Στις 26 Νοεμβρίου αναμένεται να παρουσιαστεί στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής το προσχέδιο για το Εθνικό Απολυτήριο και τη νέα αρχιτεκτονική του Λυκείου. Την παρουσίαση θα πραγματοποιήσει η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, ενώ επιδίωξη είναι η κατάρτιση του τελικού σχεδίου νόμου στις αρχές του 2027. Πρόκειται για παρουσίαση προτάσεων και όχι για οριστικοποίηση ή ψήφιση των ρυθμίσεων.
Ήδη στη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου ο Κυριάκος Μητσοτάκης είπε χαρακτηριστικά, "στην παιδεία, έχουμε κάνει μία πολύ σημαντική δουλειά προετοιμασίας με τον εθνικό διάλογο ως προς το Εθνικό Απολυτήριο, τον οποίο πολύ σύντομα θα έχουμε την ευκαιρία να παρουσιάσουμε".
Από τον διάλογο στις συγκεκριμένες επιλογές
Η πολιτική ηγεσία του υπουργείου είχε τοποθετήσει την ολοκλήρωση του πορίσματος της Επιτροπής Διαλόγου στα τέλη Νοεμβρίου με αρχές Δεκεμβρίου, υπογραμμίζοντας ότι οι αλλαγές πρέπει να προχωρήσουν χωρίς αιφνιδιασμό μαθητών και οικογενειών.
Στο επίκεντρο της επεξεργασίας βρίσκονται διαφορετικές επιλογές για τον τρόπο εξαγωγής του βαθμού του απολυτηρίου, τα γραπτώς εξεταζόμενα μαθήματα, τη βαρύτητά τους, την επιλογή θεμάτων και τη διόρθωση των γραπτών. Οι παράμετροι αυτές έχουν παρουσιαστεί ως σενάρια προς εξέταση, όχι ως ήδη θεσμοθετημένες αποφάσεις.
Το κρίσιμο τεστ για τη μεταρρύθμιση
Η παρουσίαση στη Βουλή χρειάζεται να συνοδευτεί από σαφείς απαντήσεις: ποιους μαθητές θα αφορούν οι αλλαγές, πώς θα συνδέεται το απολυτήριο με την πρόσβαση στα ΑΕΙ και ποιες εγγυήσεις θα αποτρέπουν την αύξηση της εξεταστικής πίεσης και των οικογενειακών δαπανών.
Η αναβάθμιση του Λυκείου θα κριθεί από το περιεχόμενο της καθημερινής διδασκαλίας, τον χρόνο ουσιαστικής μάθησης και τη στήριξη όσων δυσκολεύονται. Ένα ισχυρό απολυτήριο χρειάζεται ένα ισχυρό δημόσιο σχολείο, αλλά και μαθητές, εκπαιδευτικούς και γονείς που θα έχουν πραγματικό λόγο πριν κλείσουν οι αποφάσεις.
Ενδιάμεση Έκθεση για την Παιδεία: Λύκειο - Εθνικό Απολυτήριο
Η Ενδιάμεση Έκθεση Πορισμάτων του Εθνικού Διαλόγου για την Παιδεία, με αντικείμενο το νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο, αποτυπώνει πού έχει φτάσει η επεξεργασία και ποια συμπεράσματα προκύπτουν από τη σύνθεση των Πυλώνων και των Διαπυλωνικών Ομάδων.
O «οδικός χάρτης» αποκαλύπτει το τι θα πιστοποιεί το Εθνικό Απολυτήριο και ποια εκπαιδευτική διαδρομή πρέπει να έχει διανύσει ο μαθητής για να το λάβει.
Δείτε εδώ την ενδιάμεση έκθεσης Εθνικού Διαλόγου
Οι πέντε βασικές αφετηρίες για νέο Λύκειο και Εθνικό Απολυτήριο
Η Έκθεση δίνει πέντε αφετηρίες που λειτουργούν ως πλαίσιο αναφοράς για κάθε επιμέρους επιλογή πολιτικής:
- Ενίσχυση του παιδαγωγικού και μορφωτικού ρόλου του Λυκείου – Το Λύκειο δεν εξαντλείται στην προετοιμασία για τα ΑΕΙ· ολοκληρώνει τη γενική παιδεία και διατηρεί σαφή παιδαγωγική και μαθησιακή αξία.
- Κοινός μορφωτικός πυρήνας με αναγνώριση διαφορετικών κλίσεων και επιλογών – Όλοι οι μαθητές χρειάζονται έναν κοινό πυρήνα γνώσεων, γραμματισμών, ικανοτήτων, στάσεων και αξιών, χωρίς αυτό να αναιρεί τις διαφορετικές κλίσεις και επιλογές.
- Συνοχή μαθησιακών στόχων, διδασκαλίας και αξιολόγησης – Τα Προγράμματα Σπουδών, η διδακτική πράξη και η αξιολόγηση της μάθησης χρειάζεται να εξελίσσονται συντονισμένα.
- Ισότητα και συμπερίληψη ως προϋποθέσεις της μάθησης – Η ισότητα δεν εξαντλείται σε κοινούς κανόνες· προϋποθέτει σχολείο που ανταποκρίνεται στις διαφορετικές αφετηρίες και ανάγκες.
- Εκπαιδευτικός και σχολική μονάδα ως κρίσιμοι φορείς υλοποίησης της αλλαγής – Η αλλαγή προϋποθέτει επιστημονική και παιδαγωγική επάρκεια, διαρκή επαγγελματική ανάπτυξη, συνεργασία και ουσιαστική υποστήριξη του εκπαιδευτικού έργου.
Οι έξι περιοχές μάθησης
Ως βάση διαβούλευσης προτείνονται έξι περιοχές μάθησης:
- Γλώσσα – Επικοινωνία – Κριτικός Γραμματισμός (αναγνωστικός γραμματισμός, επικοινωνία και παραγωγή λόγου, γραμματισμός στα μέσα και στην πληροφορία, Ελληνική γλώσσα και γραμματεία, ξένες γλώσσες)
- Μαθηματικά και Πληροφορική (μαθηματικός γραμματισμός, λογική, στατιστική, πιθανοθεωρία, αλγοριθμική, υπολογιστική σκέψη, επιστήμη δεδομένων)
- Φυσικές Επιστήμες – Τεχνολογία – Περιβάλλον (επιστημονικός και τεχνολογικός γραμματισμός, διερεύνηση, πειραματισμός, κλιματική αλλαγή, περιβαλλοντικός γραμματισμός, βιώσιμη ανάπτυξη)
- Ψηφιακός Κόσμος και Τεχνητή Νοημοσύνη (ψηφιακή ικανότητα, ΤΝ, κυβερνοασφάλεια, ψηφιακή δημιουργία και υπεύθυνη χρήση)
- Οικονομία – Επιχειρηματικότητα – Χρηματοοικονομική Παιδεία (χρηματοοικονομικός γραμματισμός, επιχειρηματικότητα, λήψη οικονομικών αποφάσεων)
- Ιστορία – Κοινωνικές Επιστήμες – Πολιτειακή Παιδεία (Ιστορία, Κοινωνικές Επιστήμες, Πολιτειότητα, Παγκόσμια ικανότητα, δημοκρατική παιδεία, ανθρώπινα δικαιώματα, ενεργός πολίτης)
Επιπρόσθετα, προτείνεται μια οριζόντια περιοχή ήπιων δεξιοτήτων (διερευνητική μάθηση, επίλυση προβλήματος, ομαδική εργασία, κριτική σκέψη, δημιουργικότητα, σύνθεση γνώσεων, ερευνητικό έργο – Capstone Project, συνεργατική μάθηση).
Η Έκθεση ξεκαθαρίζει ότι ο εκπαιδευτικός σκοπός προηγείται· η αξιολόγηση και η πιστοποίηση σχεδιάζονται ώστε να τον υπηρετούν. Δεν ξεκινάμε από την εξέταση για να προσαρμόσουμε στη συνέχεια το σχολείο.
Για τη σχέση Εθνικού Απολυτηρίου και πρόσβασης στα ΑΕΙ, καταγράφονται τρεις επιλογές:
- Ενδοσχολική αξιολόγηση για το Απολυτήριο και διακριτές εθνικές εξετάσεις πρόσβασης – Ενισχυμένος ρόλος του σχολείου στην πιστοποίηση, με ανάγκη ισχυρών εγγυήσεων συγκρισιμότητας και εξωτερικού ελέγχου.
- Διπλό σύστημα εθνικών εξετάσεων – Εθνικές εξετάσεις για το Απολυτήριο και χωριστές εξετάσεις προσανατολισμού για τα ΑΕΙ, με κίνδυνο αυξημένου εξεταστικού φόρτου.
- Ενιαίο σύστημα εθνικών εξετάσεων διπλής λειτουργίας – Μία διαδικασία για Απολυτήριο και κατάταξη στα ΑΕΙ, με διακριτά όρια επάρκειας και διαφορετικό τρόπο υπολογισμού.
Πώς θα γίνονται οι εξετάσεις
Ο τρόπος διεξαγωγής των εξετάσεων αποτελεί διακριτό επίπεδο σχεδιασμού:
- Σύστημα Α΄ – Κεντρικές εξετάσεις, δεύτερη εξεταστική περίοδος για βελτίωση βαθμού και συμπληρωματική κάλυψη κενών θέσεων (Clearing) μετά την κύρια διαδικασία.
- Σύστημα Β΄ – Δύο εξεταστικές πύλες στη Γ΄ Λυκείου, με κατανομή της εξεταστέας ύλης.
- Σύστημα Γ΄ – Σπονδυλωτή ψηφιακή αξιολόγηση, με δοκιμασίες ανά θεματική ενότητα της Β΄ και Γ΄ Λυκείου από πιστοποιημένη Τράπεζα Θεμάτων.
- Σύστημα Δ΄ – Προσαρμοστική ψηφιακή αξιολόγηση, με διαδοχικές ερωτήσεις που διαφοροποιούνται ανάλογα με τις προηγούμενες απαντήσεις του μαθητή.
Σε όλα τα συστήματα ενσωματώνεται οριζόντια η διαδικασία Clearing για τη συμπληρωματική κάλυψη κενών θέσεων μετά την κύρια εισαγωγή, διασφαλίζοντας ίσες ευκαιρίες πρόσβασης, διαφάνεια και αξιοποίηση των διαθέσιμων θέσεων στα ΑΕΙ.
Κάθε εξεταστική επιλογή θα κριθεί με βάση έξι κριτήρια: αξιοπιστία και συγκρισιμότητα, συνολικός εξεταστικός φόρτος, παιδαγωγικός ρόλος του Λυκείου, ισότητα και προσβασιμότητα, δυνατότητα εφαρμογής, ασφαλής και σταδιακή μετάβαση.
Το κοινό ζητούμενο και στις τρεις θεσμικές επιλογές είναι θεσμική διάκριση μεταξύ πιστοποίησης της ολοκλήρωσης του Λυκείου και συγκριτικής επιλογής για τα ΑΕΙ - είτε μέσω χωριστών διαδικασιών είτε, στην τρίτη επιλογή, μέσω διακριτών ορίων και τρόπων υπολογισμού στην ίδια διαδικασία.
