Μπορεί ένας διορισμός που έγινε με τη χρήση πλαστού δικαιολογητικού να ανακληθεί ακόμη και δύο δεκαετίες αργότερα; Η απάντηση του Συμβουλίου της Επικρατείας είναι καταρχήν καταφατική, αλλά όχι χωρίς εξαιρέσεις. Με την απόφαση 494/2026, το Γ΄ Τμήμα του ΣτΕ έκρινε ότι, σε ιδιαίτερα εξαιρετικές περιπτώσεις, η Διοίκηση οφείλει να εξετάζει και την αρχή της αναλογικότητας, ιδίως όταν έχει μεσολαβήσει μεγάλο χρονικό διάστημα και έχουν διαμορφωθεί ιδιαίτερες υπηρεσιακές συνθήκες.
Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρέθηκε αστυνομικός που υπηρέτησε στην ΕΛ.ΑΣ. για 22 χρόνια, προτού αποκαλυφθεί ότι το απολυτήριο Λυκείου που είχε καταθέσει κατά την πρόσληψή του δεν ήταν γνήσιο.
Ο αστυνομικός κατατάχθηκε στην Ελληνική Αστυνομία το 1995 ως δόκιμος αστυφύλακας. Για την πρόσληψή του είχε δηλώσει ότι ήταν απόφοιτος Λυκείου και είχε προσκομίσει το αντίστοιχο απολυτήριο, το οποίο αποτελούσε απαραίτητο προσόν για τον διορισμό.
Ο έλεγχος των δικαιολογητικών του προσωπικού, ωστόσο, έφερε στην επιφάνεια διαφορετικά δεδομένα. Το απολυτήριο δεν εντοπίστηκε στα αρχεία του σχολείου, ενώ ο αριθμός μητρώου που αναγραφόταν σε αυτό αντιστοιχούσε σε διαφορετικό μαθητή.
Ο ίδιος, στις έγγραφες εξηγήσεις του, φέρεται να παραδέχθηκε ότι δεν είχε ολοκληρώσει τη φοίτησή του στο Λύκειο και ότι δεν διέθετε νόμιμο απολυτήριο.
Το 2017, δηλαδή 22 χρόνια μετά την κατάταξή του, η ΕΛ.ΑΣ. προχώρησε στην ανάκληση της πράξης διορισμού του με αναδρομική ισχύ από το 1995, θεωρώντας ότι ο ίδιος είχε προκαλέσει δολίως τον παράνομο διορισμό του.
Η υπηρεσιακή πορεία που έπαιξε καθοριστικό ρόλο
Στην πορεία, όμως, ο αστυνομικός είχε αποκτήσει πολυετή υπηρεσιακή εμπειρία και σημαντικές διακρίσεις.
Από το 2000 υπηρετούσε στη Δίωξη Ναρκωτικών, συμμετέχοντας σε επιχειρήσεις για την εξάρθρωση οργανώσεων που δραστηριοποιούνταν στη διακίνηση ναρκωτικών.
Μάλιστα, σε επιχείρηση το 2008 τραυματίστηκε σοβαρά κατά τη σύλληψη διακινητή, μετά από ανταλλαγή πυροβολισμών.
Παράλληλα, η υπηρεσιακή του δράση είχε επιβραβευθεί επανειλημμένα. Από το 2002 έως το 2016 του είχαν απονεμηθεί 28 ηθικές αμοιβές, έξι ευαρέσκειες και μία εύφημη μνεία.
Τα στοιχεία αυτά δεν εξαφάνιζαν την παρανομία που είχε συνδεθεί με τον αρχικό διορισμό. Σύμφωνα όμως με το ΣτΕ, δεν μπορούσαν να παραμεριστούν κατά την εξέταση μιας ανάκλησης που επιχειρήθηκε έπειτα από τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα.
Ο γενικός κανόνας: Η ανάκληση δεν έχει χρονικό όριο
Το ΣτΕ επαναλαμβάνει στην απόφασή του τη βασική αρχή της νομολογίας του.
Όταν ένας δημόσιος υπάλληλος έχει διοριστεί χωρίς να διαθέτει το απαιτούμενο τυπικό προσόν και έχει ο ίδιος, με δόλο, προκαλέσει ή συμβάλει στην παρανομία του διορισμού του, η Διοίκηση οφείλει καταρχήν να ανακαλέσει την πράξη διορισμού.
Η ανάκληση, μάλιστα, δεν περιορίζεται από την πάροδο συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος.
Η αρχή αυτή συνδέεται με την ανάγκη προστασίας της νομιμότητας, αλλά και με τις αρχές της αξιοκρατίας και της ισότητας στην πρόσβαση στις δημόσιες θέσεις.
Το Δικαστήριο επισημαίνει επίσης ότι η Διοίκηση δεν μπορεί απλώς να επιλέξει την πειθαρχική αντιμετώπιση της χρήσης πλαστού δικαιολογητικού και να αφήσει ανέπαφο τον παράνομο διορισμό.
Η υπόθεση, ωστόσο, παρουσιάζει μια κρίσιμη ιδιαιτερότητα.
Το ΣτΕ δέχεται ότι σε εξαιρετικές περιπτώσεις η εφαρμογή του γενικού κανόνα μπορεί να χρειάζεται διαφορετική αντιμετώπιση. Κεντρικό στοιχείο σε αυτή την αξιολόγηση είναι η πάροδος ιδιαίτερα μεγάλου χρονικού διαστήματος σε συνδυασμό με συγκεκριμένες προσωπικές και υπηρεσιακές περιστάσεις.
Στην περίπτωση του αστυνομικού, είχαν περάσει 22 χρόνια από τον διορισμό μέχρι την ανάκλησή του. Στο διάστημα αυτό είχε διαμορφώσει ολόκληρη υπηρεσιακή διαδρομή, είχε υπηρετήσει σε ιδιαίτερα απαιτητική υπηρεσία και είχε λάβει σειρά διακρίσεων.
Κατά το ΣτΕ, τα δεδομένα αυτά μπορούσαν να ενεργοποιήσουν την αρχή της αναλογικότητας.
Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, η Διοίκηση θα μπορούσε είτε να μην προχωρήσει στην ανάκληση είτε να την περιορίσει για το μέλλον, δηλαδή με ισχύ ex nunc, αντί να ανατρέψει αναδρομικά τον διορισμό.
Το κρίσιμο λάθος της Διοίκησης
Το βασικό ζήτημα που εντόπισε το ΣτΕ δεν ήταν η δυνατότητα της Διοίκησης να εξετάσει την ανάκληση. Ήταν ο τρόπος με τον οποίο αξιολογήθηκαν οι συγκεκριμένες συνθήκες της υπόθεσης.
Ο αστυνομικός είχε επικαλεστεί συγκεκριμένα στοιχεία για την υπηρεσιακή του πορεία, τις διακρίσεις του και τις συνθήκες που είχαν διαμορφωθεί κατά τα 22 χρόνια υπηρεσίας του.
Κατά την κρίση του Δικαστηρίου, η Διοίκηση όφειλε να εξετάσει ουσιαστικά αυτά τα δεδομένα και να σταθμίσει εάν, σε συνδυασμό με την εξαιρετικά μεγάλη χρονική απόσταση από τον αρχικό διορισμό, μπορούσαν να δικαιολογήσουν διαφορετική αντιμετώπιση.
Η απαιτούμενη στάθμιση, σύμφωνα με το ΣτΕ, δεν προκύπτει ότι έγινε.
Ακυρώθηκε η ανάκληση – Η υπόθεση επιστρέφει στη Διοίκηση
Με την απόφασή του, το Συμβούλιο της Επικρατείας έκανε δεκτή την έφεση, εξαφάνισε την προηγούμενη απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών και έκανε δεκτή την αίτηση ακυρώσεως.
Ως αποτέλεσμα, ακυρώθηκε η πράξη με την οποία είχε ανακληθεί ο διορισμός του αστυνομικού.
Η υπόθεση επιστρέφει πλέον στη Διοίκηση, η οποία καλείται να επανεξετάσει το ζήτημα, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες περιστάσεις που ανέδειξε το ΣτΕ και εφαρμόζοντας την αρχή της αναλογικότητας.
Η απόφαση δεν σημαίνει ότι η χρήση πλαστού τίτλου παύει να αποτελεί λόγο ανάκλησης ενός παράνομου διορισμού. Θέτει, όμως, ένα σημαντικό ζήτημα στάθμισης: όταν έχουν περάσει πολλές δεκαετίες και έχουν μεσολαβήσει ιδιαίτερες προσωπικές και υπηρεσιακές συνθήκες, η Διοίκηση οφείλει να εξετάζει συνολικά την υπόθεση και να αιτιολογεί ειδικά την επιλογή της.
Στην προκειμένη περίπτωση, τα 22 χρόνια υπηρεσίας, οι διακρίσεις και η ιδιαίτερη υπηρεσιακή διαδρομή του αστυνομικού ήταν στοιχεία που, κατά το ΣτΕ, δεν μπορούσαν να μείνουν εκτός της κρίσης.
