Με ευχαριστήρια επιστολή προς το Τμήμα Φιλοσοφίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), ο Σύλλογος Αναπληρωτών Φιλολόγων (ΣΑΦ) χαιρέτισε την πρόσφατη απόφαση της Συνέλευσης του Τμήματος σχετικά με την ανάγκη διαφύλαξης της επιστημονικής εγκυρότητας των ανθρωπιστικών μαθημάτων στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, απευθύνοντας παράλληλα ευρύ κάλεσμα συστράτευσης προς όλα τα πανεπιστημιακά Τμήματα Φιλολογίας, Ιστορίας, Αρχαιολογίας, Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικών της χώρας.
Αφορμή για την κινητοποίηση αποτελεί η διεύρυνση των αναθέσεων του μαθήματος της Ιστορίας σε εκπαιδευτικούς άλλων κλάδων (όπως ο ΠΕ33), εξέλιξη που σύμφωνα με τον ΣΑΦ εγείρει σοβαρά ζητήματα διδακτικής συνάφειας και υποβαθμίζει τη διδασκαλία σε απλή συμπλήρωση ωραρίου.
Τονίζοντας ότι η υπεράσπιση των επαγγελματικών δικαιωμάτων του κλάδου ΠΕ02 αποτελεί ζήτημα εκπαιδευτικής ποιότητας και όχι συντεχνιακή διεκδίκηση, ο Σύλλογος ζητά συντονισμένες παρεμβάσεις προς το Υπουργείο Παιδείας και το ΙΕΠ, προκειμένου να θεσπιστούν αυστηρά και επιστημονικά τεκμηριωμένα κριτήρια για τις σχολικές αναθέσεις.
Αναλυτικά η ανακοίνωση του ΣΑΦ:
Ο Σύλλογος Αναπληρωτών Φιλολόγων (ΣΑΦ) εκφράζει τις θερμές ευχαριστίες και τα ειλικρινή συγχαρητήριά του προς το Τμήμα Φιλοσοφίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών για την ανακοίνωση της Συνέλευσής του, με ημερομηνία 13 Οκτωβρίου 2026, σχετικά με την ανάθεση των ανθρωπιστικών μαθημάτων στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση και την ανάγκη διαφύλαξης της επιστημονικής εγκυρότητας της διδασκαλίας τους.
Η δημόσια τοποθέτηση του Τμήματος αποτελεί μια ιδιαίτερα σημαντική και ουσιαστική παρέμβαση, καθώς αναδεικνύει με σαφήνεια ότι η διδασκαλία των φιλολογικών και εν γένει ανθρωπιστικών μαθημάτων δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ζήτημα απλής συμπλήρωσης διδακτικού ωραρίου, αποκομμένο από την επιστημονική εξειδίκευση, την παιδαγωγική επάρκεια και τη συνάφεια των πανεπιστημιακών σπουδών με το γνωστικό αντικείμενο κάθε μαθήματος.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η επισήμανση της Συνέλευσης ότι οι αναθέσεις μαθημάτων σε εκπαιδευτικούς άλλων ειδικοτήτων, όταν δεν στηρίζονται σε επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση και σαφή θεσμική κατοχύρωση, θέτουν σε αμφισβήτηση τόσο το επιστημονικό κύρος του κλάδου ΠΕ02 όσο και την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης, ενώ παράλληλα θίγουν τα επαγγελματικά δικαιώματα των αποφοίτων των Φιλοσοφικών Σχολών.
Η θέση αυτή συνιστά ουσιαστική δικαίωση των προβληματισμών που ο Σύλλογός μας έχει επανειλημμένα διατυπώσει, αλλά και επιβεβαίωση της ανάγκης να υπάρξει μια συγκροτημένη, επιστημονικά τεκμηριωμένη και θεσμικά κατοχυρωμένη αντιμετώπιση του ζητήματος των αναθέσεων στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Η Ιστορία και τα υπόλοιπα φιλολογικά μαθήματα απαιτούν επιστημονική συνάφεια, εξειδικευμένη κατάρτιση και παιδαγωγική συνέπεια.
Ο Σύλλογος Αναπληρωτών Φιλολόγων έχει ήδη απευθυνθεί στην ακαδημαϊκή κοινότητα, ζητώντας την επιστημονική συνδρομή και τη συστράτευσή της για την προάσπιση του αντικειμένου της Ιστορίας και των επαγγελματικών δικαιωμάτων του κλάδου ΠΕ02. Η αφορμή υπήρξε η διεύρυνση των αναθέσεων του μαθήματος της Ιστορίας σε εκπαιδευτικούς άλλων κλάδων, και ειδικότερα στον κλάδο ΠΕ33, εξέλιξη που εγείρει σοβαρά ερωτήματα ως προς την επιστημονική και διδακτική συνάφεια των σπουδών με το περιεχόμενο του μαθήματος.
Θεωρούμε, ωστόσο, ότι το ζήτημα δεν περιορίζεται στην Ιστορία. Αφορά συνολικά την προάσπιση του επιστημονικού αντικειμένου των φιλολογικών μαθημάτων, την αναγνώριση της εξειδικευμένης επιστημονικής συγκρότησης των φιλολόγων και τη διασφάλιση μιας εκπαιδευτικής διαδικασίας που στηρίζεται στη γνώση, στη μεθοδολογία και στην παιδαγωγική συνοχή.
Η Ιστορία δεν αποτελεί απλώς παράθεση γεγονότων και χρονολογιών. Προϋποθέτει συστηματική γνώση των ιστορικών περιόδων, εξοικείωση με την ιστορική μεθοδολογία, κριτική προσέγγιση και ερμηνεία των πηγών, κατανόηση των πολιτικών, κοινωνικών και οικονομικών μεταβολών, καθώς και την ικανότητα καλλιέργειας της ιστορικής σκέψης των μαθητών. Αντίστοιχα, κάθε φιλολογικό μάθημα προϋποθέτει συγκεκριμένο επιστημονικό υπόβαθρο, εξειδικευμένες διδακτικές προσεγγίσεις και ουσιαστική σύνδεση ανάμεσα στο γνωστικό αντικείμενο και στη σχολική πράξη.
Για τον λόγο αυτό, η υπεράσπιση των επιστημονικών αρμοδιοτήτων του κλάδου ΠΕ02 δεν συνιστά συντεχνιακή διεκδίκηση. Αποτελεί αίτημα επιστημονικής συνέπειας, εκπαιδευτικής ποιότητας και θεσμικής δικαιοσύνης, με άμεση σχέση προς την αξία των πανεπιστημιακών σπουδών, την αξιοποίηση των αποφοίτων των αντίστοιχων Τμημάτων και το δικαίωμα των μαθητών σε διδασκαλία με επιστημονικά συναφές περιεχόμενο και μεθοδολογία.
Απευθύνουμε, λοιπόν, κάλεσμα συστράτευσης προς τα Τμήματα Φιλολογίας, Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικών, καθώς και Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας των Πανεπιστημίων της χώρας. Σας καλούμε να ενώσετε τη φωνή σας με τη φωνή του Συλλόγου Αναπληρωτών Φιλολόγων και να συμβάλετε ενεργά, με το επιστημονικό κύρος και την ακαδημαϊκή σας τεκμηρίωση, στη διαφύλαξη της επιστημονικής αυτοτέλειας των ανθρωπιστικών αντικειμένων και στην προάσπιση των επαγγελματικών δικαιωμάτων των αποφοίτων των αντίστοιχων πανεπιστημιακών Τμημάτων.
Στο πλαίσιο αυτό, θεωρούμε ιδιαίτερα σημαντικές τις ακόλουθες πρωτοβουλίες:
- Την έκδοση επίσημων ανακοινώσεων και ψηφισμάτων από τις Συνελεύσεις των Τμημάτων και τις Κοσμητείες, με σαφή τοποθέτηση υπέρ της επιστημονικά τεκμηριωμένης ανάθεσης της Ιστορίας και των υπόλοιπων φιλολογικών μαθημάτων.
- Την παροχή επιστημονικής και παιδαγωγικής τεκμηρίωσης σχετικά με τη συνάφεια των πανεπιστημιακών σπουδών, την εξειδικευμένη κατάρτιση που απαιτεί η διδασκαλία των συγκεκριμένων μαθημάτων και την ανάγκη διασφάλισης της ποιότητας της παρεχόμενης εκπαίδευσης.
- Την ανάληψη συντονισμένων παρεμβάσεων προς το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, με αίτημα την επανεξέταση των σχετικών ρυθμίσεων και την κατοχύρωση σαφών, επιστημονικά αιτιολογημένων κριτηρίων για τις αναθέσεις των μαθημάτων.
- Την ανάπτυξη σταθερού διαύλου συνεργασίας μεταξύ των ακαδημαϊκών Τμημάτων και του ΣΑΦ, ώστε να διαμορφωθεί μια κοινή και συνεκτική επιστημονική θέση για την προστασία του γνωστικού αντικειμένου της Ιστορίας, των λοιπών φιλολογικών μαθημάτων και των επαγγελματικών δικαιωμάτων του κλάδου ΠΕ02.
Πιστεύουμε ότι η παρέμβαση του Τμήματος Φιλοσοφίας του ΕΚΠΑ μπορεί να αποτελέσει αφετηρία για μια ευρύτερη κινητοποίηση της ακαδημαϊκής κοινότητας. Η υπεράσπιση των ανθρωπιστικών σπουδών προϋποθέτει τη συνεργασία των επιστημονικών Τμημάτων που θεραπεύουν τα αντίστοιχα γνωστικά αντικείμενα και την ενεργό συμβολή τους στον δημόσιο διάλογο για την ποιότητα και τον προσανατολισμό της εκπαίδευσης.
Η συστράτευση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι ανθρωπιστικές επιστήμες καλούνται να διατηρήσουν τη θέση και τον ουσιαστικό τους ρόλο στο σχολείο. Η Ιστορία, η Φιλολογία και η Φιλοσοφία δεν αποτελούν περιφερειακά γνωστικά αντικείμενα, αλλά θεμελιώδεις πυλώνες της κριτικής σκέψης, της ιστορικής συνείδησης, της γλωσσικής καλλιέργειας και της δημοκρατικής παιδείας.
Για τον ΣΑΦ, η προάσπιση των επαγγελματικών δικαιωμάτων των φιλολόγων και η διασφάλιση της επιστημονικής εγκυρότητας της σχολικής γνώσης αποτελούν δύο αλληλένδετες όψεις της ίδιας ευθύνης απέναντι στην εκπαίδευση και την κοινωνία. Ευχαριστούμε θερμά το Τμήμα Φιλοσοφίας του ΕΚΠΑ για την υπεύθυνη και ουσιαστική στάση του και προσβλέπουμε στη συνέχιση και ενίσχυση ανάλογων παρεμβάσεων από το σύνολο της ακαδημαϊκής κοινότητας.
Η προάσπιση της Ιστορίας και των φιλολογικών μαθημάτων είναι υπόθεση επιστημονικής ευθύνης, εκπαιδευτικής ποιότητας και συλλογικής διεκδίκησης. Με την πεποίθηση ότι η συνεργασία μας μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην επίτευξη αυτού του κοινού στόχου, σας καλούμε να σταθείτε αρωγοί στην προσπάθεια του Συλλόγου μας και να συνδράμετε ενεργά στον συντονισμό των αναγκαίων επιστημονικών και θεσμικών πρωτοβουλιών.
