Την έντονη ανησυχία της για τις επιπτώσεις του νέου θεσμικού πλαισίου στη λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών εκφράζει η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων ΥΠΑΙΘΑ (ΠΟΕ ΥΠΑΙΘΑ).
Με αφορμή τις διατάξεις του ν. 5293/2026 για την αντικατάσταση δικαιολογητικών με υπεύθυνη δήλωση σε ορισμένες περιπτώσεις, η Ομοσπονδία υποστηρίζει ότι η διοικητική εργασία δεν μειώνεται αλλά μεταφέρεται στους ήδη υποστελεχωμένους δημόσιους υπαλλήλους.
Παράλληλα, καλεί την ΑΔΕΔΥ να διεκδικήσει τη θεσμοθέτηση υποχρεωτικής εκτίμησης του διοικητικού φόρτου και της επάρκειας στελέχωσης πριν από την εφαρμογή κάθε νέας ρύθμισης που επιβαρύνει τις δημόσιες υπηρεσίες.
Ολόκληρη η ανακοίνωση:
Κυρίες και κύριοι,
Με τον πρόσφατο ν. 5293/2026 και ειδικότερα με τις διατάξεις του άρθρου 3, θεσπίζεται, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, η δυνατότητα αντικατάστασης δικαιολογητικών από υπεύθυνη δήλωση του πολίτη (αρ. 8, ν. 1599/1986), όταν η αυτεπάγγελτη αναζήτησή τους από τη Διοίκηση δεν είναι εφικτή.
Η επιδίωξη της επιτάχυνσης των διοικητικών διαδικασιών και της διευκόλυνσης των πολιτών αποτελεί έναν στόχο που ασφαλώς βρίσκει σύμφωνους όλους τους εργαζόμενους στο Δημόσιο. Άλλωστε, οι δημόσιοι υπάλληλοι είναι οι πρώτοι που επιθυμούν ένα αποτελεσματικότερο, σύγχρονο και λιγότερο γραφειοκρατικό κράτος.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη νομοθετική παρέμβαση αναδεικνύει για μία ακόμη φορά ένα σοβαρό ζήτημα, το οποίο τα τελευταία χρόνια λαμβάνει ολοένα μεγαλύτερες διαστάσεις και αφορά τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται οι μεταρρυθμίσεις στη Δημόσια Διοίκηση.
Στην πράξη, η συγκεκριμένη ρύθμιση δεν καταργεί το διοικητικό έργο που μέχρι σήμερα απαιτούσε η προσκόμιση των σχετικών δικαιολογητικών. Αντιθέτως, μεταθέτει το μεγαλύτερο μέρος του στις δημόσιες υπηρεσίες, οι οποίες καλούνται πλέον να διενεργούν εκ των υστέρων ελέγχους, να αναζητούν τα απαραίτητα στοιχεία, να διαπιστώνουν τη συνδρομή των νόμιμων προϋποθέσεων, να προβαίνουν – όπου απαιτείται – σε ανακλήσεις διοικητικών πράξεων και να ενημερώνουν τα αντίστοιχα πληροφοριακά συστήματα και μητρώα. Με άλλα λόγια, η διοικητική εργασία δεν μειώνεται. Μεταφέρεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στους ήδη επιβαρυμένους δημόσιους υπαλλήλους.
Δυστυχώς, η συγκεκριμένη ρύθμιση δεν αποτελεί μεμονωμένο παράδειγμα. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια επαναλαμβανόμενη πρακτική κατά την οποία κάθε νέα νομοθετική ή κανονιστική πρωτοβουλία παρουσιάζεται ως μεταρρύθμιση υπέρ του πολίτη, χωρίς να προηγείται ουσιαστική αξιολόγηση των συνεπειών εφαρμογής της στις υποστελεχωμένες δημόσιες υπηρεσίες.
Αντί η Πολιτεία να μεριμνά πρωτίστως για την κάλυψη των χιλιάδων κενών οργανικών θέσεων, και για τον εξορθολογισμό των διαδικασιών μέσω της πραγματικής ψηφιοποίησης και της ουσιαστικής διαλειτουργικότητας των πληροφοριακών συστημάτων, επιλέγει συστηματικά την ευκολότερη λύση, απλά και μόνο για τις εντυπώσεις. Αποτέλεσμα, η μεταφορά ολοένα και περισσότερων υποχρεώσεων στους ήδη επιβαρυμένους, δημοσίους υπαλλήλους, οι οποίοι καλούνται να πληρώσουν το κόστος της κάθε νέας «μεταρρύθμισης», με εντατικοποίηση της εργασίας τους, εξαιτίας των χρόνιων αδυναμιών της Δημόσιας Διοίκησης.
Η πρακτική αυτή δεν μπορεί να συνεχιστεί. Σήμερα, σχεδόν το σύνολο των Υπουργείων, των Αποκεντρωμένων Υπηρεσιών, των Περιφερειών, των Δήμων και των λοιπών δημόσιων φορέων, λειτουργούν με σημαντικά οργανικά κενά. Οι συνταξιοδοτήσεις αυξάνονται, οι προσλήψεις υπολείπονται των πραγματικών αναγκών και νέες αρμοδιότητες προστίθενται με διαρκώς αυξανόμενο ρυθμό.
Η εικόνα αυτή είναι ιδιαίτερα εμφανής και στις υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας, όπου οι διοικητικοί υπάλληλοι καλούνται καθημερινά να ανταποκριθούν σε έναν συνεχώς αυξανόμενο όγκο εργασίας, υπό συνθήκες διαχρονικής υποστελέχωσης.
Η Δημόσια Διοίκηση, δεν μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί με την παραδοχή ότι κάθε νέα υποχρέωση θα απορροφάται από τους ίδιους εργαζόμενους, ανεξάρτητα από τον πραγματικό αριθμό τους, τον φόρτο εργασίας τους ή τα ανθρώπινα όρια αντοχής τους. Ο δημόσιος υπάλληλος δεν αποτελεί ανεξάντλητο παραγωγικό πόρο. Έχει δικαίωμα στην αξιοπρεπή εργασία, στην προστασία από την επαγγελματική εξουθένωση, στην προσωπική και οικογενειακή ζωή. Η συνεχής δημιουργία νέων διοικητικών υποχρεώσεων χωρίς την αντίστοιχη στελέχωση, οδηγεί αναπόφευκτα σε εργασιακή εξουθένωση, αυξάνει τον κίνδυνο λαθών, επιβαρύνει τη λειτουργία των υπηρεσιών και τελικά υποβαθμίζει την ίδια την ποιότητα εξυπηρέτησης του πολίτη.
Θεμελιώδη ερωτήματα προς την Πολιτεία:
- Πώς είναι δυνατόν η Πολιτεία να θεσπίζει συνεχώς νέες υποχρεώσεις για τις δημόσιες υπηρεσίες, χωρίς προηγουμένως να έχει καλύψει τις οργανικές θέσεις που η ίδια έχει θεσμοθετήσει ως αναγκαίες για τη λειτουργία τους;
- Πώς μπορεί να ζητείται από ολοένα λιγότερους εργαζόμενους να παράγουν ολοένα και περισσότερο έργο, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχονται προς τους πολίτες;
Η πραγματική απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών δεν επιτυγχάνεται με τη μεταφορά νέου φόρτου εργασίας στους ήδη εξουθενωμένους εργαζόμενους. Επιτυγχάνεται με την πλήρη ψηφιοποίηση των διαδικασιών, την πραγματική διαλειτουργικότητα των πληροφοριακών συστημάτων, την κατάργηση περιττών γραφειοκρατικών βαρών και, κυρίως, με την επαρκή στελέχωση όλων των δημόσιων υπηρεσιών σύμφωνα με το οργανόγραμμά τους.
Για τους λόγους αυτούς, καλούμε την Α.Δ.Ε.Δ.Υ., να αναδείξει το συγκεκριμένο ζήτημα και να αναλάβει πρωτοβουλία για τη θεσμοθέτηση αρχής σύμφωνα με την οποία, πριν από κάθε νέα νομοθετική ή κανονιστική ρύθμιση που συνεπάγεται πρόσθετο διοικητικό έργο για τις δημόσιες υπηρεσίες:
- να προηγείται υποχρεωτική εκτίμηση του διοικητικού φόρτου εργασίας που δημιουργείται,
- να αξιολογείται η επάρκεια στελέχωσης των εμπλεκόμενων υπηρεσιών,
- να διασφαλίζεται η κάλυψη των αναγκαίων οργανικών θέσεων πριν από την εφαρμογή των νέων υποχρεώσεων,
- να διασφαλίζονται οι αναγκαίες οργανωτικές και τεχνικές προϋποθέσεις για την αποτελεσματικότητα της εφαρμογής στην πράξη
και η ρύθμιση αυτή να συνοδεύεται από Έκθεση Εκτίμησης Διοικητικών Επιπτώσεων.
Ο σεβασμός στο ανθρώπινο κεφάλαιο της Δημόσιας Διοίκησης, δεν αντιστρατεύεται την καλύτερη εξυπηρέτηση του πολίτη. Αντίθετα, αποτελεί τη βασικότερη προϋπόθεση για μια αποτελεσματική, σύγχρονη και αξιόπιστη Δημόσια Διοίκηση.
Πρώτα η στελέχωση των υπηρεσιών και έπειτα η ανάθεση νέων αρμοδιοτήτων. Η αρχή αυτή δεν αποτελεί μόνο προϋπόθεση εύρυθμης λειτουργίας του Δημοσίου Τομέα, αλλά τη στοιχειώδη υποχρέωση της Πολιτείας απέναντι στους ανθρώπους που καθημερινά στηρίζουν τη λειτουργία του ελληνικού κράτους.
