Οι Δημόσιες ΣΑΕΚ επιχειρούν να περάσουν από τον ρόλο της «εναλλακτικής λύσης» σε μια συνειδητή και ελκυστική εκπαιδευτική επιλογή, με βασικούς άξονες την ποιότητα της κατάρτισης, τη σύνδεση με την αγορά εργασίας και τις πραγματικές προοπτικές εξέλιξης των αποφοίτων. Με 116 ΣΑΕΚ, 18 παραρτήματα, 95 ειδικότητες και 19.504 νέες εγγραφές για το 2026-2027, το νέο στοίχημα δεν είναι μόνο η αύξηση των αριθμών, αλλά η ενίσχυση της αξιοπιστίας, της πρακτικής άσκησης, της συνεργασίας με τις επιχειρήσεις, της επαγγελματικής συμβουλευτικής και της παρακολούθησης της πορείας των αποφοίτων, ώστε η επαγγελματική κατάρτιση να αποτελεί επιλογή που ανοίγει δρόμους και δεν περιορίζει τις δυνατότητες των νέων.
Η Όλγα Καφετζοπούλου, Γενική Γραμματέας Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, Κατάρτισης και Διά Βίου Μάθησης, απαντά στις ερωτήσεις του alfavita.gr
Τι κάνει σήμερα μια εκπαιδευτική διαδρομή πραγματικά ελκυστική;
Το ερώτημα δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Βρίσκεται στον πυρήνα της ευρωπαϊκής συζήτησης για το μέλλον της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. Σε λίγες ημέρες, στη συνάντηση των Γενικών Διευθυντών ΕΕΚ, στο πλαίσιο της Ιρλανδικής Προεδρίας, η Ελλάδα έχει προσκληθεί να παρουσιάσει την προσέγγισή της για την ελκυστικότητα της ΕΕΚ και συγκεκριμένα παραδείγματα από την εφαρμογή της.
Είναι λοιπόν μια καλή στιγμή να θέσουμε το ίδιο ερώτημα για τις Δημόσιες Σχολές Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης: πώς περνάμε από την «εναλλακτική λύση» στη συνειδητή εκπαιδευτική και επαγγελματική επιλογή;
Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στην καλύτερη προβολή τους. Η ελκυστικότητα χτίζεται όταν αυτό που επικοινωνούμε είναι αξιόπιστο: ποιοτική κατάρτιση, αναγνωρισμένα προσόντα, σύγχρονες γνώσεις και δεξιότητες, επαφή με το πραγματικό επαγγελματικό περιβάλλον και δυνατότητες τόσο για απασχόληση όσο και για περαιτέρω μάθηση.
Η ελκυστικότητα ξεκινά από την ποιότητα και την αξιοπιστία
Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικά βήματα. Νέοι Οδηγοί Κατάρτισης, δηλαδή ανανεωμένο περιεχόμενο, νέα εκπαιδευτικά εγχειρίδια για πρώτη φορά, σύγχρονες ειδικότητες και νέος Κανονισμός Λειτουργίας με θετικές προβλέψεις για τους καταρτιζόμενους διαμορφώνουν ένα διαφορετικό περιβάλλον στις Δημόσιες ΣΑΕΚ.
Σε αυτά προστίθεται φέτος και κάτι λιγότερο εντυπωσιακό, αλλά ουσιαστικό: η συνέπεια. Για πρώτη φορά η δημόσια επαγγελματική κατάρτιση ξεκίνησε την 1η Οκτωβρίου, στη βάση κοινού εθνικού χρονοδιαγράμματος που εφαρμόστηκε από όλες τις δομές μας. Και πρόκειται για ένα μεγάλο δίκτυο: 116 Δημόσιες ΣΑΕΚ και 18 παραρτήματα και εκτός έδρας τμήματα, με 95 ειδικότητες και 19.504 νέες εγγραφές για το 2026-2027. Η τήρηση του προγραμματισμού δεν είναι μόνο ζήτημα διοικητικής αποτελεσματικότητας. Είναι κυρίως προϋπόθεση για να κερδίζει ένα δημόσιο σύστημα την εμπιστοσύνη όσων το επιλέγουν.
Αυτή την αλλαγή, όμως, δεν την παρακολουθούμε μόνο μέσα από στοιχεία και διοικητικές διαδικασίες. Οι μηνιαίες τηλεδιασκέψεις με τα στελέχη των ΣΑΕΚ μάς εξασφαλίζουν έναν σταθερό δίαυλο επικοινωνίας με τις δομές, ενώ οι επισκέψεις μας σε Δημόσιες ΣΑΕΚ σε πολλές περιοχές της χώρας μας δίνουν τη δυνατότητα να συζητούμε με καταρτιζόμενους, εκπαιδευτές και διοικήσεις, να βλέπουμε εργαστήρια και καλές πρακτικές, αλλά και να ακούμε από κοντά τις πραγματικές ανάγκες και δυσκολίες. Η επαγγελματική κατάρτιση δεν μπορεί να σχεδιάζεται μόνο από τα γραφεία, αλλά χρειάζεται διαρκή επαφή με το πεδίο.
Από τη σύνδεση με την αγορά εργασίας στη συνδιαμόρφωση
Το δεύτερο μεγάλο στοίχημα είναι η σχέση των ΣΑΕΚ με την πραγματική οικονομία. Η εξάμηνη υποχρεωτική πρακτική άσκηση αποτελεί οργανικό τμήμα της διαδρομής των καταρτιζομένων. Χρειάζεται όμως να προχωρήσουμε περισσότερο, δημιουργώντας έναν πιο συστηματικό και διαφανή μηχανισμό μέσα από τον οποίο οι εργοδότες θα μπορούν να προσφέρουν θέσεις πρακτικής άσκησης και οι καταρτιζόμενοι να έχουν καλύτερη πρόσβαση σε αυτές — μια κατεύθυνση πάνω στην οποία ήδη εργαζόμαστε. Οι επιχειρήσεις και οι κοινωνικοί εταίροι δεν μπορεί να εμφανίζονται μόνο στο τέλος, όταν αναζητούμε θέσεις πρακτικής ή όταν ο απόφοιτος αναζητά εργασία. Χρειάζεται να συμμετέχουν στην αναγνώριση των αναγκών και στη διαμόρφωση σύγχρονων επαγγελματικών διαδρομών.
Σε αυτή τη φιλοσοφία εντάσσονται και οι νέες Ακαδημίες Επαγγελματικής Κατάρτισης. Η πρώτη Ακαδημία Φαρμακευτικής Παραγωγής στην Τρίπολη αποτελεί συγκεκριμένο παράδειγμα συνεργασίας με έναν δυναμικό παραγωγικό κλάδο: από το «ρωτάμε τις επιχειρήσεις τι χρειάζονται» περνάμε στο «σχεδιάζουμε μαζί την κατάρτιση και δημιουργούμε μαζί προοπτικές για τους αποφοίτους».
Μια επιλογή που δεν κλείνει πόρτες
Η σύνδεση με την απασχόληση δεν αρκεί. Μια ελκυστική επαγγελματική διαδρομή πρέπει να αφήνει ανοιχτές δυνατότητες εξέλιξης.
Στην πρόσφατη εκδήλωση των Δημόσιων ΣΑΕΚ στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης ακούσαμε έναν απόφοιτο που συνέχισε στην τριτοβάθμια εκπαίδευση μέσω κατατακτηρίων εξετάσεων. Ακούσαμε όμως και την αντίστροφη διαδρομή: αποφοίτους πανεπιστημίων που επέλεξαν στη συνέχεια επαγγελματική κατάρτιση για να αποκτήσουν συγκεκριμένο επαγγελματικό προσόν. Αυτές οι διαφορετικές πορείες αποτυπώνουν τι σημαίνει στην πράξη διά βίου μάθηση.
Και τώρα, η επόμενη πρόκληση
Έχουν γίνει βήματα, αλλά το ζήτημα της ελκυστικότητας δεν έχει λυθεί. Χρειαζόμαστε ισχυρότερη επαγγελματική συμβουλευτική, καλύτερη πληροφόρηση για την αγορά εργασίας, συστηματική παρακολούθηση της πορείας των αποφοίτων και ακόμη ισχυρότερη κουλτούρα ποιότητας.
Δεν αρκεί να γνωρίζουμε πόσοι εγγράφονται στις ΣΑΕΚ ή πόσοι διακόπτουν. Πρέπει να γνωρίζουμε γιατί διέκοψαν, πού βρίσκονται μετά την αποφοίτησή τους, αν εργάζονται στο αντικείμενό τους, αν συνεχίζουν να μαθαίνουν και αν οι εργοδότες εμπιστεύονται τα προσόντα τους.
Αυτό είναι και το μήνυμα που θα μεταφέρουμε τις επόμενες ημέρες στην ευρωπαϊκή συζήτηση των Γενικών Διευθυντών ΕΕΚ. Θα παρουσιάσουμε την πρόοδο που έχει γίνει, αλλά και τις προκλήσεις που παραμένουν, μέσα από συγκεκριμένες εμπειρίες που δείχνουν ότι η εικόνα της ΕΕΚ αλλάζει όταν αλλάζει πρώτα η πραγματικότητα πίσω από την εικόνα.
Οι θεσμοί μπορούν να εξηγήσουν πώς λειτουργεί ένα σύστημα. Οι καταρτιζόμενοι και οι απόφοιτοι μπορούν να δείξουν πού μπορεί να οδηγήσει.
Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα για τις ΣΑΕΚ: όχι απλώς περισσότεροι καταρτιζόμενοι, αλλά περισσότεροι άνθρωποι που τις επιλέγουν συνειδητά, γνωρίζοντας τι θα μάθουν, ποιο προσόν θα αποκτήσουν και ποιες δυνατότητες ανοίγονται μπροστά τους.
Από τις ΣΑΕΚ ως εναλλακτική διαδρομή, λοιπόν, στις ΣΑΕΚ ως συνειδητή επιλογή — μια επιλογή που ανοίγει, αντί να κλείνει, δρόμους για το μέλλον.
