Είναι μια από τις μεγαλύτερες απορίες του ανθρώπου και φυσικά όπου απορία εκεί και το θαύμα και ο θαυμασμός. Και όταν μάλιστα αυτός ο φωτεινός γαλαξίας αφορά τον ίδιο τον άνθρωπο, ίσως και στα πιο δύσκολα σημεία του, τότε η όλη ιστορία αποκτά μια “αίγλη – μεγαλείο”.
Αναφέρομαι στην πρώιμη πνευματική ανάπτυξη του μικρού παιδιού, στο πώς διερευνά και κατακτά τις άπειρες αναβαθμίδες της νόησης, στο πώς εξοικειώνεται με τα ερμηνευτικά εργαλεία της γνώσης – την παρατήρηση και το πείραμα -, στο πώς εισχωρεί στα νοήματα των λέξεων και των προτάσεων και ιδίως εκείνων που συναπαρτίζονται κυρίως από αφαιρετικά στοιχεία, στα οποία οι αισθήσεις – που κυριαρχούν σε αυτή τη φάση της ζωή μας – υπολείπονται σοβαρά στην όποια πρόσληψή τους.
Υπάρχει και ένα παρακολούθημα σε αυτά τα στοιχεία. Όταν βλέπεις αυτό το γεγονός ξανά και ξανά, όταν είναι μια συνηθισμένη εικόνα, μια δεδομένη έκφραση της ζωής, τότε αμβλύνεται η απορία και ο οίστρος της σχετικής γνώσης, το φοβερά δυνατό αίσθημα της ερμηνείας, και απλά παρακολουθείς τα δρώμενα ως μια απλή φυσική εξέλιξη.
Δεν είναι όμως καθόλου έτσι τα πράγματα. Δεν μπορεί να αγωνίζεσαι και να γοητεύεσαι στο πάντα όμορφο παιχνίδι της Γνώσης, σε καθετί που παρατηρούμε ή στοχαζόμαστε από τον μικρόκοσμο της φυσικής των σωματιδίων και από τον άλλο μικρόκοσμο της βιολογίας των μικροβίων έως τα απώτατα όρια του Σύμπαντος και του Χρόνου, και να μην αναζητάς την εξήγηση ενός ιδιαίτερου στοιχείου του ίδιου του ανθρώπου.
Όμως, δεν υπάρχει άνθρωπος που δεν εκπλήσσεται και δεν αναρωτιέται με το πώς το μικρό παιδί αρχίζει να θέτει τις βάσεις της πνευματικής του ανάπτυξης. Γνωρίζουμε ότι υπάρχει εν δυνάμει η βιολογική συνιστώσα, υπάρχουν όλα τα ανατομικά στοιχεία για την κατάκτηση της γλώσσας. Αλλά αυτά δεν συμβαίνουν με έναν προκαθορισμένο και αυτόματο τρόπου, απλά και μόνο με τη ροή του χρόνου.
Για να εκφραστούν αυτά πρέπει το μικρό παιδί να ζει ανάμεσα σε ανθρώπους, να δεχτεί τα ερεθίσματα και το όλο περιβάλλον τους, αλλιώς δεν θα συμβεί τίποτα και το παιδί θα έχει τη βιολογικότητα του ανθρώπου αλλά δεν θα έχει την πνευματικότητά του, δεν μάθει να μιλάει, να στοχάζεται και να εκφράζεται με νοήματα. Εδώ λοιπόν στη συνάντηση της βιολογικής μας ταυτότητας και εκείνης της κοινωνικής και πολιτισμικής γίνεται το θαύμα.
Υπάρχουν επιστημονικές θεωρίες και έχουν ερμηνεύσει αρκετά βασικά σημεία. Σε κάθε περίπτωση, όμως, ερωτήματα παλιά και νέα είναι παρόντα. Αλλά κάτι παρόμοιο δεν συμβαίνει σε κάθε πεδίο του επιστητού; Και ακόμα δεν συμφωνούμε ότι καμιά γνώση δεν είναι οριστική, αλλά βρίσκεται υπό διαρκή μελέτη;
Στα πρώτα χρόνια, στο προλογικό στάδιο, η βασική συμπεριφορά του παιδιού έχει αρκετά μιμητικά στοιχεία. Αισθάνεται την αγκαλιά ως τη νέα μήτρα του, ως ασφαλές καταφύγιο σε καθετί που το ξενίζει. Διαμορφώνει τον κόσμο του με βάση το εγώ του. Εκφράζει με διάφορους τρόπους την επιθυμία του.
Έχει την όρασή του ως βασικό οδηγό κατανόησης του περιβάλλοντος. Νιώθει ασφάλεια στους γονείς του και σε όσους και όσες τους βλέπει ξανά και ξανά. Αισθάνεται τα συναισθήματα των άλλων. Κάνει τις πρώτες του πρωτοβουλιακές κινήσεις με τα παιχνίδια που υπάρχουν γύρω του. Αρχίζει να κατακτά τις πρώτες του λέξεις με τα νοήματά τους.
Η συνέχεια είναι ακόμα πιο εντυπωσιακή. Η σκέψη του γνωρίζει φοβερά πεδία ανάπτυξης. Το πνεύμα του διευρύνεται ως ένα βιολογικό Big Bang. Το παιδί τώρα θρέφεται ακόμα πιο πολύ με τον κόσμο της αγάπης και της τρυφερότητας αλλά και με τον πλούτο των ερεθισμάτων που του προσφέρονται. Έχει αρχίσει ο εξανθρωπισμός του, που θα βαστήξει μια ζωή… Έχει αρχίσει και μια καινούργια πανέμορφη περίοδος για τους γονείς και όχι μόνο!
