Μαρία Δούση Σημαντικές αλλαγές φέρνει το υπό αναμόρφωση κληρονομικό δίκαιο, αναβαθμίζοντας ουσιαστικά τη θέση όσων μένουν πίσω μετά την απώλεια του συντρόφου τους. Το νέο πλαίσιο επαναπροσδιορίζει τις ισορροπίες στην κληρονομική διαδοχή, δίνοντας ενισχυμένα δικαιώματα τόσο στους συζύγους όσο και στους συντρόφους, ανεξαρτήτως αν υπάρχει γάμος ή σύμφωνο συμβίωσης.
Κεντρικός άξονας της μεταρρύθμισης είναι η αύξηση της νόμιμης μοίρας για τον επιζώντα σύζυγο ή σύντροφο σε σύμφωνο συμβίωσης. Συγκεκριμένα:
Όταν υπάρχει ένα παιδί, το ποσοστό κληρονομίας αυξάνεται από 25% σε 33,3% (1/3)
Σε περίπτωση δύο ή περισσότερων παιδιών, το ποσοστό παραμένει στο 25%
Όταν δεν υπάρχουν παιδιά, ο επιζών σύζυγος αποκτά προτεραιότητα έναντι συγγενών, όπως γονείς ή πιο μακρινοί συγγενείς
Η αλλαγή αυτή αποσκοπεί στη θωράκιση της οικονομικής ασφάλειας του επιζώντος μέλους της οικογένειας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη θεσμική αναγνώριση της ελεύθερης συμβίωσης, δηλαδή των ζευγαριών που ζουν μαζί χωρίς γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης. Πρόκειται για μια τομή με έντονο κοινωνικό χαρακτήρα, καθώς μέχρι σήμερα οι σύντροφοι αυτοί δεν είχαν καμία απολύτως κληρονομική προστασία.
Η νομοθετική πρωτοβουλία, που αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του πρώτου τριμήνου του 2026, θεωρείται ο πιο ουσιαστικός εκσυγχρονισμός του κληρονομικού δικαίου εδώ και δεκαετίες.
Στον πυρήνα της μεταρρύθμισης βρίσκεται η επανεξέταση του τι συνιστά οικογένεια στη σύγχρονη κοινωνία. Το νέο πλαίσιο αναγνωρίζει ότι οι ουσιαστικοί δεσμοί ζωής δεν περιορίζονται πλέον στις παραδοσιακές μορφές συγγένειας.
Η προσέγγιση αυτή αντανακλά τα σύγχρονα κοινωνικά και δημογραφικά δεδομένα, δίνοντας νομική υπόσταση σε σχέσεις που μέχρι σήμερα παρέμεναν αόρατες για το δίκαιο.
Με το νέο κληρονομικό δίκαιο, ο σύντροφος σε ελεύθερη συμβίωση αποκτά συγκεκριμένα δικαιώματα, υπό προϋποθέσεις:
Απαιτείται τουλάχιστον τριετής κοινή ζωή
Ο επιζών σύντροφος αποκτά δικαίωμα παραμονής στην κοινή κατοικία για ένα έτος
Εισάγεται δικαίωμα στο «εξαίρετο», ώστε να μην περιέρχεται η περιουσία στο Δημόσιο
Ο σύντροφος εντάσσεται στην πέμπτη τάξη κληρονόμων, εφόσον δεν υπάρχουν παιδιά, σύζυγος ή γονείς
Πρόκειται για μια πρωτόγνωρη θεσμική αναγνώριση, που μεταβάλλει ριζικά το μέχρι σήμερα καθεστώς.
Ακόμη και στις περιπτώσεις όπου υπάρχουν παιδιά του αποβιώσαντος, το νέο πλαίσιο διατηρεί δικλείδες προστασίας για τον επιζώντα σύντροφο. Συγκεκριμένα:
Διατηρείται η οικοσκευή
Εξασφαλίζεται η προσωρινή παραμονή στην κατοικία
Προβλέπεται χρηματική αποζημίωση, εφόσον έχει προσφερθεί ουσιώδης βοήθεια χωρίς αντάλλαγμα
Η ενεργοποίηση των νέων δικαιωμάτων εξαρτάται από δύο κρίσιμα χρονικά στοιχεία:
Τη διάρκεια της κοινής ζωής (τουλάχιστον τρία έτη)
Την έγκαιρη προσφυγή στη Δικαιοσύνη
Ο επιζών σύντροφος έχει προθεσμία τεσσάρων μηνών από τον θάνατο για να ζητήσει δικαστικά την αναγνώριση της συμβίωσης και την εφαρμογή των νέων διατάξεων.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Τέλος τα παλιά διπλώματα: Τι αλλάζει για όλους τους οδηγούς
Διορισμοί εκπαιδευτικών 2026: Το ΦΕΚ με τα νέα πτυχία που «ξεκλειδώνουν» 10.000 μόνιμες θέσεις
