Η παραδοσιακή αντίληψη ότι η σκληρή εργασία αποτελεί το κλειδί για την επαγγελματική και κοινωνική επιτυχία — μια βασική αρχή του «Αμερικανικού Ονείρου» — φαίνεται να χάνει έδαφος διεθνώς, σύμφωνα με νέα δεδομένα και έρευνες.
Στοιχεία από το Pew Research Center και τον OECD καταγράφουν μειωμένη εμπιστοσύνη στην κοινωνική κινητικότητα σε χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Γερμανία και η Γαλλία. Η κοινωνική κινητικότητα αφορά τη δυνατότητα ενός ατόμου να βελτιώσει τη θέση του στη δουλειά και την κοινωνία μέσω προσωπικής προσπάθειας, εκπαίδευσης και επαγγελματικών ευκαιριών. Ωστόσο, σύμφωνα με τα ίδια δεδομένα, η εμπιστοσύνη σε αυτή τη δυνατότητα βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.
Οι βασικοί λόγοι της υποχώρησης της εμπιστοσύνης
Η αύξηση των κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες. Το κόστος στέγασης, εκπαίδευσης και γενικότερης διαβίωσης έχει αυξηθεί σημαντικά, συχνά με ρυθμούς ταχύτερους από την άνοδο των μισθών.
Παράλληλα, ενισχύεται η αίσθηση ότι η οικονομική πρόοδος δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την προσπάθεια, αλλά επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από το οικογενειακό και κοινωνικό υπόβαθρο. Την ίδια στιγμή, η εργασιακή αστάθεια και η αβεβαιότητα στις επαγγελματικές διαδρομές καθιστούν το μέλλον λιγότερο προβλέψιμο.
Έρευνες που έχουν δημοσιευθεί στο American Sociological Review δείχνουν ότι όταν οι πολίτες θεωρούν πως οι ευκαιρίες κοινωνικής ανόδου είναι περιορισμένες, αυτό επηρεάζει αρνητικά τόσο το κίνητρο για προσπάθεια όσο και την ψυχολογική τους κατάσταση. Ιδιαίτερα στις νεότερες γενιές, όπως η Generation Z και οι Millennials, καταγράφεται αυξημένη δυσπιστία απέναντι στα κοινωνικά και οικονομικά συστήματα, καθώς και η πεποίθηση ότι η επιτυχία είναι δύσκολο να επιτευχθεί μόνο μέσω της ατομικής προσπάθειας.
Την ίδια ώρα, οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι η κοινωνική κινητικότητα δεν έχει εκλείψει, αλλά έχει γίνει πιο άνιση και εξαρτάται σε μεγαλύτερο βαθμό από την πρόσβαση στην εκπαίδευση, το κοινωνικό περιβάλλον και τις διαθέσιμες ευκαιρίες.
Με άλλα λόγια, το ζήτημα δεν είναι ότι η σκληρή δουλειά έχει πάψει να έχει αξία, αλλά ότι για πολλούς πολίτες η διαδρομή προς την επιτυχία μοιάζει πλέον λιγότερο ξεκάθαρη και λιγότερο δίκαιη από ό,τι στο παρελθόν.
