Πόσο ασφαλές είναι τελικά το ελληνικό δημόσιο σχολείο; Πόσες προειδοποιήσεις πρέπει να προηγηθούν, πόσα πορίσματα να συνταχθούν και πόσες αστοχίες να αποκαλυφθούν, προτού η Πολιτεία περάσει από τις διαπιστώσεις στις πράξεις;
Το πόρισμα του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας για το σχολικό συγκρότημα της Γκράβας αποτελεί ηχηρή προειδοποίηση για την κατάσταση των σχολικών υποδομών και αναδεικνύει τις συνέπειες μιας πολιτικής που αντιμετωπίζει την πρόληψη ως δευτερεύουσα προτεραιότητα.
Σε ένα συγκρότημα όπου φοιτούν περίπου 4.000 μαθητές, οι έλεγχοι ανέδειξαν ανενεργούς ανιχνευτές διαρροής φυσικού αερίου, μη λειτουργικό χειροκίνητο σύστημα διακοπής παροχής, αποκλίσεις από τις εγκεκριμένες μελέτες και σοβαρές ελλείψεις πυροπροστασίας.
Στον ίδιο χώρο συνυπάρχουν λέβητες και ηλεκτρικές εγκαταστάσεις χωρίς τις απαιτούμενες πυράντοχες θύρες. Τμήματα του δικτύου φυσικού αερίου έχουν κατασκευαστεί κατά παρέκκλιση των προβλεπόμενων προδιαγραφών, ενώ καταγράφηκαν τεχνικές αστοχίες σε συγκολλήσεις.
Το πλέον ανησυχητικό; Παρά τους ελέγχους, δεν εντοπίστηκε η πηγή της οσμής που οδήγησε στο κλείσιμο του συγκροτήματος, χωρίς να αποκλείεται προηγούμενη διαρροή.
Δεν πρόκειται για μια απλή τεχνική εκκρεμότητα. Πρόκειται για την ασφάλεια χιλιάδων παιδιών, εκπαιδευτικών και εργαζομένων.
Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, έπειτα από επτά χρόνια διακυβέρνησης, εξακολουθεί να παρουσιάζει τον εκσυγχρονισμό της εκπαίδευσης ως κορυφαία προτεραιότητα. Επενδύει σε εξαγγελίες, ψηφιακές εφαρμογές, επικοινωνιακές καμπάνιες και επιλεκτικές ανακαινίσεις σχολείων.
Την ίδια στιγμή, όμως, η πραγματικότητα αποδεικνύεται διαφορετική.
Ο ψηφιακός εκσυγχρονισμός είναι αναγκαίος και πολύτιμος. Δεν μπορεί, όμως, να αποτελεί άλλοθι για την εγκατάλειψη των σχολικών υποδομών. Η τεχνολογική πρόοδος και η ασφάλεια των κτιρίων αποτελούν εξίσου αναγκαίες προϋποθέσεις ενός σύγχρονου δημόσιου σχολείου.
Η Γκράβα δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη περιστατικό. Μέσα σε μόλις δεκαπέντε ημέρες έχουν καταγραφεί τουλάχιστον τέσσερα περιστατικά σε σχολικές μονάδες, με πτώσεις οροφών, σοβάδων, αποκολλήσεις δομικών στοιχείων και προβλήματα σε παράθυρα. Και σύμφωνα με το πόρισμα, προστίθεται πλέον και η Γκράβα.
Πόσα ακόμα σχολεία πρέπει να μετρήσουμε; Πρέπει να θρηνήσουμε θύματα; Ποιες πρωτοβουλίες και σε ποιες άμεσες ενέργειες έχει προβεί το Υπουργείο για τον έλεγχο καταλληλότητας των σχολικών μονάδων;
Η επίκληση των αρμοδιοτήτων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν απαλλάσσει την κεντρική κυβέρνηση από την πολιτική ευθύνη της.
Οι Δήμοι καλούνται να διαχειριστούν γερασμένες σχολικές εγκαταστάσεις, συχνά χωρίς επαρκείς πόρους, εξειδικευμένο τεχνικό προσωπικό και ολοκληρωμένο σχεδιασμό συντήρησης.
Η μεταφορά αρμοδιοτήτων χωρίς αντίστοιχη χρηματοδότηση δεν συνιστά αποκέντρωση. Συνιστά μετακύλιση ευθυνών.
Παράλληλα, η κυβέρνηση δεν αξιοποίησε επαρκώς τη δυνατότητα που προσέφερε το Ταμείο Ανάκαμψης για μια γενναία, συστηματική αναβάθμιση των σχολικών υποδομών. Μια ιστορική ευκαιρία για ολοκληρωμένες παρεμβάσεις ασφάλειας και ενεργειακής αναβάθμισης χάθηκε μέσα σε αποσπασματικές επιλογές και ανεπαρκή σχεδιασμό.
Η χώρα έχασε την ευκαιρία να αντιμετωπίσει συστηματικά προβλήματα δεκαετιών, με μετρήσιμους στόχους και δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα.
Και εδώ προκύπτουν συγκεκριμένα πολιτικά ερωτήματα: Πόσα σχολικά κτίρια διαθέτουν επικαιροποιημένες πιστοποιήσεις ασφάλειας; Ποιο είναι το ύψος της χρηματοδότησης για προληπτική συντήρηση; Με ποια κριτήρια ιεραρχούνται οι παρεμβάσεις; Πώς υποστηρίζονται οι Δήμοι που στερούνται επαρκών τεχνικών υπηρεσιών και πόρων;
Απαιτούνται πλήρης δημοσιοποίηση του πορίσματος, άμεση αποκατάσταση των παραβάσεων, ανεξάρτητη τεχνική πιστοποίηση και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα παρεμβάσεων.
Πάνω απ’ όλα, όμως, απαιτείται αλλαγή πολιτικής.
Για το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής, η ποιοτική δημόσια εκπαίδευση, η συμπερίληψη και η ασφάλεια των σχολικών υποδομών αποτελούν θεμελιώδη υποχρέωση της Πολιτείας και αναπόσπαστο στοιχείο της ισότιμης πρόσβασης στη δημόσια Παιδεία.
Η χώρα χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο Εθνικό Σχέδιο Ασφάλειας και Αναβάθμισης Σχολικών Υποδομών με υποχρεωτικούς περιοδικούς ελέγχους, πιστοποιήσεις πυρασφάλειας, στατικότητας και αντισεισμικής θωράκισης, προτεραιοποίηση των επικίνδυνων εγκαταστάσεων και σταθερή αύξηση της χρηματοδότησης επί του ΑΕΠ.
Με αξιοποίηση εθνικών και ευρωπαϊκών πόρων, ουσιαστική ενίσχυση των Δήμων και δημόσια λογοδοσία για κάθε παρέμβαση.
Δεν υπάρχουν μαθητές, εκπαιδευτικοί και εργαζόμενοι πρώτης και δεύτερης κατηγορίας. Δεν υπάρχουν σχολεία στα οποία επιτρέπονται εκπτώσεις στην προστασία της ανθρώπινης ζωής.
Η Νέα Δημοκρατία οφείλει να αντιληφθεί ότι η δημόσια Παιδεία δεν είναι σκηνικό για κυβερνητικές φωτογραφίες, πανηγυρικές εξαγγελίες και επιτελικές «αριστείες».
Είναι ο χώρος όπου χιλιάδες μαθητές μορφώνονται και χιλιάδες εκπαιδευτικοί και εργαζόμενοι επιτελούν καθημερινά το έργο τους. Άνθρωποι με οικογένειες, παιδιά και δικούς τους ανθρώπους που τους περιμένουν να επιστρέψουν στο σπίτι.
Και η Πολιτεία έχει μία αδιαπραγμάτευτη υποχρέωση: να εγγυάται ότι κάθε μαθητής, κάθε εκπαιδευτικός και κάθε εργαζόμενος επιστρέφει με ασφάλεια στο σπίτι του.
Γιατί όταν η πρόληψη αντιμετωπίζεται ως κόστος, η ανθρώπινη ζωή μετατρέπεται σε διακύβευμα.
Και καμία κυβέρνηση δεν δικαιούται να παίζει με αυτό.
Σοφία Πουλοπούλου
Αναπλ. Γραμματέας Ειδικής Αγωγής
Τομέα Παιδείας ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής
Δρ. Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
