Στις αιτίες των μεγάλων καθυστερήσεων στην αξιολόγηση και χρηματοδότηση ερευνητικών προγραμμάτων, αλλά και στην πορεία υλοποίησης της Δράσης «Ερευνώ – Καινοτομώ» του ΕΣΠΑ 2021-2027, αναφέρεται το Υπουργείο Ανάπτυξης, απαντώντας σε κοινοβουλευτική ερώτηση σχετικά με τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ερευνητική κοινότητα στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με το έγγραφο της Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης και Εφαρμογής Δράσεων στους Τομείς της Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΥΔΕ ΕΚ), το οποίο διαβιβάστηκε στη Βουλή από τον υφυπουργό Ανάπτυξης, Σταύρο Καλαφάτη, έχουν ήδη εγκριθεί για χρηματοδότηση 384 ερευνητικά έργα, ενώ η διαδικασία εξέτασης των ενστάσεων στην Παρέμβαση ΙΙ παραμένει σε εκκρεμότητα.
Η αρμόδια υπηρεσία αποδίδει τις καθυστερήσεις στον μεγάλο αριθμό των υποβληθεισών προτάσεων, στον αυξημένο διοικητικό φόρτο και στην εισαγωγή νέων τεχνολογιών πληροφορικής στη διαδικασία αξιολόγησης.
«Ερευνώ – Καινοτομώ»: Πόσες προτάσεις υποβλήθηκαν και πόσα έργα εγκρίθηκαν
Όπως προκύπτει από το έγγραφο της ΕΥΔΕ ΕΚ, με ημερομηνία 24 Σεπτεμβρίου 2026, η συμμετοχή της ερευνητικής κοινότητας στη Δράση «Ερευνώ – Καινοτομώ» ήταν ιδιαίτερα υψηλή.
Συγκεκριμένα, υποβλήθηκαν:
- 427 προτάσεις στην Παρέμβαση Ι.
- 1.938 προτάσεις στην Παρέμβαση ΙΙ, η οποία αφορά σύνθετα συνεργατικά σχήματα ερευνητικών οργανισμών και επιχειρήσεων.
- 113 προτάσεις στην Παρέμβαση ΙΙΙ.
- 2 προτάσεις στην Παρέμβαση IV.
Συνολικά, οι υποβληθείσες προτάσεις ανήλθαν σε 2.480, ενώ, σύμφωνα με την υπηρεσία, μετά την ολοκλήρωση των αξιολογήσεων έχουν εγκριθεί για χρηματοδότηση 384 ερευνητικά έργα.
Η ΕΥΔΕ ΕΚ υποστηρίζει ότι η ανταπόκριση αυτή αποδεικνύει το έντονο ενδιαφέρον της ερευνητικής κοινότητας για τη συγκεκριμένη χρηματοδοτική δράση.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι πρόκειται για μια ιδιαίτερα ανταγωνιστική διαδικασία, στην οποία είναι αναμενόμενη η δυσαρέσκεια όσων δεν εξασφάλισαν χρηματοδότηση.
Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στο έγγραφο, οι συναρμόδιες υπηρεσίες εργάζονται για την εξεύρεση πρόσθετων πόρων, αξιοποιώντας τις διαθέσιμες πηγές χρηματοδότησης, προκειμένου να ενισχυθούν περισσότερα ερευνητικά έργα.
Γιατί καθυστέρησε η αξιολόγηση των ερευνητικών προγραμμάτων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η απάντηση της αρμόδιας υπηρεσίας στο ζήτημα των καθυστερήσεων, το οποίο έχει προκαλέσει αντιδράσεις στην πανεπιστημιακή και ερευνητική κοινότητα.
Σύμφωνα με την ΕΥΔΕ ΕΚ, οι καθυστερήσεις οφείλονται σε δύο βασικούς παράγοντες: στην υψηλή συμμετοχή στη Δράση, που δημιούργησε σημαντικό διοικητικό φόρτο, και στην εισαγωγή νέων τεχνολογιών πληροφορικής κατά την υποβολή και αξιολόγηση των προτάσεων.
Ειδικότερα, η υπηρεσία εξηγεί ότι για πρώτη φορά η διαδικασία αξιολόγησης οργανώθηκε αποκλειστικά μέσω του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Κρατικών Ενισχύσεων (ΟΠΣΚΕ).
Η μετάβαση στο νέο σύστημα απαιτούσε χρόνο προσαρμογής τόσο από τους ερευνητές όσο και από τις διοικητικές υπηρεσίες.
Όπως επισημαίνεται στην απάντηση: «Οι καθυστερήσεις ήταν αφενός απόρροια της υψηλής συμμετοχής στη Δράση που δημιούργησε μεγάλο διοικητικό φόρτο και αφετέρου της αναγκαίας και επιθυμητής εισαγωγής των νέων τεχνολογιών πληροφορικής στη διαδικασία αξιολόγησης».
Η υπηρεσία υποστηρίζει, πάντως, ότι τα προβλήματα που προέκυψαν κατά τη μετάβαση στο νέο σύστημα έχουν πλέον εξομαλυνθεί.
Παράλληλα, τονίζει ότι η αξιοποίηση του ΟΠΣΚΕ συνέβαλε στη διασφάλιση της διαφάνειας και του αδιάβλητου της διαδικασίας, υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχουν σχετικά παράπονα.
Τι ισχύει για τις ενστάσεις και τη χρηματοδότηση επιπλέον έργων
Σε ό,τι αφορά την πορεία της Δράσης, η ΕΥΔΕ ΕΚ διευκρινίζει ότι έχουν ήδη εκδοθεί οριστικές αποφάσεις χρηματοδότησης και για τις τέσσερις Παρεμβάσεις.
Ωστόσο, στην Παρέμβαση ΙΙ παραμένει σε εκκρεμότητα η διαδικασία εξέτασης των ενστάσεων, η οποία ενδέχεται να οδηγήσει στην έγκριση επιπλέον ερευνητικών προτάσεων.
Η υπηρεσία ξεκαθαρίζει ότι η εκκρεμότητα αυτή δεν εμποδίζει την υλοποίηση των έργων που έχουν ήδη αξιολογηθεί θετικά.
Συγκεκριμένα, σημειώνει ότι: «Η εκκρεμής διαδικασία ενστάσεων στην Παρέμβαση ΙΙ, η οποία ενδεχομένως οδηγήσει στη χρηματοδότηση επιπλέον ερευνητικών προτάσεων, δεν αναιρεί το γεγονός ότι τα έργα με θετική αξιολόγηση έχουν ήδη εκκινήσει την υλοποίηση τους».
Επομένως, σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση, η υλοποίηση των εγκεκριμένων έργων έχει ξεκινήσει, παρά το γεγονός ότι δεν έχει ολοκληρωθεί η εξέταση όλων των ενστάσεων.
Οι καταγγελίες της ΠΟΣΔΕΠ και η κοινοβουλευτική παρέμβαση
Η απάντηση δόθηκε έπειτα από την κοινοβουλευτική ερώτηση που κατέθεσε στις 18 Σεπτεμβρίου 2026 η βουλευτής Β΄ Πειραιά Σοφία-Χάιδω Ασημακοπούλου, με θέμα «Άμεση ανάγκη να διαμορφωθεί ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για την έρευνα».
Στην ερώτηση μεταφέρονται, μεταξύ άλλων, οι προβληματισμοί της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συλλόγων Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού (ΠΟΣΔΕΠ) σχετικά με τις μεγάλες καθυστερήσεις στην ανακοίνωση των αποτελεσμάτων της Δράσης «Ερευνώ – Καινοτομώ».
Η ΠΟΣΔΕΠ είχε επισημάνει ότι τα αποτελέσματα αξιολόγησης της Παρέμβασης ΙΙ ανακοινώθηκαν στις 9 Σεπτεμβρίου 2026, περίπου δύο χρόνια μετά την υποβολή των προτάσεων.
Ιδιαίτερο προβληματισμό είχε προκαλέσει και το γεγονός ότι 680 από τις 1.938 προτάσεις της Παρέμβασης ΙΙ, ποσοστό περίπου 35%, απορρίφθηκαν λόγω μη κάλυψης των προϋποθέσεων της πρόσκλησης.
Η Ομοσπονδία είχε θέσει το ερώτημα κατά πόσο οι όροι συμμετοχής είναι υπερβολικά σύνθετοι, ασαφείς ή προβληματικοί, επισημαίνοντας παράλληλα τις επιπτώσεις των καθυστερήσεων στους νέους ερευνητές, στα πανεπιστήμια και στις συνεργαζόμενες επιχειρήσεις.
Στην κοινοβουλευτική ερώτηση τίθεται επίσης το ζήτημα της τύχης του προγράμματος «Εμπιστοσύνη στα Αστέρια μας», καθώς και η ανάγκη διαμόρφωσης ενός ολοκληρωμένου πλαισίου για τη χρηματοδότηση, τη διαχείριση και την αξιολόγηση της έρευνας στη χώρα.
