Μια νέα εικόνα για το Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο βρίσκεται πλέον στο τραπέζι, καθώς η Επιτροπή Εθνικού Διαλόγου για την Παιδεία ολοκλήρωσε την Ενδιάμεση Έκθεση Πορισμάτων και περνά στο επόμενο στάδιο, αυτό της συζήτησης με τα κόμματα και τους φορείς.
Το alfavita.gr εξασφάλισε την Ενδιάμεση Έκθεση Πορισμάτων, στην οποία αποτυπώνονται τα βασικά πορίσματα αλλά και οι ανοιχτές επιλογές πολιτικής για το νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο (δείτε εδώ την Ενδιάμεση Έκθεση Πορισμάτων).
Όπως περιέγραψε ο πρόεδρος της Επιτροπής Εθνικού Διαλόγου, Μιχάλης Σφακιανάκης, στην εκδήλωση «Από τον μαθητή του σήμερα στον πολίτη του αύριο», που πραγματοποιήθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου στο Ωδείο Αθηνών, η αλλαγή -όπως προκύπτει πλέον και από την Ενδιάμεση Έκθεση- δεν αφορά μόνο το τι θα γίνει με τις Πανελλαδικές, αλλά ολόκληρη τη διαδρομή του μαθητή μέχρι την αποφοίτησή του από το Λύκειο.
106 άνθρωποι, πέντε πυλώνες και ένας διάλογος από το Δημοτικό μέχρι το Πανεπιστήμιο
Περιγράφοντας την «αρχιτεκτονική» της Επιτροπής, ο Μιχάλης Σφακιανάκης εξήγησε ότι ο Εθνικός Διάλογος δεν οργανώθηκε γύρω από μία μόνο ομάδα ειδικών, αλλά γύρω από 106 ανθρώπους που προέρχονται από διαφορετικές βαθμίδες της εκπαίδευσης. Όπως ανέφερε, πρόκειται για ανθρώπους «οι οποίοι στην ουσία ανήκουν σε διάφορες βαθμίδες, από το δημοτικό μέχρι το γυμνάσιο, το λύκειο και το πανεπιστήμιο», οι οποίοι κλήθηκαν να εργαστούν συντονισμένα ώστε να προκύψει ένα αποτέλεσμα που θα αποτυπώνει την πορεία που επιδιώκεται για την ελληνική εκπαίδευση.
Οι 106 συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε ομάδες και εργάστηκαν πάνω σε πέντε βασικούς πυλώνες: τον εκπαιδευτικό περιεχόμενο, τη σχολική ζωή, την εκπαίδευση και επαγγελματική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών, τις υποδομές και τη διακυβέρνηση. Σε κάθε πυλώνα ορίστηκαν συντονιστής και αναπληρωτής συντονιστής.
Η συγκεκριμένη διάρθρωση, ωστόσο, δεν κρίθηκε αρκετή για να καλύψει ορισμένα ζητήματα που διαπερνούν περισσότερους από έναν πυλώνες. Για τον λόγο αυτό δημιουργήθηκαν ακόμη τέσσερις διαπυλονικές ομάδες, με υπευθύνους που ανέλαβαν να εξετάσουν κρίσιμα θέματα με μεγαλύτερο βαθμό αυτονομίας.
Οι τέσσερις διαπυλονικές ομάδες – Εξετάσεις, ψηφιακό αρχείο, PISA και διοίκηση σχολικής μονάδας
Πρώτη ήταν η διαπυλονική ομάδα για τις εξετάσεις, την οποία ο κ. Σφακιανάκης χαρακτήρισε κρίσιμη, ενώ ακολούθησαν οι ομάδες για το ψηφιακό αρχείο του μαθητή και την PISA.
Για το ψηφιακό αρχείο, ο πρόεδρος της Επιτροπής προανήγγειλε ότι θα παρουσιαστούν αναλυτικότερα τα οφέλη που μπορεί να προκύψουν από την εφαρμογή του, ενώ για την PISA σημείωσε ότι αποτελεί «ουσιαστικά η εικόνα μας στις διεθνείς κατατάξεις». Όπως ανέφερε, η βελτίωση αυτής της εικόνας συνδέεται και με τη βελτίωση της ίδιας της εκπαίδευσης.
Η τέταρτη διαπυλονική ομάδα αφορούσε τη διοίκηση στη σχολική μονάδα. Εκεί, σύμφωνα με τον κ. Σφακιανάκη, τίθενται ζητήματα τόσο για την καταλληλότητα των διευθυντών και των ηγετών των σχολικών μονάδων όσο και για τον βαθμό αυτονομίας που θα διαθέτει κάθε σχολείο. Πρόκειται, όπως ανέφερε, για «μια ανοιχτή επιλογή πολιτικής που θα θέσουμε».
Υπεύθυνος της συγκεκριμένης ομάδας ήταν ο Μανώλης Κουτούζης από το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.
Πώς δούλεψαν οι 106 – Οι οριζόντιοι σύμβουλοι και οι εθνικοί διάλογοι
Η δουλειά των πέντε πυλώνων και των τεσσάρων διαπυλονικών ομάδων δεν εξελίχθηκε ανεξάρτητα. Ο κ. Σφακιανάκης εξήγησε ότι όλοι αυτοί οι μηχανισμοί «επιβλέπονταν από οριζόντιους συμβούλους», οι οποίοι ενημέρωναν τους κοσμήτορες και τον ίδιο για την πορεία των εργασιών.
Σε τακτά διαστήματα πραγματοποιούνταν συντονιστικές συναντήσεις με τη συμμετοχή των κοσμητόρων, των οριζόντιων συμβούλων, των συντονιστών και αναπληρωτών συντονιστών των πυλώνων, αλλά και των υπευθύνων των διαπυλονικών ομάδων. «Και εκεί κάναμε τη σύνδεση την τελική», εξήγησε.
Η διαδρομή μας είναι από το Δημοτικό μέχρι το Εθνικό Απολυτήριο
Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν εθνικοί διάλογοι, στους οποίους, όπως τόνισε χαρακτηριστικά, «μετείχαν όλοι». Ο ίδιος έκανε λόγο για μια διαδικασία που έφερε «εντυπωσιακά θετικά αποτελέσματα», επισημαίνοντας τον όγκο της δουλειάς που έγινε. Οι 106 συμμετέχοντες, όπως είπε, εργάστηκαν «με υπερβάλλοντα ζήλο», με χαρακτηριστικό παράδειγμα έναν από τους πυλώνες που παρέδωσε κείμενο 320 σελίδων.
Το υλικό αυτό δεν αποτέλεσε, ωστόσο, το τελικό στάδιο. Ακολούθησε η σύνθεση των επιμέρους αναλύσεων σε πορίσματα και ανοιχτές επιλογές πολιτικής, ενώ στη συνέχεια χρειάστηκε να δημιουργηθεί η Ενδιάμεση Έκθεση. Εκεί, όπως εξήγησε ο πρόεδρος της Επιτροπής, η σύνθεση έπρεπε «να γίνει ομόρροπη και συνεκτική» ώστε να μπορέσει να ξεκινήσει ο διάλογος με τα κόμματα.
Ενδιάμεση Έκθεση: Το επόμενο βήμα ο διάλογος με τα κόμματα
Η συγκεκριμένη φάση έχει πλέον ολοκληρωθεί. Ο Μιχάλης Σφακιανάκης ανακοίνωσε ότι η Ενδιάμεση Έκθεση του Εθνικού Διαλόγου είχε παραδοθεί και ότι η Επιτροπή ήταν έτοιμη να περάσει στο επόμενο στάδιο.
«Αυτή τη στιγμή λοιπόν έχουμε παραδώσει την ενδιάμεση έκθεση του διαλόγου την τελική και είμαστε έτοιμοι», ανέφερε.
Στο στάδιο αυτό δεν θα τεθούν προς συζήτηση μόνο τα πορίσματα, αλλά και οι ανοιχτές επιλογές πολιτικής, στις οποίες θα κληθεί να τοποθετηθεί κάθε κόμμα. Παράλληλα, ο διάλογος, σύμφωνα με τον πρόεδρο της Επιτροπής, θα είναι ευρύτερος και θα μπορεί να περιλαμβάνει όχι μόνο κόμματα και φορείς, αλλά «ακόμα και οποιοσδήποτε έχει τη θέληση να πει την άποψή του για το πώς θα προχωρήσει η παιδεία μας».
Στο επίκεντρο βρίσκεται και το περιεχόμενο του ίδιου του Εθνικού Απολυτηρίου και, κυρίως, το τι θα πρέπει να γνωρίζει και να μπορεί να κάνει ο μαθητής που θα το αποκτά.
Οι «γραμματισμοί», οι δεξιότητες και οι αξίες που θα πρέπει να έχει ο απόφοιτος
Ο κ. Σφακιανάκης ξεκαθάρισε ότι ακόμη και οι γραμματισμοί που θα απαιτούνται από τον κάτοχο του Εθνικού Απολυτηρίου δεν έχουν οριστικοποιηθεί. «Ακόμα και οι γραμματισμοί που θα απαιτηθούν για τον κάτοχο του Απολυτηρίου είναι και αυτοί στη διαβούλευση», ανέφερε.
Η συζήτηση, όπως εξήγησε, αφορά παράλληλα «τις δεξιότητες και τις ικανότητες που θέλουμε να έχει» ο μαθητής, αλλά και «τις στάσεις και τις αξίες» που θα πρέπει να έχει αποκτήσει μέχρι την ολοκλήρωση της σχολικής του διαδρομής.
Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή δεν εξετάζει μόνο το τέλος της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Η διαδρομή ξεκινά νωρίτερα, από τον μαθητή που εισέρχεται στο Λύκειο. «Γι' αυτό η διαδρομή μας είναι από το δημοτικό μέχρι το εθνικό απολυτήριο», ανέφερε ο κ. Σφακιανάκης, εξηγώντας ότι πρέπει να είναι σαφές «από πού ξεκινάμε και πού θα καταλήξουμε». Ο ίδιος εκτίμησε ότι ο διάλογος μπορεί να οδηγήσει σε μια ευρύτερη συμφωνία ως προς την ανάγκη αλλαγής της εκπαίδευσης, καθώς, όπως είπε, «όλοι μας θέλουμε τα παιδιά μας αύριο να έχουν ένα καλύτερο μέλλον». Στόχος, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι «να πάμε σε μια καλύτερη παιδεία, σε μία καλύτερη μόρφωση».
«Να μην είναι όλη η πορεία μας η προετοιμασία για τις Πανελλήνιες εξετάσεις»
Στο τελευταίο και πιο παιδαγωγικό σκέλος της τοποθέτησής του, ο πρόεδρος της Επιτροπής έθεσε το ζήτημα της μεταστροφής στον τρόπο με τον οποίο μαθαίνουν οι μαθητές.
Όπως είπε, η αλλαγή θα πρέπει να υποστηριχθεί από τους εκπαιδευτικούς, αλλά ταυτόχρονα να γίνει αποδεκτή και από τους ίδιους τους μαθητές. Το ζητούμενο είναι ο παιδαγωγικός τρόπος με τον οποίο θα μεταδίδεται η γνώση, ώστε τα παιδιά «να αποκτούν γνώσεις» σε όλη τη διαδρομή τους και όχι να αντιμετωπίζουν το Λύκειο αποκλειστικά ως προετοιμασία για τις εξετάσεις.
Ο κ. Σφακιανάκης περιέγραψε με χαρακτηριστικό τρόπο το μοντέλο που, όπως είπε, πρέπει να ξεπεραστεί: «Να μην είμαστε όπως σήμερα στο σημείο του να είναι όλη η πορεία μας η προετοιμασία για τις Πανελλήνιες εξετάσεις -δηλαδή η αποστήθηση και το συγκεκριμένο πεδίο γνώσεων».
«Και αυτό κάνουμε τώρα με τον εθνικό διάλογο, το απλώνουμε», πρόσθεσε.
Στο νέο μοντέλο, ο μαθητής που θα ολοκληρώνει το Λύκειο θα πρέπει να διαθέτει ευρύτερους γραμματισμούς και γενική γνώση, αλλά και βασικές στάσεις και αξίες. «Οι γραμματισμοί που θα πρέπει να αποκτήσει το παιδί όταν αποκτήσει το εθνικό απολυτήριο θα είναι ευρείς, θα έχει μια γενική γνώση, θα έχει βασικές στάσεις και αξίες που θα αποκτήσει», ανέφερε.
Οι εξετάσεις, πάντως, παραμένουν μέρος της διαδικασίας. Η τελική μορφή τους δεν έχει ακόμη αποφασιστεί, καθώς αποτελεί αντικείμενο του διαλόγου. Ο κ. Σφακιανάκης σημείωσε ότι, «οποιασδήποτε μορφής επιλέξουμε τελικά (γιατί είναι αποτέλεσμα του διαλόγου), θα είναι μια διεργασία με πολύ λίγο άγχος».
Το ζητούμενο, σύμφωνα με την τοποθέτησή του, είναι οι εξετάσεις να διασφαλίζουν ότι οι μαθητές έχουν αποκτήσει τις γνώσεις που χρειάζονται για την επόμενη ημέρα, χωρίς η σχολική ζωή να εξαντλείται στην αποστήθιση. «Και που θα διασφαλίζει στα παιδιά να έχουν τις γνώσεις για να μπορούν να αντιμετωπίσουν πετυχημένα το μέλλον τους από εκεί και πέρα. Αυτό είναι το βασικό σημείο», κατέληξε.
