Η συχνή κατανάλωση ενεργειακών ποτών από εφήβους δεν αποτελεί απλώς μια διατροφική συνήθεια, αλλά μια ένδειξη ανεπαρκούς ύπνου και σωματικής κόπωσης. Σύμφωνα με νέα μελέτη του ΤΕΦΑΑ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nutrients, τα ποτά αυτά χρησιμοποιούνται συχνά ως «τεχνητό δεκανίκι» για να ανταπεξέλθουν οι νέοι στις απαιτήσεις της καθημερινότητας.
Η καφεΐνη και τα υπόλοιπα διεγερτικά συστατικά προσφέρουν μια πρόσκαιρη αίσθηση εγρήγορσης, η οποία όμως πυροδοτεί έναν αρνητικό κύκλο για τον οργανισμό του εφήβου. Η κατανάλωση, ιδιαίτερα τις απογευματινές ή βραδινές ώρες, καθυστερεί την έλευση του ύπνου και υποβαθμίζει την ποιότητά του. Ο ελλιπής ύπνος προκαλεί συσσωρευμένη κόπωση την επόμενη ημέρα, αποτρέποντας τον έφηβο από την άθληση και τη σωματική άσκηση. Ακόμη, η κόπωση, σε συνδυασμό με την καθιστική ζωή, τις πολλές ώρες μπροστά σε οθόνες και τις ανθυγιεινές διατροφικές επιλογές, αυξάνει τον κίνδυνο παχυσαρκίας.
Γνωσιακή επιβάρυνση και βιολογική αποκατάσταση
Παρά την πεποίθηση πολλών εφήβων ότι τα ενεργειακά ποτά βοηθούν στο διάβασμα, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Η στέρηση ύπνου που προκαλούν οδηγεί σε γνωσιακή επιβάρυνση: μειωμένη προσοχή, πιο αργή σκέψη, ασθενέστερη μνήμη εργασίας και δυσκολία στον αυτοέλεγχο και τη διαχείριση της συμπεριφοράς.
Παράλληλα, ο ανεπαρκής βαθύς ύπνος στερεί από τον οργανισμό τον απαραίτητο χρόνο για βιολογική αποκατάσταση. Κατά τη διάρκεια του βαθιού ύπνου εκκρίνεται η αυξητική ορμόνη, η οποία είναι ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη, τη μυϊκή προσαρμογή και την αποκατάσταση των ιστών.
Τα ενεργειακά ποτά χωρίς ζάχαρη (Zero) εξαλείφουν το άμεσο θερμιδικό φορτίο, δεν λύνουν όμως το πρόβλημα της καφεΐνης. Εφόσον καταναλωθούν αργά μέσα στη μέρα, επηρεάζουν εξίσου τη δομή του ύπνου, προκαλώντας την ίδια κόπωση και εκνευρισμό την επομένη.
Η στάση γονέων και ειδικών
Για την ουσιαστική αντιμετώπιση του φαινομένου, η λύση δεν περιορίζεται σε μια απλή απαγόρευση. Γονείς και παιδίατροι χρειάζεται να διερευνούν γιατί ο έφηβος νιώθει την ανάγκη για διεγερτικά. Είναι απαραίτητος ο έλεγχος των ωρών ύπνου, η θέσπιση ορίων στη χρήση οθονών πριν την κατάκλιση και η ενθάρρυνση της φυσικής δραστηριότητας.
