Βελονιές, κουμπότρυπες, στριφώματα, μονογράμματα: στα παλιά τετράδια οικοκυρικών οι μαθήτριες φύλαγαν προσεκτικά δείγματα της δουλειάς τους. Έμαθαν να περνούν την κλωστή στη βελόνα, να ακολουθούν ένα σχέδιο και να ολοκληρώνουν ένα κέντημα με ακρίβεια.
Το εργόχειρο καλλιεργούσε δεξιότητες και άφηνε χώρο στη δημιουργικότητα. Δεν ήταν, όμως, μια ουδέτερη σχολική δραστηριότητα. Διδασκόταν κυρίως στα κορίτσια, επειδή η κοινωνία περίμενε από αυτά να αναλάβουν αργότερα τη φροντίδα του σπιτιού και των ρούχων της οικογένειας.
Την πίεση αυτής της προσδοκίας αποτυπώνει η Διδώ Σωτηρίου στο μυθιστόρημα Οι Επισκέπτες. Η ηρωίδα θυμάται πως διάβαζε κρυφά, καθώς η αγάπη της για τα βιβλία την έκανε να παραμελεί το εργόχειρο, προς δυσαρέσκεια της μητέρας και της γιαγιάς της.
Τα κεντήματα που σώζονται σήμερα μάς δείχνουν την υπομονή και την επιδεξιότητα των μαθητριών. Μας καλούν, όμως, να αναρωτηθούμε και πόσο ελεύθερες ήταν να διαλέξουν τι ήθελαν να μάθουν.
*Διευθύντρια Μουσείου Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης
