Από τα νέα Προγράμματα Σπουδών και το πολλαπλό βιβλίο έως την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, τη συμπερίληψη, την αειφορία και τις διεθνείς συνεργασίες, το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, με την έγκριση και την υποστήριξη της υπουργού παιδείας Σοφίας Ζαχαράκη, σχεδιάζει τις επόμενες παρεμβάσεις του με επίκεντρο τη βελτίωση της μάθησης και της καθημερινής σχολικής εμπειρίας.
Με κεντρικό προσανατολισμό τις ανάγκες των μαθητών και την αναβάθμιση της ποιότητας της εκπαίδευσης, το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) προχωρά στον σχεδιασμό ενός νέου κύκλου εκπαιδευτικών παρεμβάσεων. Βασική επιδίωξη είναι η διαμόρφωση ενός συνεκτικού πλαισίου, στο οποίο τα Προγράμματα Σπουδών, τα σχολικά βιβλία και το υπόλοιπο εκπαιδευτικό υλικό, η επαγγελματική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών, η αξιολόγηση και η υποστήριξη των σχολείων θα λειτουργούν συμπληρωματικά, συμβάλλοντας στην ουσιαστική βελτίωση της διδασκαλίας και της μάθησης.
Νέα Προγράμματα Σπουδών και πολλαπλό βιβλίο
Κομβική θέση στον σχεδιασμό του ΙΕΠ έχει η μετάβαση στο Πολλαπλό Βιβλίο, στη βάση των 51 νέων Προγραμμάτων Σπουδών που θεσμοθετήθηκαν το 2023. Το σχολικό έτος 2026-2027 αποτελεί μεταβατική περίοδο προετοιμασίας και εξοικείωσης της εκπαιδευτικής κοινότητας με το νέο υλικό, ενόψει της έντυπης διάθεσης των νέων βιβλίων το 2027-2028. Τα 230 εγκεκριμένα διδακτικά πακέτα, που περιλαμβάνουν 440 βιβλία, διευρύνουν σημαντικά τις δυνατότητες επιλογής εκπαιδευτικών πόρων και διδακτικών δραστηριοτήτων.
Για την υποστήριξη αυτής της μετάβασης έχουν ήδη αναπτυχθεί δισέλιδα σχέδια μαθήματος από Συμβούλους Εκπαίδευσης όλων των Περιφερειακών Διευθύνσεων Εκπαίδευσης, με την καθοδήγηση των Περιφερειακών Εποπτών Ποιότητας της Εκπαίδευσης. Τα σχέδια περιλαμβάνουν συγκεκριμένες προτάσεις αξιοποίησης των νέων βιβλίων στη σχολική τάξη. Παράλληλα, σύντομα θα είναι διαθέσιμο επιμορφωτικό υλικό για τα 51 νέα Προγράμματα Σπουδών, οργανωμένο σε αντίστοιχα διαδικτυακά μαθήματα (MOOCs).
Στόχος είναι η μεταβατική χρονιά να αξιοποιηθεί για την εξοικείωση των εκπαιδευτικών με το νέο υλικό, τη δοκιμή επιλεγμένων δραστηριοτήτων, την ανταλλαγή καλών πρακτικών και τη συγκέντρωση ανατροφοδότησης από τη σχολική πράξη. Η ουσία της αλλαγής δεν βρίσκεται στην ύπαρξη περισσότερων βιβλίων, αλλά στη δυνατότητα των εκπαιδευτικών να επιλέγουν τους καταλληλότερους εκπαιδευτικούς πόρους με βάση τα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα και τις ανάγκες των μαθητών τους.
Νέα Τράπεζα Θεμάτων
Σημαντική παρέμβαση στον τομέα της αξιολόγησης αποτελεί η αναβάθμιση της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τα Γενικά και Επαγγελματικά Λύκεια, καθώς και τις αντίστοιχες δομές Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης.
Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει την επικαιροποίηση περίπου 11.000 υφιστάμενων θεμάτων και τη δημιουργία 12.000 νέων, με βάση επιστημονικές και παιδαγωγικές προδιαγραφές. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ευθυγράμμιση των θεμάτων με τα νέα Προγράμματα Σπουδών και τα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα, καθώς και στη διασφάλιση της ποιότητας και της κατάλληλης διαβάθμισης της δυσκολίας τους.
Προβλέπεται επίσης η αναβάθμιση του πληροφοριακού συστήματος κλήρωσης και διανομής θεμάτων και η συστηματική αποτίμηση της λειτουργίας της Τράπεζας, με αξιοποίηση δεδομένων και ανατροφοδότησης από την εκπαιδευτική κοινότητα. Στόχος είναι η ενίσχυση της αξιοπιστίας και της διαφάνειας των εξετάσεων, καθώς και η καλύτερη σύνδεση της αξιολόγησης με τη διδασκαλία και τη μάθηση.
Επιμόρφωση και επαγγελματική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών
Η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών αποτελεί κεντρική προτεραιότητα του ΙΕΠ, με στόχο τη συστηματική υποστήριξη του έργου τους και τη βελτίωση της διδασκαλίας. Αξιοποιώντας την εμπειρία και το εκπαιδευτικό υλικό των επιμορφώσεων των προηγούμενων ετών, σχεδιάζεται ένας νέος κύκλος δράσεων που συνδέεται άμεσα με τις ανάγκες της σχολικής τάξης.
Σημαντική θέση κατέχει η νέα Εισαγωγική Επιμόρφωση, που προβλέπεται να καλύψει περίπου 40.000 νεοδιοριζόμενους εκπαιδευτικούς, καθώς και η επιμόρφωση για την εφαρμογή των νέων Προγραμμάτων Σπουδών, με αξιοποίηση 51 διαδικτυακών μαθημάτων (MOOCs). Παράλληλα, προωθούνται επιμορφωτικές δράσεις για την παιδαγωγική αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης και την εκπαίδευση για την αειφορία.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά το νέο πρόγραμμα ενίσχυσης των βασικών εγγραμματισμών, που εστιάζει στην κατανόηση κειμένου, στα Μαθηματικά και στις Φυσικές Επιστήμες. Η δράση προβλέπει την ανάπτυξη επιστημονικά τεκμηριωμένου επιμορφωτικού υλικού και την υποστήριξη εκπαιδευτικών και Συμβούλων Εκπαίδευσης στον σχεδιασμό και στην εφαρμογή αποτελεσματικών διδακτικών πρακτικών.
Κοινή κατεύθυνση των παρεμβάσεων είναι η μετάβαση από την επιμόρφωση ως μεμονωμένη δραστηριότητα στη συνεχή επαγγελματική μάθηση, με εφαρμογή στην τάξη, ανατροφοδότηση και συνεργασία μεταξύ των εκπαιδευτικών.
Ενταξιακή εκπαίδευση και προσβάσιμο εκπαιδευτικό υλικό
Η διασφάλιση της πρόσβασης όλων των μαθητών στη μάθηση αποτελεί σταθερή προτεραιότητα του ΙΕΠ. Στο πλαίσιο αυτό, σχεδιάζεται η ανάπτυξη νέας γενιάς προσβάσιμου εκπαιδευτικού υλικού, με αξιοποίηση της γραφής Braille, της Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας, υποστηρικτικών τεχνολογιών και ψηφιακών εφαρμογών, ώστε να ανταποκρίνεται σε διαφορετικές εκπαιδευτικές ανάγκες.
Παράλληλα, το ΙΕΠ έχει αναλάβει σημαντική πρωτοβουλία για την αποτίμηση και τον ανασχεδιασμό του θεσμικού πλαισίου της ειδικής και ενταξιακής εκπαίδευσης, με τη συγκρότηση εξειδικευμένων επιτροπών στις οποίες συμμετέχουν έμπειροι εκπαιδευτικοί και μέλη του Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού. Το έργο τους περιλαμβάνει την επανεξέταση της λειτουργίας των Σχολικών Μονάδων Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης, των ΚΕΔΑΣΥ, των Τμημάτων Ένταξης, της παράλληλης στήριξης και των δομών διεπιστημονικής υποστήριξης, καθώς και την ανάπτυξη προτάσεων για την πρώιμη εκπαιδευτική παρέμβαση.
Στόχος είναι η διαμόρφωση ενός περισσότερο συνεκτικού και αποτελεσματικού πλαισίου υποστήριξης, που θα ενισχύει τη συμμετοχή όλων των μαθητών στην εκπαιδευτική διαδικασία και θα περιορίζει τα εμπόδια στη μάθηση.
Πρόληψη και αντιμετώπιση της ενδοσχολικής βίας
Η δημιουργία ενός ασφαλούς σχολικού περιβάλλοντος, στο οποίο κάθε μαθητής αισθάνεται ότι ανήκει και γίνεται αποδεκτός, παραμένει σταθερή προτεραιότητα του ΙΕΠ. Αξιοποιώντας την εμπειρία από την επιμόρφωση περίπου 28.500 εκπαιδευτικών και στελεχών, καθώς και τα ευρήματα της πανελλαδικής έρευνας για την ενδοσχολική βία και τον εκφοβισμό, σχεδιάζονται νέες παρεμβάσεις με έμφαση στην πρόληψη και την ουσιαστική υποστήριξη των σχολικών κοινοτήτων.
Για το 2026-2027 προγραμματίζονται η ανάπτυξη και διάχυση νέου ενημερωτικού και επιστημονικού υλικού, η διαμόρφωση προτάσεων εκπαιδευτικής πολιτικής με βάση τα ερευνητικά ευρήματα, καθώς και η διοργάνωση πανελλήνιας ή διακρατικής μαθητικής εκδήλωσης, σε συνεργασία με εκπαιδευτικούς φορείς της Ελλάδας και της Κύπρου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ενεργό συμμετοχή των μαθητών, στην ανάδειξη πρωτοβουλιών των σχολείων και στη δημιουργία δικτύων συνεργασίας μεταξύ σχολικών κοινοτήτων.
Προωθείται επίσης η συνεργασία με επιστημονικούς και εκπαιδευτικούς φορείς για την ανταλλαγή εμπειριών και την ανάδειξη αποτελεσματικών πρακτικών πρόληψης και αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας.
Αειφορία, Ενεργός Πολιτειότητα και Εργαστήρια Δεξιοτήτων
Μια νέα σημαντική πρωτοβουλία του ΙΕΠ αφορά την Εκπαίδευση για την Αειφορία και την Ενεργό Πολιτειότητα, με ορίζοντα το 2030. Σε συνεργασία με τέσσερα πανεπιστήμια (Ιωαννίνων, Αιγαίου, Αθηνών και Πελοποννήσου), προβλέπεται η ανάπτυξη νέου εκπαιδευτικού και ψηφιακού υποστηρικτικού υλικού, καθώς και η επιμόρφωση περίπου 28.000 εκπαιδευτικών και στελεχών εκπαίδευσης από όλες τις περιφέρειες της χώρας. Η επιμόρφωση θα υλοποιηθεί σταδιακά, με συνδυασμό σύγχρονης και ασύγχρονης εκπαίδευσης, και θα υποστηρίζει την εφαρμογή δράσεων αειφορίας και ενεργού πολιτειότητας στα σχολεία.
Παράλληλα, σχεδιάζεται η αναβάθμιση των Εργαστηρίων Δεξιοτήτων και η ουσιαστικότερη σύνδεσή τους με τις Δράσεις Ενεργού Πολίτη και τους 17 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης. Ιδιαίτερη μέριμνα προβλέπεται για την απλοποίηση των διαδικασιών σχεδιασμού και υλοποίησης των σχολικών δράσεων. Στόχος είναι η διαμόρφωση ενός περισσότερο απλού, συνεκτικού και λειτουργικού πλαισίου, που θα διευκολύνει το έργο των εκπαιδευτικών, θα συνδέει τη σχολική γνώση με σύγχρονα κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα και θα ενισχύει την ενεργό συμμετοχή των μαθητών στη σχολική και τοπική κοινότητα.
Διεθνείς εκπαιδευτικές έρευνες, ευρωπαϊκές συνεργασίες και εκπαιδευτικές πολιτικές
Το ΙΕΠ ενισχύει τον ρόλο του στον συντονισμό σημαντικών διεθνών εκπαιδευτικών ερευνών. Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρώτη συμμετοχή της Ελλάδας στη διεθνή έρευνα TALIS του ΟΟΣΑ, η οποία πραγματοποιήθηκε το 2026 σε 246 Γυμνάσια της χώρας και εξετάζει τις συνθήκες διδασκαλίας, το σχολικό περιβάλλον και την επαγγελματική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών.
Παράλληλα, συνεχίζεται η συμμετοχή στην έρευνα PISA και προετοιμάζονται οι νέοι κύκλοι των ερευνών ICCS 2027, για την εκπαίδευση του ενεργού πολίτη και τη δημοκρατική συμμετοχή, και ICILS 2028, για τον ψηφιακό εγγραμματισμό, με νέες θεματικές για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Στόχος είναι η συστηματική αξιοποίηση των ερευνητικών αποτελεσμάτων για τον σχεδιασμό τεκμηριωμένων εκπαιδευτικών πολιτικών.
Το ΙΕΠ συμμετέχει επίσης σε έντεκα ενεργά ευρωπαϊκά έργα και αναπτύσσει νέες συνεργασίες σε τομείς όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη, η συμπερίληψη, η δημοκρατική εκπαίδευση, η ψηφιακή πολιτειότητα και η βιώσιμη ανάπτυξη. Βασική επιδίωξη είναι η αξιοποίηση των ερευνητικών πορισμάτων, των καλών πρακτικών και της διεθνούς εμπειρίας για τη διαμόρφωση και τη βελτίωση των εκπαιδευτικών πολιτικών στην Ελλάδα.
Το ουσιαστικό αποτύπωμα των εκπαιδευτικών αλλαγών
Κοινός προσανατολισμός των πρωτοβουλιών του ΙΕΠ είναι η ουσιαστική βελτίωση της καθημερινής σχολικής εμπειρίας. Τα νέα Προγράμματα Σπουδών, το εκπαιδευτικό υλικό, η επιμόρφωση, η αξιοποίηση των ερευνητικών δεδομένων και η ενίσχυση των δομών υποστήριξης αποκτούν πραγματική αξία όταν μεταφράζονται σε καλύτερη διδασκαλία, περισσότερες ευκαιρίες μάθησης και ουσιαστικότερη συμμετοχή των μαθητών.
Η επιτυχία των εκπαιδευτικών αλλαγών δεν κρίνεται μόνο από την υλοποίηση των σχεδιαζόμενων δράσεων, αλλά κυρίως από το αποτύπωμά τους στη σχολική τάξη. Το ουσιαστικό κριτήριο είναι κατά πόσο κάθε μαθητής αποκτά πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση και κάθε εκπαιδευτικός υποστηρίζεται αποτελεσματικά, ώστε να ανταποκρίνεται στις ανάγκες των μαθητών του.
Θερμές ευχαριστίες σε όλο το επιστημονικό και διοικητικό προσωπικό του ΙΕΠ, καθώς και στα μέλη του ΔΣ, διότι εργάζονται πέρα από τα υποχρεωτικώς αυτονόητα με ζήλο και υψηλό αίσθημα ευθύνης που απορρέει από την πεποίθηση όλων πως υπηρετούμε το μέλλον της πατρίδας μας που είναι τα παιδιά της.
