Υπάρχουν στιγμές μέσα σε μια σχολική τάξη που δεν αποτυπώνονται σε κανένα πρόγραμμα σπουδών, δεν καταγράφονται σε καμία διοικητική αναφορά και δεν μπορούν να μετρηθούν με βαθμούς ή ποσοστά επιτυχίας. Είναι οι στιγμές που ένας μαθητής διστάζει να ρωτήσει, που κάποιος άλλος προσπαθεί να κρύψει ότι δεν κατάλαβε, που ένα παιδί απογοητεύεται επειδή δεν μπορεί να ακολουθήσει τον ρυθμό της τάξης και που ο εκπαιδευτικός αναρωτιέται αν κατάφερε τελικά να φτάσει σε όλους.
Γιατί η διδασκαλία δεν είναι απλώς η παράδοση μιας διδακτικής ενότητας. Είναι μια καθημερινή προσπάθεια να συναντηθεί η γνώση με τον άνθρωπο, η απαίτηση με την κατανόηση και η σχολική υποχρέωση με την πραγματική ανάγκη κάθε μαθητή να αισθανθεί ότι μπορεί να μάθει.
Ως καθηγητής Μαθηματικών, βιώνω καθημερινά αυτή την πρόκληση. Ένα μάθημα μπορεί να έχει σαφείς στόχους, οργανωμένη προετοιμασία και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Η σχολική τάξη, όμως, δεν είναι ένας μηχανισμός που λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο για όλους. Είναι μια μικρή κοινωνία, μέσα στην οποία συνυπάρχουν διαφορετικές δυνατότητες, διαφορετικοί ρυθμοί μάθησης, διαφορετικές εμπειρίες, ανασφάλειες, ενδιαφέροντα και ανάγκες.
Και όλα αυτά καλούνται να συναντηθούν μέσα σε μόλις 45 λεπτά.
Τα 45 λεπτά και οι 28 διαφορετικές μαθησιακές διαδρομές
Ας αναλογιστούμε τι πραγματικά καλείται να κάνει ένας εκπαιδευτικός Μαθηματικών σε μια τάξη 25 έως 28 μαθητών μέσα σε μία διδακτική ώρα.
Πρέπει αρχικά να οργανώσει την τάξη και να προετοιμάσει τους μαθητές για το μάθημα, ώστε να δημιουργηθεί το κατάλληλο κλίμα συγκέντρωσης και συνεργασίας. Χρειάζεται στη συνέχεια να ελέγξει τι θυμούνται από την προηγούμενη ενότητα, τι έχουν κατανοήσει, σε ποια σημεία δυσκολεύτηκαν και ποιες απορίες έχουν προκύψει κατά τη μελέτη ή την προσπάθειά τους να λύσουν τις ασκήσεις.
Δεν αρκεί, όμως, να διαπιστώσει ότι υπάρχουν απορίες. Οφείλει να προσπαθήσει να τις εξηγήσει με τρόπο κατανοητό, να επιστρέψει όπου χρειάζεται σε προηγούμενες γνώσεις, να παρουσιάσει διαφορετικές προσεγγίσεις και να βεβαιωθεί, όσο είναι δυνατόν, ότι η εξήγηση δεν έγινε απλώς ακουστή, αλλά πραγματικά κατανοητή.
Παράλληλα, πρέπει να ασχοληθεί με τις ασκήσεις που έχουν δοθεί, να εντοπίσει συνηθισμένα λάθη, να εξηγήσει τη λογική πίσω από κάθε βήμα και να βοηθήσει τους μαθητές να καταλάβουν όχι μόνο ποια διαδικασία πρέπει να ακολουθήσουν, αλλά και γιατί αυτή λειτουργεί.
Και ενώ όλα αυτά βρίσκονται σε εξέλιξη, οφείλει να προχωρήσει στην καινούργια ύλη, να την παρουσιάσει με όσο το δυνατόν απλούστερο τρόπο, να χρησιμοποιήσει κατάλληλα παραδείγματα, να τη συνδέσει με την καθημερινή ζωή και, όπου είναι χρήσιμο, να αναδείξει την ιστορική διαδρομή των μαθηματικών ιδεών.
Χρειάζεται, ακόμη, να ενθαρρύνει τους μαθητές να εκφράζουν τις απορίες τους, να μην αισθάνονται ντροπή για τα λάθη τους και να αντιλαμβάνονται ότι η ερώτηση δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας, αλλά ουσιαστικό μέρος της μαθησιακής διαδικασίας.
Τέλος, πρέπει να διατηρήσει ζωντανό το ενδιαφέρον τους, να αναζητήσει τρόπους ώστε το μάθημα να μην καταντήσει μια μονότονη ακολουθία κανόνων και ασκήσεων και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για ενεργή συμμετοχή, σκέψη και ανακάλυψη.
Όλα αυτά είναι παιδαγωγικά αναγκαία. Όλα απαιτούν χρόνο. Και ο διαθέσιμος χρόνος παραμένει αμετάβλητος.
Πώς μπορεί, λοιπόν, ένας εκπαιδευτικός να ασχοληθεί ουσιαστικά με κάθε μαθητή ξεχωριστά, όταν καλείται να ανταποκριθεί σε τόσες διαφορετικές ανάγκες μέσα σε μία μόνο διδακτική ώρα;
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι ότι πρέπει απλώς να προσπαθήσει περισσότερο. Η προσπάθεια ήδη υπάρχει. Το πραγματικό ζήτημα είναι αν οι συνθήκες διδασκαλίας επιτρέπουν σε αυτή την προσπάθεια να αποδώσει όσα θα μπορούσε.
Δεν είναι δυνατόν να εξετάζονται αναλυτικά οι απορίες 28 μαθητών, να εξηγούνται όλες με την απαιτούμενη προσοχή, να επιλύονται οι περισσότερες ασκήσεις, να διδάσκεται ολοκληρωμένα η νέα ενότητα και ταυτόχρονα να εξασφαλίζεται εξατομικευμένη υποστήριξη σε κάθε παιδί, χωρίς αναπόφευκτους συμβιβασμούς στον χρόνο και στο βάθος της προσέγγισης.
Αυτό δεν αποτελεί δικαιολογία για να μειωθούν οι προσδοκίες μας από το σχολείο. Αποτελεί μια πραγματικότητα που χρειάζεται να αναγνωριστεί, αν θέλουμε να μιλάμε σοβαρά για ποιοτική εκπαίδευση.
Η σιωπή δεν είναι πάντοτε ένδειξη κατανόησης
Υπάρχει μια εικόνα που συχνά δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι το μάθημα εξελίσσεται ομαλά: μια ήσυχη τάξη, μαθητές που παρακολουθούν και μια διδακτική ώρα που ολοκληρώνεται χωρίς διακοπές.
Ωστόσο, η σιωπή δεν σημαίνει πάντοτε κατανόηση. Μπορεί να κρύβει απορίες που δεν εκφράζονται, φόβο μήπως μια ερώτηση θεωρηθεί αυτονόητη, αγωνία μήπως κάποιος γελάσει ή την πεποίθηση ότι ο χρόνος δεν επαρκεί για να ακουστούν όλες οι φωνές.
Ιδιαίτερα στα Μαθηματικά, όπου κάθε νέα γνώση στηρίζεται συχνά σε προηγούμενες, μια μικρή δυσκολία μπορεί να μετατραπεί σταδιακά σε μεγάλο εμπόδιο. Ένας μαθητής που δεν κατανόησε μια βασική έννοια μπορεί να δυσκολευτεί στην επόμενη ενότητα, να χάσει την αυτοπεποίθησή του και τελικά να πιστέψει ότι «δεν τα καταφέρνει στα Μαθηματικά».
Κι όμως, πολλές φορές δεν του λείπει η ικανότητα. Του λείπει ο χρόνος, η κατάλληλη εξήγηση, ένα διαφορετικό παράδειγμα ή η ευκαιρία να κάνει μια ερώτηση χωρίς να αισθανθεί εκτεθειμένος.
Γι' αυτό ο εκπαιδευτικός χρειάζεται να δημιουργεί ένα περιβάλλον στο οποίο το λάθος δεν αντιμετωπίζεται ως αφορμή για ειρωνεία, αλλά ως στοιχείο της μάθησης. Ένα περιβάλλον όπου ο μαθητής μπορεί να πει «δεν κατάλαβα» χωρίς να φοβάται ότι θα χαρακτηριστεί αδύναμος.
Το ζητούμενο δεν είναι να μιλά διαρκώς ο εκπαιδευτικός και να ακούν παθητικά οι μαθητές. Είναι να οικοδομείται σταδιακά μια σχέση εμπιστοσύνης, μέσα στην οποία η ερώτηση, η διαφωνία και η αναζήτηση εξήγησης αποτελούν φυσικά στοιχεία του μαθήματος.
Τα Μαθηματικά δεν βρίσκονται μόνο στον πίνακα
Ένας από τους σημαντικότερους στόχους μου ως καθηγητή Μαθηματικών είναι να βοηθώ τους μαθητές να αντιλαμβάνονται ότι τα Μαθηματικά δεν αποτελούν ένα απομονωμένο σύνολο τύπων, κανόνων και συμβόλων.
Βρίσκονται στις εκπτώσεις και στα επιτόκια, στην κατανάλωση ενέργειας, στην αρχιτεκτονική, στην τεχνολογία, στην ανάλυση δεδομένων, στην πιθανότητα ενός γεγονότος και στις αποφάσεις που λαμβάνουμε καθημερινά.
Μια εξίσωση μπορεί να γίνει κατανοητή μέσα από ένα πρόβλημα της καθημερινότητας. Η γεωμετρία μπορεί να συνδεθεί με ένα κτίριο ή ένα έργο τέχνης. Η στατιστική μπορεί να μας βοηθήσει να εξετάσουμε κριτικά μια είδηση ή ένα διάγραμμα που συναντάμε στο διαδίκτυο. Η ιστορία των Μαθηματικών μπορεί να αποκαλύψει ότι οι έννοιες που σήμερα παρουσιάζονται μέσα από ένα σχολικό βιβλίο γεννήθηκαν από ανθρώπινες ανάγκες, αναζητήσεις και επίμονες προσπάθειες.
Τέτοιες συνδέσεις δεν είναι απλώς ευχάριστες παρεκκλίσεις από την ύλη. Μπορούν να βοηθήσουν τους μαθητές να κατανοήσουν τη χρησιμότητα της γνώσης και να ανακαλύψουν το ενδιαφέρον που κρύβεται πίσω από αυτήν.
Η πρόκληση είναι να εντάξουμε αυτές τις προσεγγίσεις σε ένα ήδη ασφυκτικό χρονικό πλαίσιο. Χρειάζεται, επομένως, σχεδιασμός, ευελιξία και επιλογή των κατάλληλων δραστηριοτήτων, χωρίς να χάνεται ο βασικός στόχος της διδασκαλίας.
Δεν είναι πάντοτε εφικτό να γίνουν όλα σε ένα μάθημα. Είναι, όμως, σημαντικό να μη χάσουμε ποτέ από τα μάτια μας τον λόγο για τον οποίο διδάσκουμε.
Να κρατάς ζωντανό το ενδιαφέρον χωρίς να χάνεις τον άνθρωπο
Η διατήρηση του ενδιαφέροντος των μαθητών είναι μία από τις πιο απαιτητικές πλευρές της διδασκαλίας.
Οι μαθητές δεν αποτελούν ένα ομοιογενές σύνολο που ανταποκρίνεται με τον ίδιο τρόπο σε κάθε εξήγηση. Άλλοι χρειάζονται περισσότερα παραδείγματα, άλλοι οπτική αναπαράσταση, άλλοι μια δραστηριότητα συνεργασίας και άλλοι την ευκαιρία να ανακαλύψουν μόνοι τους τη λύση ενός προβλήματος.
Ο εκπαιδευτικός καλείται να αναζητά τρόπους να ενεργοποιεί την περιέργειά τους, να συνδέει τη νέα γνώση με όσα ήδη γνωρίζουν, να θέτει ερωτήματα που προκαλούν τη σκέψη και να τους δίνει τη δυνατότητα να συμμετέχουν ουσιαστικά.
Δεν είναι απαραίτητο κάθε μάθημα να μετατρέπεται σε μια εντυπωσιακή παράσταση. Συχνά, το ενδιαφέρον γεννιέται από κάτι πολύ απλούστερο: από ένα πρόβλημα που προκαλεί απορία, από μια απροσδόκητη λύση, από μια σύνδεση με την πραγματική ζωή ή από τη χαρά ενός μαθητή που καταφέρνει επιτέλους να κατανοήσει κάτι που μέχρι χθες τού φαινόταν αδύνατο.
Και εδώ χρειάζεται να θυμόμαστε κάτι ουσιαστικό: δεν ευθύνεται αποκλειστικά ο εκπαιδευτικός για κάθε στιγμή μειωμένης προσοχής ή για κάθε δυσκολία συμμετοχής. Η συγκέντρωση επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, ενώ οι μαθητές έχουν διαφορετικές ανάγκες και αφετηρίες.
Η ευθύνη μας είναι να αναζητούμε καλύτερους τρόπους διδασκαλίας, όχι να θεωρούμε ότι κάθε δυσκολία μπορεί να λυθεί με περισσότερη προσωπική εξάντληση.
Ο εκπαιδευτικός χρειάζεται χρόνο για να δώσει χρόνο στους μαθητές
Αν θέλουμε ένα σχολείο που να δίνει πραγματικό χώρο στη σκέψη, στην ερώτηση, στην αμφιβολία και στη δημιουργικότητα, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι ο χρόνος του εκπαιδευτικού είναι παιδαγωγικός πόρος.
Η συνεχής διοικητική επιβάρυνση, η πίεση της κάλυψης της ύλης, τα πολυπληθή τμήματα και η ανάγκη διαχείρισης πολλών διαφορετικών μαθησιακών αναγκών περιορίζουν τις δυνατότητες ουσιαστικής εξατομικευμένης υποστήριξης.
Ο εκπαιδευτικός χρειάζεται χρόνο για να παρατηρήσει, να ακούσει, να εντοπίσει μια δυσκολία και να επανέλθει σε αυτήν. Χρειάζεται περιθώριο να αλλάξει τον τρόπο εξήγησης όταν αντιλαμβάνεται ότι η πρώτη προσέγγιση δεν λειτούργησε. Χρειάζεται δυνατότητες συνεργασίας με συναδέλφους και πρόσβαση σε παιδαγωγική υποστήριξη, ώστε η αντιμετώπιση των δυσκολιών να μην εξαρτάται αποκλειστικά από τις ατομικές αντοχές του καθενός.
Η μείωση του αριθμού των μαθητών ανά τμήμα, όπου είναι εφικτή, η ουσιαστική ενισχυτική διδασκαλία, η οργανωμένη υποστήριξη των μαθητών που δυσκολεύονται και η αξιοποίηση κατάλληλων συνεργατικών πρακτικών μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία καλύτερων συνθηκών μάθησης.
Αυτές οι ανάγκες δεν εκφράζονται από αδιαφορία για το εκπαιδευτικό έργο ούτε από επιθυμία να περιοριστούν οι υποχρεώσεις μας. Αντίθετα, εκφράζονται από την επιθυμία να μπορούμε να ανταποκρινόμαστε ουσιαστικότερα στις υποχρεώσεις μας απέναντι στα παιδιά.
Δεν είναι δίκαιο να απαιτούμε από τον εκπαιδευτικό να καλύπτει διαρκώς το χάσμα ανάμεσα στις πραγματικές ανάγκες μιας τάξης και στις διαθέσιμες δυνατότητες, σαν να ήταν αποκλειστικά προσωπική του ευθύνη να υπερβαίνει κάθε περιορισμό.
Η αγάπη για τη διδασκαλία είναι δύναμη, όχι ανεξάντλητος πόρος που μπορεί να υποκαθιστά κάθε οργανωτική και παιδαγωγική ανάγκη.
Τα παιδιά μαθαίνουν και από όσα ανεχόμαστε
Το σχολείο δεν μεταδίδει μόνο γνώσεις. Μεταδίδει, συχνά χωρίς να το συνειδητοποιεί, αντιλήψεις για τη δικαιοσύνη, την εξουσία, την ευθύνη και τον σεβασμό.
Οι μαθητές παρατηρούν πώς αντιμετωπίζεται εκείνος που δυσκολεύεται, αν ακούγεται η διαφορετική άποψη, αν η ειρωνεία περνά απαρατήρητη και αν η διαμαρτυρία για μια αδικία αντιμετωπίζεται ως ενοχλητική συμπεριφορά αντί ως αφορμή για προβληματισμό.
Μαθαίνουν από τις αντιδράσεις των ενηλίκων, από τις συνέπειες των πράξεων, αλλά και από τις περιπτώσεις στις οποίες δεν υπάρχει καμία συνέπεια.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε διαφωνία πρέπει να γίνεται αποδεκτή χωρίς όρια ή ότι ο εκπαιδευτικός οφείλει να εγκαταλείπει τη διαχείριση της τάξης. Σημαίνει ότι τα όρια πρέπει να είναι σαφή, δίκαια και κατανοητά, ενώ η πειθαρχία χρειάζεται να συνδέεται με τον σεβασμό και την ανάληψη ευθύνης.
Ένα παιδί δεν μαθαίνει να διαφωνεί με σεβασμό όταν του ζητείται απλώς να σωπάσει. Μαθαίνει όταν βλέπει ότι μπορεί να εκφράσει μια διαφορετική άποψη χωρίς να ταπεινωθεί, ότι ο ισχυρότερος δεν έχει δικαίωμα να προσβάλλει και ότι η αδικία δεν αντιμετωπίζεται ως κάτι φυσιολογικό.
Αν θέλουμε οι μαθητές να αναπτύξουν κριτική σκέψη, χρειάζεται να τους δίνουμε ευκαιρίες να ασκούν την κρίση τους. Αν θέλουμε να αναλαμβάνουν ευθύνη, χρειάζεται να τους επιτρέπουμε να συμμετέχουν. Αν θέλουμε να υπερασπίζονται την αξιοπρέπειά τους και την αξιοπρέπεια των άλλων, χρειάζεται να τη βλέπουν να προστατεύεται στην πράξη.
Η αγάπη για τον μαθητή δεν σημαίνει χαμηλές απαιτήσεις
Η ενσυναίσθηση δεν σημαίνει ότι ο εκπαιδευτικός παύει να θέτει στόχους ή να απαιτεί προσπάθεια. Σημαίνει ότι προσπαθεί να κατανοήσει τι εμποδίζει τον μαθητή να ανταποκριθεί, χωρίς να εγκαταλείπει την πίστη του στις δυνατότητές του.
Μπορούμε να είμαστε απαιτητικοί χωρίς να είμαστε σκληροί. Να επισημαίνουμε ένα λάθος χωρίς να προσβάλλουμε εκείνον που το έκανε. Να επιμένουμε στην προσπάθεια χωρίς να μετατρέπουμε τη δυσκολία σε προσωπική αποτυχία. Να εξηγούμε ότι η πρόοδος απαιτεί κόπο, χωρίς να κάνουμε το παιδί να αισθάνεται ότι η αξία του εξαρτάται από έναν βαθμό.
Για εμένα, η ουσία της διδασκαλίας βρίσκεται ακριβώς σε αυτή την ισορροπία: να προσφέρω όσο το δυνατόν καλύτερη γνώση, να διατηρώ υψηλές προσδοκίες και ταυτόχρονα να αναγνωρίζω ότι απέναντί μου δεν έχω απλώς μαθητές που πρέπει να λύσουν ασκήσεις, αλλά παιδιά που προσπαθούν να κατανοήσουν τον κόσμο και τη θέση τους μέσα σε αυτόν.
Κάποιες φορές, η πιο σημαντική στιγμή ενός μαθήματος δεν είναι όταν ολοκληρώνεται μια δύσκολη άσκηση στον πίνακα. Είναι όταν ένας μαθητής που δίσταζε σηκώνει το χέρι του και κάνει μια ερώτηση. Όταν ένα παιδί που είχε απογοητευτεί δοκιμάζει ξανά. Όταν κάποιος καταλαβαίνει ότι δεν χρειάζεται να προσποιείται πως γνωρίζει κάτι που δεν έχει ακόμη κατανοήσει.
Αυτές οι στιγμές μπορεί να είναι μικρές, αλλά έχουν μεγάλη παιδαγωγική αξία.
Ένα σχολείο που χωράει όλους τους μαθητές
Δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις για τις δυσκολίες της σχολικής καθημερινότητας. Υπάρχουν, όμως, ουσιαστικές επιλογές: καλύτερη οργάνωση, συνεργασία, παιδαγωγική ευελιξία, στήριξη των εκπαιδευτικών, δίκαιοι κανόνες και ένα περιβάλλον στο οποίο οι μαθητές δεν φοβούνται να εκφραστούν.
Χρειάζεται επίσης να αποδεχθούμε ότι δεν είναι δυνατόν να επιτευχθούν όλοι οι στόχοι στον ίδιο βαθμό μέσα σε μία διδακτική ώρα. Η διδασκαλία απαιτεί προτεραιότητες, επαναλήψεις, συνέχεια και ανατροφοδότηση. Απαιτεί την ικανότητα να αναγνωρίζουμε πότε πρέπει να προχωρήσουμε και πότε χρειάζεται να σταθούμε λίγο περισσότερο σε μια δυσκολία.
Το ζητούμενο δεν είναι να αποδείξει ο εκπαιδευτικός ότι μπορεί να κάνει τα πάντα μέσα σε 45 λεπτά. Είναι να διαμορφωθούν οι συνθήκες ώστε να μπορεί να κάνει όσο το δυνατόν καλύτερα εκείνα που έχουν πραγματική σημασία για τη μάθηση.
Θέλω οι μαθητές μου να κατανοούν τα Μαθηματικά, αλλά θέλω επίσης να αισθάνονται ότι μπορούν να προσπαθήσουν χωρίς να φοβούνται το λάθος. Να μάθουν να σκέφτονται, να αναζητούν αποδείξεις, να αμφισβητούν με επιχειρήματα και να μη θεωρούν ότι η πρώτη δυσκολία σημαίνει πως δεν μπορούν να τα καταφέρουν.
Θέλω να γνωρίζουν ότι η ερώτησή τους έχει αξία, ότι η φωνή τους δικαιούται να ακουστεί και ότι η συνεργασία μπορεί να οδηγήσει σε λύσεις που δεν θα βρίσκαμε μόνοι μας.
Και θέλω, όσο απαιτητική κι αν είναι η καθημερινότητα της τάξης, να μην ξεχνώ ποτέ ότι κάθε μαθητής έχει τη δική του διαδρομή, τις δικές του δυσκολίες και τις δικές του δυνατότητες.
Γιατί πίσω από κάθε άσκηση υπάρχει ένας μαθητής που προσπαθεί να καταλάβει. Πίσω από κάθε απορία υπάρχει ένα παιδί που ζητά χρόνο και προσοχή. Και πίσω από κάθε ουσιαστική διδασκαλία υπάρχει ένας εκπαιδευτικός που καλείται να συνδυάσει τη γνώση με την υπομονή, την απαίτηση με την κατανόηση και την ευθύνη με την αγάπη.
Τα 45 λεπτά μπορεί να είναι λίγα για όλα όσα θα θέλαμε να προσφέρουμε. Δεν πρέπει, όμως, να είναι λίγα για να θυμόμαστε τον λόγο για τον οποίο βρισκόμαστε μέσα στην τάξη.
Βρισκόμαστε εκεί για να διδάξουμε, αλλά και για να βοηθήσουμε τα παιδιά να ανακαλύψουν τι μπορούν να γίνουν. Για να τους προσφέρουμε γνώσεις, αλλά και την αυτοπεποίθηση να τις αξιοποιήσουν. Για να μάθουν να λύνουν προβλήματα, χωρίς να παραιτούνται μπροστά στις δυσκολίες της ζωής.
Και ίσως αυτή να είναι μία από τις σημαντικότερες αποστολές του σχολείου: να δημιουργεί ανθρώπους που δεν μαθαίνουν απλώς να προσαρμόζονται στον κόσμο όπως τον βρίσκουν, αλλά αποκτούν τη γνώση, το θάρρος και την ευαισθησία να προσπαθούν να τον κάνουν καλύτερο.
Γιατί η ουσιαστική παιδεία δεν μετριέται μόνο με όσα προλάβαμε να γράψουμε στον πίνακα. Μετριέται και με όσα καταφέραμε να καλλιεργήσουμε μέσα στους μαθητές μας.
ΛΑΡΙΣΑ 11.10.2026
*ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ
