Με επιστολή που απευθύνει προς όλους τους Δήμους της χώρας, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Νηπιαγωγών (ΠΑΣΥΝ) αναδεικνύει το οξύ πρόβλημα της στέγασης των εκπαιδευτικών, ζητώντας την άμεση ενεργοποίηση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης για τη λήψη ουσιαστικών μέτρων στήριξης.
Ο Σύλλογος επισημαίνει ότι η εκτόξευση των ενοικίων και η αδυναμία εύρεσης προσιτής κατοικίας έχουν εξελιχθεί σε έναν από τους βασικότερους παράγοντες που δυσχεραίνουν τη στελέχωση των σχολείων, οδηγώντας κάθε χρόνο σε μη αναλήψεις υπηρεσίας, παραιτήσεις αναπληρωτών και παρατεταμένα εκπαιδευτικά κενά. Όπως τονίζεται, το πρόβλημα δεν αφορά πλέον μόνο τις νησιωτικές ή τουριστικές περιοχές, αλλά επεκτείνεται και στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπου το κόστος διαβίωσης καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη την παραμονή των εκπαιδευτικών.
Στην επιστολή παρουσιάζονται παραδείγματα Δήμων που ήδη εφαρμόζουν πολιτικές στήριξης, όπως επιδότηση ενοικίου ή διάθεση δημοτικών κατοικιών με χαμηλό ή συμβολικό μίσθωμα, ενώ γίνεται αναφορά και στις κυβερνητικές πρωτοβουλίες για τη δημιουργία κατοικιών για δημόσιους λειτουργούς σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές.
Παράλληλα, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Νηπιαγωγών υπογραμμίζει ότι η εξασφάλιση αξιοπρεπούς στέγης δεν αποτελεί κοινωνική παροχή, αλλά βασική προϋπόθεση για την έγκαιρη στελέχωση των σχολείων και την ομαλή έναρξη της σχολικής χρονιάς. Καλεί, μάλιστα, τους Δήμους να εξετάσουν τη θεσμοθέτηση επιδόματος στέγασης, καθώς και την αξιοποίηση διαθέσιμων δημοτικών ακινήτων, ώστε οι εκπαιδευτικοί να μπορούν να υπηρετούν στις σχολικές μονάδες χωρίς το δυσβάσταχτο οικονομικό βάρος της κατοικίας.
Ακολουθεί αυτούσια η επιστολή του Πανελλήνιου Συλλόγου Νηπιαγωγών προς τους Δήμους της Ελλάδας.
Η επιστολή
Θέμα: «Κρίσιμο ζήτημα στέγασης εκπαιδευτικών. Πρόταση δράσης για τοπική αυτοδιοίκηση»
Επιστολή προς τους Δήμους της Ελλάδας για τη στήριξη της στέγασης των εκπαιδευτικών:
Αξιότιμες κυρίες και αξιότιμοι κύριοι Δήμαρχοι,
Η εύρυθμη λειτουργία των σχολικών μονάδων αποτελεί κοινή ευθύνη της Πολιτείας και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Με την παρούσα επιστολή απευθυνόμαστε σε όλους τους Δήμους της χώρας, με στόχο να αναδείξουμε ένα ιδιαίτερα κρίσιμο ζήτημα που επηρεάζει άμεσα τη λειτουργία των σχολικών μονάδων: το οξύ πρόβλημα στέγασης των εκπαιδευτικών και τη δυσκολία προσέλκυσης και παραμονής τους σε πολλές περιοχές της Ελλάδας.
Παραδείγματα καλών πρακτικών
Ήδη υπάρχουν φωτεινά παραδείγματα Δήμων που έχουν αντιληφθεί έγκαιρα τη σημασία του ζητήματος και έχουν προχωρήσει σε ουσιαστικές παρεμβάσεις:
- Επιδότηση Ενοικίου: Χαρακτηριστικές είναι οι περιπτώσεις των Κυθήρων και της Ύδρας, όπου οι Δήμοι χορηγούν επίδομα ενοικίου στους εκπαιδευτικούς. Στις Σπέτσες και στη Λευκάδα το επίδομα ανέρχεται στα 100 ευρώ, ενώ στα Κύθηρα φτάνει τα 200 ευρώ.
- Παροχή Δημοτικής Στέγης: Εξαιρετικό παράδειγμα αποτελεί η πρωτοβουλία του Δημάρχου Αγίου Βασιλείου, Γιάννη Ταταράκη, όπου κτίρια ανακαινίστηκαν και διατίθενται προς ενοικίαση σε αναπληρωτές/τριες εκπαιδευτικούς και γιατρούς με το συμβολικό μίσθωμα των 50 ευρώ. Ήδη είναι έτοιμες πέντε κατοικίες σε Μύρθιο, Λαμπινή και Μουρνέ, ενώ μια επιπλέον θα είναι έτοιμη στο τέλος Ιανουαρίου στην Αγία Γαλήνη.
- Ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος σε στενή συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, στοχεύει στην εξάλειψη του μεγαλύτερου εμποδίου που αντιμετωπίζουν οι δημόσιοι υπάλληλοι κατά τη μετακίνησή τους στην περιφέρεια. Το σχέδιο αφορά τη δημιουργία ενός μόνιμου αποθέματος σύγχρονων κατοικιών σε απομακρυσμένους, μικρούς ή τουριστικούς προορισμούς, με σκοπό τη δωρεάν παραχώρησή τους σε νεοδιορισμένους λειτουργούς κρίσιμων κρατικών δομών, όπως ιατρούς, νοσηλευτές, δασκάλους, καθηγητές, καθώς και στελέχη των σωμάτων ασφαλείας και του Λιμενικού. Το έργο αφορά την χρηματοδότηση για την ανέγερση, αγορά ή εκ βάθρων ανακαίνιση συνολικά 100 διαμερισμάτων.
- Στους Λειψούς (εκταμίευση 760.000 ευρώ για την απόκτηση δύο υφιστάμενων οικιών και την κατασκευή δύο νέων σε δημοτικό οικόπεδο με ορίζοντα το 2028).
- Στην Αστυπάλαια (κονδύλι 1,2 εκατ. ευρώ για τη δημιουργία 6 έως 8 λειτουργικών διαμερισμάτων).
- Στην Ιθάκη (έργο-σταθμός ύψους 4,5 εκατ. ευρώ για την πλήρη ανακατασκευή του ιστορικού πρώην οικοτροφείου, κτιρίου 2.000 τ.μ., που θα προσφέρει 19 εξοπλισμένα δωμάτια 40 κλινών και χώρους εκδηλώσεων).
- Στην Τήνο (μετατροπή του πρώην ξενοδοχείου «Theoxenia» σε σύγχρονο συγκρότημα 18 αυτόνομων κατοικιών, με προϋπολογισμό 3 εκατ. ευρώ).
- Στην Αμοργό (620.000 ευρώ για την κατασκευή πέντε σπιτιών).
- Στην Πάτμο (ενεργειακή αναβάθμιση διώροφου κτιρίου για τη δημιουργία τεσσάρων διαμερισμάτων ιατρικού προσωπικού).
- Στον Δήμο Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου (αξιοποίηση και αναπαλαίωση πέντε παλαιών δημοτικών ακινήτων).
- Αμέσως μετά, το πρόγραμμα πρόκειται να επεκταθεί με τη δεύτερη φάση σε ακόμη πέντε νησιά του Αιγαίου, όπου σχεδιάζεται η κατασκευή επιπλέον 35 έως 40 οικιστικών μονάδων. Στην Κάρπαθο θα υλοποιηθεί ένα από τα μεγαλύτερα έργα, προϋπολογισμού 4 εκατ. ευρώ για 16 κατοικίες στα Πηγάδια, ενώ αντίστοιχες υποδομές θα ανεγερθούν στο Αγαθονήσι (6 κατοικίες), στη Σέριφο (8 κατοικίες), στη Σίφνο (4-7 κατοικίες) και στη Σύμη (3 κατοικίες).
Τα παραδείγματα αυτά αποδεικνύουν έμπρακτα ότι η τοπική αυτοδιοίκηση μπορεί να στηρίξει ουσιαστικά τη δημόσια εκπαίδευση, είτε μέσω οικονομικής ενίσχυσης είτε μέσω της αξιοποίησης δημοτικών ακινήτων
Η κατάσταση με τα ενοίκια και οι συνέπειες
Φέτος, η κατάσταση με τα ενοίκια ξεπέρασε κάθε προηγούμενο. Η εκτόξευση των τιμών σε πολλές περιοχές δημιούργησε πρωτοφανείς δυσκολίες στην εύρεση κατοικίας, με αποτέλεσμα τα εκπαιδευτικά κενά να παραμένουν μεγάλα και για μεγάλο διάστημα. Οι εκπαιδευτικοί αντιμετωπίζουν σοβαρή οικονομική επιβάρυνση, καθώς τα ενοίκια απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος του μισθού τους, καθιστώντας τη διαβίωση εξαιρετικά δύσκολη.
Οι εκπαιδευτικοί δεν είναι απλώς αριθμοί σε πίνακες τοποθετήσεων. Είναι άνθρωποι με οικογένειες, παιδιά και υποχρεώσεις, οι οποίοι συχνά διατηρούν μόνιμη κατοικία σε έναν τόπο. Καλούνται να μετακινηθούν σε μια άλλη περιοχή και να επωμιστούν ένα δεύτερο ενοίκιο, με αποτέλεσμα το συνολικό οικονομικό βάρος να γίνεται δυσβάσταχτο.
Κίνητρα, οφέλη και εμπιστοσύνη στην τοπική κοινωνία
Εφόσον οι Δήμοι κινηθούν προς την κατεύθυνση της παροχής επιδόματος ενοικίου ή άλλων στεγαστικών διευκολύνσεων, οι εκπαιδευτικοί θα λαμβάνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στην επιλογή περιοχής. Η στήριξη στη στέγαση λειτουργεί ως ισχυρό κίνητρο, καθιστά έναν Δήμο ελκυστικότερο και ενισχύει τη δέσμευση των εκπαιδευτικών να παραμείνουν.
Η πλήρης στελέχωση μιας σχολικής μονάδας από την Α΄ φάση τοποθετήσεων είναι καθοριστικής σημασίας. Διασφαλίζεται η ομαλή έναρξη της σχολικής χρονιάς, η παιδαγωγική συνέχεια και η αποφυγή συνεχών αλλαγών προσώπων, που αποδιοργανώνουν μαθητές/τριες και εκπαιδευτικό έργο.
Πρόσφατα, ο Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων στη Σαντορίνη (Βόθωνας) και αντίστοιχα στη Σύρο ανέλαβε πρωτοβουλία να εξασφαλίσει τη στέγη των εκπαιδευτικών για τα παιδιά τους.
Το γεγονός αυτό γεννά εύλογα ερωτήματα:
- είναι δυνατόν οι γονείς να αναγκάζονται να παίρνουν στα χέρια τους ένα τόσο κρίσιμο ζήτημα;
- Είναι δυνατόν να μπορούν οι γονείς να εγγυώνται τη στέγη των εκπαιδευτικών, αλλά να μην μπορεί να το εξασφαλίσει ο ίδιος ο Δήμος;
- Το γεγονός ότι σύλλογοι γονέων αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες για την εξασφάλιση στέγης εκπαιδευτικών αναδεικνύει το μέγεθος του προβλήματος και την ανάγκη θεσμικών λύσεων.
Η έγκαιρη στήριξη των Δήμων αποδεικνύει όχι μόνο κοινωνική ευαισθησία αλλά και αποτελεσματική διοίκηση, ενισχύοντας την εμπιστοσύνη της τοπικής κοινωνίας.
Η στέγαση δεν είναι παροχή είναι προϋπόθεση για να έχει ο Δήμος εκπαιδευτικούς στα σχολεία του από την πρώτη μέρα.
Το στεγαστικό πρόβλημα δεν αποτελεί μόνο ζήτημα κοινωνικής πολιτικής, αλλά κρίσιμο παράγοντα που επηρεάζει άμεσα τη στελέχωση των σχολείων σε ολόκληρη τη χώρα. Τα επίσημα στοιχεία των τελευταίων ετών αναδεικνύουν τη δυσκολία διατήρησης του ανθρώπινου δυναμικού της εκπαίδευσης.
Κατά το σχολικό έτος 2023-2024 οι μη αναλήψεις υπηρεσίας και οι παραιτήσεις αναπληρωτών/τριών ξεπέρασαν τις 2.900 περιπτώσεις, ενώ το σχολικό έτος 2024-2025 οι αντίστοιχες περιπτώσεις ανήλθαν σε 837. Παράλληλα, ήδη από τους πρώτους μήνες του σχολικού έτους 2025-2026 και συγκεκριμένα έως τον Νοέμβριο του 2025, είχαν καταγραφεί 656 ανακλήσεις προσλήψεων και παραιτήσεις αναπληρωτών/τριών, γεγονός που καταδεικνύει ότι το φαινόμενο εξακολουθεί να παραμένει ιδιαίτερα έντονο. Ένας από τους βασικότερους λόγους είναι η αδυναμία εύρεσης προσιτής κατοικίας και το ιδιαίτερα υψηλό κόστος στέγασης. Το πρόβλημα δεν περιορίζεται πλέον μόνο στις νησιωτικές, παραμεθόριες ή τουριστικές περιοχές, αλλά έχει επεκταθεί και στα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας, όπου η εκτίναξη των ενοικίων έχει καταστήσει δυσβάσταχτο το κόστος διαβίωσης.
Σήμερα, ακόμη και ένα μικρό στούντιο ή διαμέρισμα συχνά κοστίζει από 500 ευρώ και άνω, χωρίς να συνυπολογίζονται οι δαπάνες ηλεκτρικού ρεύματος, νερού, θέρμανσης, διαδικτύου και λοιπών πάγιων εξόδων. Για έναν/μια εκπαιδευτικό μεγάλο μέρος του μισθού απορροφάται από τα έξοδα στέγασης, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την αποδοχή ή τη διατήρηση μιας θέσης εργασίας μακριά από τον τόπο μόνιμης κατοικίας του. Ως αποτέλεσμα, παρατηρούνται παραιτήσεις, μη αναλήψεις υπηρεσίας και δυσκολίες στην κάλυψη των εκπαιδευτικών κενών. Η παροχή στεγαστικών κινήτρων από τους Δήμους μπορεί να λειτουργήσει ως ουσιαστικό εργαλείο προσέλκυσης και διατήρησης εκπαιδευτικών, ώστε τα σχολεία να στελεχώνονται έγκαιρα, να αποφεύγονται τα κενά και οι μαθητές/τριες να έχουν τον/την εκπαιδευτικό τους από το πρώτο κουδούνι της σχολικής χρονιάς.
Συγκεκριμένο αίτημα προς τους Δήμους
Ζητάμε από τους Δήμους να εξετάσουν άμεσα και με θεσμικό τρόπο τη δυνατότητα θέσπισης επιδόματος στέγασης για τους/τις εκπαιδευτικούς που τοποθετούνται στις σχολικές μονάδες της περιοχής τους. Την αξιοποίηση διαθέσιμων δημοτικών ακινήτων ή κατοικιών για τη φιλοξενία εκπαιδευτικών με χαμηλό ή συμβολικό μίσθωμα. Η εμπειρία από Δήμους που ήδη το εφαρμόζουν αποδεικνύει ότι πρόκειται για ένα ρεαλιστικό και εφαρμόσιμο μέτρο.
Η παροχή επιδόματος στέγασης δεν αποτελεί απλώς κοινωνική πολιτική, αλλά ένα ουσιαστικό εργαλείο διοίκησης: συμβάλλει στη στελέχωση των σχολείων από την αρχή της σχολικής χρονιάς, μειώνει τα λειτουργικά κενά, ενισχύει την εκπαιδευτική σταθερότητα και καλλιεργεί κλίμα εμπιστοσύνης ανάμεσα στον Δήμο, τους γονείς και την εκπαιδευτική κοινότητα. Η έγκαιρη ανταπόκριση των Δήμων μπορεί να αποτρέψει την επανάληψη των φετινών φαινομένων και να εξασφαλίσει ότι όλα τα παιδιά θα έχουν εκπαιδευτικό από την πρώτη ημέρα της σχολικής χρονιάς.
Με εκτίμηση,
Το Διοικητικό Συμβούλιο του Πανελληνίου Συλλόγου Νηπιαγωγών
