Το κορυφαίο 10% των εισοδηματικά ισχυρότερων ατόμων λαμβάνει περισσότερα χρήματα από το υπόλοιπο 90% μαζί, ενώ η συγκέντρωση του παγκόσμιου πλούτου είναι ακόμη πιο έντονη: το 10% των πλουσιότερων κατέχει το 75% της συνολικής περιουσίας, αφήνοντας μόλις το 2% στο φτωχότερο μισό.
Ένα οικονομικό τοπίο που αλλάζει δραματικά
Οι αναλυτές της έκθεσης υπογραμμίζουν πως σε όλες σχεδόν τις περιοχές του πλανήτη το 1% του πληθυσμού συγκεντρώνει πλούτο μεγαλύτερο από το 90% των φτωχότερων πολιτών. Οι συντάκτες της έρευνας επισημαίνουν ότι από τα μέσα της δεκαετίας του ’90, το μερίδιο του πλούτου που ελέγχει το υπερ-πλούσιο 0,001% έχει αυξηθεί από 4% σε πάνω από 6%, ενώ οι περιουσίες των δισεκατομμυριούχων διογκώνονται με ρυθμό περίπου 8% ετησίως.
Οι οικονομολόγοι, ανάμεσά τους και ο Thomas Piketty, τονίζουν ότι η κατάσταση έχει φτάσει σε τέτοιο επίπεδο ώστε να απαιτείται άμεση παρέμβαση. Η μείωση της ανισότητας, όπως αναφέρουν, δεν είναι μόνο ζήτημα δικαιοσύνης, αλλά κρίσιμος παράγοντας για τη δημοκρατική σταθερότητα, την εύρωστη οικονομική ανάπτυξη και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα.
Ένα παγκόσμιο σύστημα που αναπαράγει ανισότητες
Η έκθεση αποκαλύπτει πως πέρα από το εισόδημα, υπάρχουν τεράστιες διαφορές και στις ευκαιρίες. Για παράδειγμα, τα ποσά που επενδύονται στην εκπαίδευση ανά παιδί στη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη είναι 40 φορές μεγαλύτερα σε σύγκριση με αυτά στην υποσαχάρια Αφρική, μια ανισορροπία που εντείνει τον φαύλο κύκλο της φτώχειας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι πλούσιες χώρες επωφελούνται επίσης από ένα διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα που λειτουργεί υπέρ τους. Κάθε χρόνο περίπου το 1% του παγκόσμιου ΑΕΠ μεταφέρεται από τις φτωχότερες στις πλουσιότερες χώρες μέσω καθαρών εισροών κεφαλαίου, ποσό σχεδόν τριπλάσιο της διεθνούς αναπτυξιακής βοήθειας.
Πού εντοπίζονται οι μεγαλύτερες ανισότητες;
Νότια Αφρική: η χώρα με τη μεγαλύτερη εισοδηματική και περιουσιακή ανισότητα. Το πλουσιότερο 10% κερδίζει τα 2/3 του συνολικού εισοδήματος και κρατά το 85% του πλούτου.
Λατινική Αμερική: Βραζιλία, Μεξικό, Χιλή και Κολομβία εμφανίζουν ιδιαίτερα έντονη συγκέντρωση πλούτου.
Ευρώπη: πιο εξισορροπημένη εικόνα. Σε χώρες όπως η Νορβηγία και η Σουηδία, το κατώτερο 50% απολαμβάνει μεγαλύτερο μερίδιο εισοδήματος, αν και η ανισότητα δεν απουσιάζει.
Ασία: έντονα διαφοροποιημένη περιοχή. Η Κίνα και το Μπαγκλαντές είναι πιο ισορροπημένα, ενώ η Ινδία και η Ταϊλάνδη παρουσιάζουν σημαντικά κενά μεταξύ πλούσιων και φτωχών.
Ανισότητα σε κάθε πτυχή της ζωής
Η έκθεση τονίζει ότι οι διακρίσεις δεν περιορίζονται στην οικονομία. Το μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών παραμένει έντονο: οι γυναίκες αμείβονται κατά μέσο όρο με το 61% του αντίστοιχου ανδρικού ωρομισθίου, ενώ αν συνυπολογιστεί και η μη αμειβόμενη εργασία, το ποσοστό αυτό πέφτει στο 32%.
Στο ζήτημα της κλιματικής αλλαγής, η έρευνα καταγράφει ότι οι εύποροι συμβάλλουν πολλαπλάσια στις εκπομπές άνθρακα μέσω των επενδύσεων και του τρόπου ζωής τους, την ώρα που οι φτωχότεροι πληθυσμοί υφίστανται τις πιο σκληρές συνέπειες των ακραίων καιρικών φαινομένων.
Πολιτική βούληση: το μεγάλο ζητούμενο
Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν πολιτικές και εργαλεία που μπορούν να περιορίσουν την ανισότητα, επενδύσεις στην εκπαίδευση, ισχυρά συστήματα υγείας, δίκαιη φορολογία, η έκθεση σημειώνει ότι πολλοί υπερπλούσιοι βρίσκουν τρόπους να αποφύγουν τη φορολόγηση.
Το σύστημα ευνοεί την κορυφή της πυραμίδας, ενώ οι κυβερνήσεις δυσκολεύονται να εφαρμόσουν μεταρρυθμίσεις λόγω πολιτικών συμφερόντων και κατακερματισμένων κοινωνιών. Όπως καταλήγει η έκθεση, τα εργαλεία υπάρχουν· αυτό που λείπει είναι η αποφασιστικότητα για να χρησιμοποιηθούν.
