Υπάρχουν σχολεία που έχουν ιστορία και υπάρχουν σχολεία που μοιάζουν να έχουν ζήσει την ίδια την Ιστορία.
Το 81ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης, στην οδό Δελφών 131, ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία, καθώς στα 115 χρόνια της ζωής του έχει περάσει από πολέμους, επιτάξεις, προσφυγικά κύματα και Κατοχή, έχει φιλοξενήσει ανθρώπους που έχασαν τα πάντα και, σε μια από τις σκοτεινότερες περιόδους της χώρας, μέρος του κτιρίου του χρησιμοποιήθηκε από τη Γκεστάπο.
Και όμως, σήμερα στους ίδιους χώρους ακούγονται ξανά παιδικές φωνές.
Η ιστορία αυτή παρουσιάστηκε για τρίτη συνεχόμενη χρονιά στην εκδήλωση «Ένα σχολείο στα Καραγάτσια», που πραγματοποιήθηκε στον αύλειο χώρο του σχολείου με τη συμμετοχή του Δήμου Θεσσαλονίκης, της Δημοτικής Κοινότητας του 5ου Διαμερίσματος, του Συλλόγου Διδασκόντων και του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων.
Από το 1911 μέχρι σήμερα
Όπως επισήμανε η διευθύντρια του σχολείου, Μιχαέλλα Παπαδοπούλου, πολλοί Θεσσαλονικείς γνωρίζουν το κτίριο, όμως αγνοούν την εντυπωσιακή ιστορία που κρύβεται πίσω από τους τοίχους του.
Το σχολείο ιδρύθηκε το 1911, πριν ακόμη από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, και η πρώτη του ονομασία ήταν Αστική Σχολή Πύργων.
Μετά την απελευθέρωση της πόλης από την Οθωμανική Αυτοκρατορία το 1912 μετονομάστηκε σε Αστική Σχολή Αναλήψεως, όμως σύντομα τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα της εποχής θα άρχιζαν να αφήνουν το αποτύπωμά τους και πάνω στο ίδιο το σχολικό κτίριο.
Στην έναρξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου το σχολείο επιτάχθηκε από τις συμμαχικές δυνάμεις, ενώ λίγα χρόνια αργότερα, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, οι αίθουσες και το ημιυπόγειό του μετατράπηκαν σε προσωρινό καταφύγιο για δεκάδες οικογένειες προσφύγων που έφτασαν στη Θεσσαλονίκη έχοντας χάσει σπίτια και περιουσίες.
Για περίπου δύο έως τρία χρόνια, εκεί όπου κανονικά θα έπρεπε να βρίσκονται θρανία και μαθητές, έζησαν οικογένειες που επιχειρούσαν να ξαναστήσουν τη ζωή τους από την αρχή.
Όταν η Γκεστάπο εγκαταστάθηκε μέσα στο σχολείο
Η πιο σκοτεινή σελίδα στην ιστορία του 81ου Δημοτικού γράφτηκε κατά τη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής.
Από το 1941 έως το 1944, το κτίριο επιτάχθηκε από τις γερμανικές δυνάμεις, με τη Γκεστάπο να εγκαθιστά γραφεία στο ανώγειο, ενώ το ημιυπόγειο χρησιμοποιήθηκε ως κρατητήριο, αλλά και ως χώρος στον οποίο λειτουργούσαν μικρό νοσοκομείο και μαγειρείο για τις ανάγκες των γερμανικών στρατευμάτων.
Το εντυπωσιακό —και ταυτόχρονα συγκλονιστικό— είναι ότι τα ίχνη εκείνης της περιόδου δεν έχουν εξαφανιστεί.
Σε τοίχους της αίθουσας που χρησιμοποιήθηκε ως κρατητήριο διακρίνονται ακόμη χαραγμένα ονόματα και ημερομηνίες ανθρώπων που πέρασαν από εκεί: «Τσακμακόπουλος Στέφανος», «Παπαδιαμαντάκης», «Σκόρδος», «Καλαφάτης», «7/11/43», «19/4/43», μαζί με πολλά ακόμη σημάδια μιας εποχής που δεν υπάρχει μόνο στα βιβλία, αλλά παραμένει κυριολεκτικά χαραγμένη πάνω στο ίδιο το κτίριο.
Από κρατητήριο σε Μουσείο Εθνικής Αντίστασης
Σήμερα, ο χώρος όπου άλλοτε κρατούνταν άνθρωποι κατά τη διάρκεια της Κατοχής έχει μετατραπεί σε Μουσείο Εθνικής Αντίστασης, δημιουργώντας μια ιδιαίτερα ισχυρή σύνδεση ανάμεσα στη σχολική ζωή και τη συλλογική ιστορική μνήμη.
Το σχολείο διαθέτει ακόμη ένα Μουσείο Σχολικής Ζωής, το οποίο έχει στηθεί σε παλαιά αίθουσα όπου διατηρήθηκαν τα αυθεντικά ξύλινα δάπεδα και συγκεντρώθηκαν παλιά σχολικά αντικείμενα, βιβλία, αναγνωστικά, ανθολόγια, περιοδικά και εποπτικά μέσα διδασκαλίας προηγούμενων δεκαετιών.
Αποτελεί επίσης ένα από τα πλέον ιδιαίτερα σχολικά συγκροτήματα της πόλης, καθώς στον αύλειο χώρο του υπάρχει δικό του εκκλησάκι, το οποίο ανοίγει κάθε χρόνο την ημέρα του αγιασμού.
