Ατέλειωτες και πνιγερές οι προκαταλήψεις μας
Είμαστε σε μεγάλο βαθμό εγκλωβισμένοι μέσα στο σκληρό και ολοκληρωτικό περίγραμμα των προκαταλήψεων. Δύσκολα τις αμφισβητούμε. Και αυτό, όχι γιατί κυρίως δεν θέλουμε, αλλά γιατί δύσκολα έως πολύ δύσκολα της αντιλαμβανόμαστε!

Θεωρούμε τις προκαταλήψεις ως βεβαιότητες, ως κομμάτι της πραγματικότητας, που δεν επισύρουν καμία ένσταση. Και το πιο σημαντικό στοιχείο, που σχετίζεται με το θέμα μας, είναι ότι για να κατακτήσουμε ή και ακόμα για να ανοίξουμε τους δρόμους της ελευθερίας, της πνευματικής μας ελευθερίας πρέπει να απαλλαγούμε από τις προκαταλήψεις. Αλλιώς το τοπίο είναι ναρκοθετημένο και απόλυτα παγιδευμένο.

Ο καθένας μας μπορεί να βρει τέτοιες προκαταλήψεις είτε σιγά-σιγά με τα πέρασμα του χρόνου είτε όταν παρουσιάζεται κάποια τυχαία ευκαιρία, που αποκαλύπτει μια πλάνη μας, που δεν είναι άλλο από μια βαθιά ριζωμένη προκατάληψη. Οι προκαταλήψεις προκύπτουν από πολύ νωρίς, από την παιδική μας ηλικίαˑτότεπουδιαμορφώνονταιταπρώτακομμάτιατηςερμηνείαςτουκόσμου.

Μετά βέβαια έρχονται οι δικές μας αντιλήψεις – ιδεολογικές, πολιτισμικές, πολιτικές, κοινωνικές, ηθικές – οι οποίες διαμορφώνουν ένα συμπαγές περιβάλλον στερεότυπων, που δύσκολα επιδέχεται την κριτική και εύκολα απορρίπτει κάθε άλλη θεώρηση.

Βέβαια πολύ σημαντικό στοιχείο είναι ότι το γλωσσικό μας περιβάλλον, με ό,τι αυτό κουβαλάει ιστορικά. Διαμορφώνει τον ενδότερο πυρήνα των δικών μας ισχυρών πεποιθήσεων και σε αυτό, σημαντικό ρόλο παίζει η θεσμική εκπαίδευση μέσα από την οποία γίνεται άλλωστε η αναπαραγωγή της κρατούσας εθνικής / πολιτιστικής κοσμοθεωρίας, όπως αυτή θα συμπυκνωθεί στο προσωπικό μας σύμπαν.

Καταθέτω μερικά δείγμα προσωπικής εμπειρίας, που θεωρώ ότι είναι αποδεικτικά στοιχεία αυτής της τόσο εύκολης δημιουργίας προκαταλήψεων. Όταν ήμουνα μικρό παιδί και για πρώτη φορά στο χωριό μου μια γυναίκα φορούσε παντελόνια, τότε που όλες φορούσαν φουστάνια και φούστες, ξαφνιάστηκα και δεν μπορούσα να το αφομοιώσω. Στον κινηματογράφο, που ερχόταν κάθε τόσο, οι «καλοί» ήταν οι ωραίοι και το αντίθετο οι «κακοί» - και κάπως έτσι διαμορφώθηκε μια προκατάληψη.

Αλλά και σε μεγαλύτερη ηλικία έχω παραδείγματα. Όταν είδα πρωτάρης στην Αθήνα έναν Αφρικανό – που σπούδαζε στο πανεπιστήμιο – με άσπρα μαλλιά, ξαφνιάστηκα. Θεωρούσα ότι το μόνο χρώμα, που θα είχε, έπρεπε να είναι το μαύρο. Μετά σκεπτόμενος ότι ήταν σε μεγάλη ηλικία, κατάλαβα ότι τα μαλλιά του άσπρισαν ως μια φυσιολογική εξέλιξη.

Αν πάμε σε μια ξένη χώρα – και κυρίως εκτός Ευρώπης – και δούμε τα στοιχεία της κουλτούρας τους, των εθίμων και των παραδόσεών τους, και ιδιαίτερα στο θρησκευτικό και λατρευτικό πεδίο, θα μας φανούν πολύ παράξενα και μάλλον θα τα αμφισβητούμε και θα τα απορρίπτουμε, επειδή συγκρούονται με τα δικά μας στερεότυπα και με τις ισχυρές προκαταλήψεις μας. Αν όμως αντιστρέψουμε τη σχέση «παρατηρητή – παρατηρούμενου», τότε θα σκεφτούμε ότι οι συγκρίσεις με τις συνοδές προκαταλήψεις τους είναι αναπόφευκτες και ερμηνεύσιμες.

Δεν είναι εύκολο να απαλλαγούμε από όλες τις προκαταλήψεις μας για τους λόγους που αναφέρθηκαν στην αρχή. Υπάρχει και κάτι ακόμα, που μπορεί να αμβλύνει τις όποιες αρνητικές επιδράσεις τους. Να έχουμε κριτική σκέψη και να έχουμε πνευματική ετοιμότητα για να τις αναγνωρίζουμε, να τις σχετικοποιούμε και να αίρουμε τον απόλυτο χαρακτήρα τους.

Κάθε ημέρα μαθαίνουμε μικρά και μεγάλα ζητήματα για τη ζωή – ακόμα και με ανεπαίσθητο τρόπο. Κάθε ημέρα διευρύνουμε τους ορίζοντες της αυτογνωσίας μας και της ετερογνωσίας μας. Εκείνο που απαιτείται για να δρομολογούμε πεδία κοινωνικής και πολιτιστικής ανέλιξης είναι η κουλτούρα αμφισβήτησης και δημιουργικότητας, στοχασμού και προβληματισμού.

Κάθε στιγμή και μια ευκαιρία για να κάνουμε πιο όμορφη τη ζωή μας. Η βαθιά γνώση και η συνεχής πνευματική καλλιέργεια δεν θέτουν απλά και μόνο σε δοκιμασία ή και σε αναίρεση τις προκαταλήψεις μας, αλλά μας καλούν σε ορίζοντες ελευθερίας.

Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα

Νέο Προσκλητήριο Προσλήψεων Εκπαιδευτών Ενηλίκων: Αφορά όλα τα πτυχία ΑΕΙ-ΤΕΙ - Πιστοποιηθείτε άμεσα

ΕΥΚΟΛΕΣ πιστοποιήσεις ΙΣΠΑΝΙΚΩΝ - ΙΤΑΛΙΚΩΝ για ΑΣΕΠ για Εκπαιδευτικούς - Πάρτε τις ΑΜΕΣΑ μόρια 2ης ξένης γλώσσας

Παν.Πατρών: Tο 1ο στην Ελλάδα Πανεπιστημιακό Πιστοποιητικό ΤΕΧΝΗΤΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ για εκπαιδευτικούς

Πανεπιστήμιο Αιγαίου: Το κορυφαίο πρόγραμμα ειδικής αγωγής στην Ελλάδα - Αιτήσεις έως 30/8

Μοριοδοτούμενο σεμινάριο Ειδικής Αγωγής Πανεπιστημίου Πατρών με μόνο 60 ευρώ 

Google news logo Ακολουθήστε το Alfavita στo Google News Viber logo Ακολουθήστε το Alfavita στo Viber

σχετικά άρθρα

stomaxi
Πώς να αντιμετωπίσετε την καούρα
Παρά το ότι πολλοί τη θεωρούν αθώο ενόχλημα, η καούρα αφορά περισσότερους από τους μισούς Έλληνες και μπορεί να υποδηλώνει σοβαρότερα προβλήματα.
Πώς να αντιμετωπίσετε την καούρα
τζατζι
Τζατζίκι: η πιο δροσερή ελληνική γεύση
Δεν λείπει ποτέ από το οικογενειακό τραπέζι και συνοδεύει ιδανικά κάθε είδους ψητό, ενώ μπορεί να καταναλωθεί και μόνο του σαν ένα ελαφρύ, χορταστικό...
Τζατζίκι: η πιο δροσερή ελληνική γεύση
λινγ
Πώς να καθαρίσετε τον κρυφό κάδο και να κερδίσετε χώρο στο Android
Ακολουθώντας μερικά απλά βήματα, μπορείτε να εντοπίσετε αυτά τα «κρυμμένα» υπολείμματα και να τα διαγράψετε με ασφάλεια, χωρίς να χάσετε σημαντικές...
Πώς να καθαρίσετε τον κρυφό κάδο και να κερδίσετε χώρο στο Android