Μαρία Δούση Σε ηλικία 83 ετών έφυγε από τη ζωή ο αγαπημένος μουσικής της Κρήτης Γιάννης Ξυλούρης, γνωστός και ως Ψαρογιάννης.
Η είδηση έγινε γνωστή από τη σελίδα που φέρει το όνομα του στο facebook η οποία έγραψε: «Με βαθειά θλίψη σας ανακοινώνουμε ότι ο μεγάλος δάσκαλος Γιάννης Ξυλούρης ή Ψαρογιάννης δεν είναι πια μαζί μας».
Ποιος ήταν ο Γιάννης Ξυλούρης
Ο Γιάννης Ξυλούρης γεννήθηκε το 1943 στα Ανώγεια Μυλοποτάμου Ρεθύμνου και υπήρξε μια εμβληματική μορφή της κρητικής μουσικής παράδοσης. Μέλος της ιστορικής οικογένειας των Ξυλούρηδων, που επί τέσσερις γενιές έχει αφήσει ανεξίτηλο αποτύπωμα στην πολιτιστική ταυτότητα της Κρήτης, μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον όπου η μουσική δεν ήταν απλώς τέχνη, αλλά τρόπος ζωής. Εγγονός του θρυλικού Καραμουζαντώνη και αδελφός των Νίκος Ξυλούρης και Ψαραντώνης, ακολούθησε από νωρίς τον δρόμο της παράδοσης.
Σε ηλικία μόλις πέντε ετών ήρθε σε επαφή με το πρώτο του όργανο, το μαντολίνο, για να ακολουθήσουν σύντομα το λαούτο και η λύρα. Μαθητής ακόμη του δημοτικού, είχε ήδη αναπτύξει μια βαθιά, σχεδόν ενστικτώδη σχέση με τα παραδοσιακά όργανα, «μιλώντας» τη μουσική γλώσσα της πατρίδας του με σπάνια φυσικότητα. Στα δώδεκά του χρόνια συνόδευε με το λαούτο τον αδελφό του Νίκο, ενώ στα δεκατέσσερα πραγματοποίησε την πρώτη του δισκογραφική εμφάνιση.
Στα 17 του, ο Γιάννης Ξυλούρης λογιζόταν ήδη ως ένας από τους κορυφαίους λαγουτιέρηδες της Κρήτης. Οι σημαντικότεροι λυράρηδες του νησιού επιζητούσαν τη συνεργασία του και το λαούτο του συνόδευσε δεκάδες ηχογραφήσεις που σημάδεψαν την εποχή. Παράλληλα, δεν περιορίστηκε σε έναν ρόλο συνοδού: ασχολήθηκε ενεργά με το τραγούδι, τη λύρα και τη σύνθεση, δημιουργώντας σύγχρονα κρητικά τραγούδια που συνδύαζαν την παράδοση με δημιουργική τόλμη.
Με βαθιά γνώση της μουσικής κληρονομιάς της Κρήτης και έντονο καλλιτεχνικό ένστικτο, ο Ξυλούρης πάτησε γερά στα παραδοσιακά μονοπάτια, χωρίς να φοβηθεί να συνομιλήσει με στοιχεία της έντεχνης μουσικής. Η καλλιτεχνική του παρουσία υπήρξε διαρκής και πολυσχιδής, με συναυλίες και εμφανίσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Στη μακρά διαδρομή του συνεργάστηκε, πέρα από τα αδέλφια του Νίκο και Αντώνη, με κορυφαίους εκπροσώπους της κρητικής μουσικής, όπως ο Κώστας Μουντάκης —ιδίως τη δεκαετία του 1960— και ο Βασίλης Σκουλάς. Το αποτύπωμά του στη δισκογραφία υπήρξε τόσο εκτενές, ώστε καθιερώθηκε ως ο περισσότερο ηχογραφημένος λαγουτιέρης της κρητικής μουσικής της εποχής του.
Δημιουργικές ήταν και οι συμπράξεις του με μουσικά σχήματα από την Ήπειρο, τα νησιά του Αιγαίου και τη Μικρά Ασία, καθώς και με Έλληνες συνθέτες που διαμόρφωσαν το σύγχρονο ελληνικό τραγούδι. Η δεξιοτεχνία του στο λαούτο, η καθαρότητα της τεχνικής του και η εκφραστική του δύναμη αποτυπώθηκαν σε δεκάδες ηχογραφήσεις που θεωρούνται σήμερα σημείο αναφοράς.
Ενδεικτική δισκογραφία
- Πετραδολάκια
- Κρητικός Ήλιος
- Ενότητες
- Ραψωδίες στο λαούτο
- Αυγή ξανανταμώσαμε
Τα τελευταία χρόνια ζούσε στο Ηράκλειο, συνεχίζοντας να προσφέρει στη δισκογραφία και στη μουσική ζωή της Κρήτης, ενώ στήριζε νεότερους καλλιτέχνες μεταδίδοντας απλόχερα την εμπειρία και τη γνώση του. Με τον θάνατό του, η κρητική μουσική χάνει έναν στυλοβάτη της παράδοσης και έναν δημιουργό με βαθύ, αυθεντικό ήχο.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Δίπλωμα οδήγησης: Ποιοι πρέπει να το παραδώσουν άμεσα
Μειώσεις στη στρατιωτική θητεία: Πόσους μήνες θα υπηρετούν οι φαντάροι με τον νέο νόμο
