Μετά από έναν αιώνα αινιγμάτων στη γονιδιακή γενετική, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Stanford και το Πανεπιστήμιο Kyushu αποκάλυψαν επιτέλους την αιτία πίσω από το σπάνιο πορτοκαλί χρώμα των γάτων — και μάλιστα, για πρώτη φορά σε ζωντανό πλάσμα, συνδέεται με το φύλο.
Τι αποκαλύφθηκε;
Στο επίκεντρο βρίσκεται το γονίδιο ARHGAP36, το οποίο βρίσκεται στο Χ χρωμόσωμα. Στις γάτες ginger υπάρχει μια μικρή διαγραφή (deletion) κοντά σε αυτό το γονίδιο, η οποία προκαλεί υπερέκφραση στην παραγωγή του, μόνο όμως στα κύτταρα που παράγουν χρώμα (μελανοκύτταρα).
Η υπερέκφραση αυτή μπλοκάρει τα σκούρα χρωστικά και αναγκάζει τα κύτταρα να παράγουν κοκκινωπό-κίτρινες χρωστικές, καθιστώντας τη γούνα εμβληματικά ginger.
Στους αρσενικούς (ΧΥ) γάτους, αρκεί η διαγραφή σε ένα μόνο Χ χρωμόσωμα για να εμφανιστεί πλήρως το πορτοκαλί χρώμα. Στις θηλυκές (ΧΧ), απαιτείται η διαγραφή και στα δύο Χ, αλλιώς παράγονται τα χαρακτηριστικά μωσαϊκά σχέδια (π.χ. tortoiseshell ή calico), λόγω τυχαίας απενεργοποίησης ενός από τα δύο Χ σε κάθε κύτταρο.
Γιατί τα “ginger” είναι συνήθως αρσενικά;
Η θέση του γονιδίου στο Χ χρωμόσωμα εξηγεί τη στατιστική υπεροχή των αρσενικών γατών με πλήρως πορτοκαλί γούνα, ενώ οι θηλυκές εμφανίζουν συνήθως πιο πολύχρωμα μοτίβα.
Πού μας οδηγεί η ανακάλυψη
Η συγκεκριμένη διαγραφή στο ARHGAP36 αποκαλύπτει έναν καινοτόμο μηχανισμό λειτουργίας των γονιδίων στον χρωματισμό, μια απόκλιση από τα κλασικά μονοπάτια που παρατηρούνται σε άλλα είδη.
Η ανακάλυψη, παράλληλα, εκθέτει τη γάτα ως μοντέλο εξελικτικής βιολογίας, με πιθανές εφαρμογές πέρα από την εμφάνιση — ακόμη και σε ανθρώπινη ιατρική, καθώς το ίδιο γονίδιο συνδέεται με συγκεκριμένες μορφές καρκίνων και αναπτυξιακές διαταραχές.
