,4 δισ. ευρώ. Η απώλεια αυτή επιμερίζεται ανά έτος ως εξής:
348,7 εκατ. ευρώ το 2023
145,5 εκατ. ευρώ το 2023 (επιπλέον φάση)
120 εκατ. ευρώ το 2024
122,8 εκατ. ευρώ για το τρέχον έτος
Η ψευδαίσθηση των αυξήσεων και ο πληθωρισμός
Η κριτική επικεντρώνεται και στον μηχανισμό αναπροσαρμογής των κύριων συντάξεων, ο οποίος δημιουργεί μια πλασματική εικόνα βελτίωσης των εισοδημάτων. Από το 2023 έως σήμερα, οι κύριες συντάξεις σημείωσαν αθροιστική αύξηση 16,37%, την ίδια στιγμή που ο επίσημος πληθωρισμός ξεπέρασε το 19%.
Η απόκλιση αυτή οφείλεται στο υβριδικό μοντέλο υπολογισμού, το οποίο αποδίδει ως αύξηση το άθροισμα του μισού πληθωρισμού και του 50% της ανάπτυξης του ΑΕΠ, οδηγώντας μαθηματικά σε αναπροσαρμογές που υπολείπονται του πραγματικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή.
Τέλος, η στρατηγική της μηδενικής αναπροσαρμογής έχει επιτρέψει στον κλάδο επικουρήσεως του e-ΕΦΚΑ να παρουσιάσει ένα ετήσιο μικρό πλεόνασμα χρήσης της τάξεως των 400 εκατομμυρίων ευρώ. Σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών, το ποσό αυτό διακρατείται σκοπίμως, ώστε να αξιοποιηθεί για περιορισμένες παροχές και ελιγμούς κατά το προεκλογικό έτος 2027.
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
«Θα το πληρώσετε ακριβά»: Σοβαρές καταγγελίες κατά προϊσταμένης νηπιαγωγείου
Fuel Pass: Πότε λήγει η προθεσμία – Πόσα χρήματα δικαιούστε
Πανελλήνιες 2026: Θέματα, Λύσεις, Αποτελέσματα και Bάσεις στο google
