Γιατί, αλήθεια, ένα παιδί που διδάσκεται Αγγλικά επί τόσα χρόνια στο δημόσιο σχολείο πρέπει να πληρώνει επιπλέον για να μάθει Αγγλικά; Γιατί πρέπει οι γονείς να διαθέτουν εκατοντάδες ή και χιλιάδες ευρώ κάθε χρόνο για ένα μάθημα που ήδη περιλαμβάνεται στο ωρολόγιο πρόγραμμα; Και γιατί ένας μαθητής πρέπει, μετά από έξι ή επτά ώρες στο σχολείο, να ξανακάθεται το απόγευμα σε ένα θρανίο για να διδαχθεί ουσιαστικά το ίδιο αντικείμενο;
Η απάντηση δεν βρίσκεται στους εκπαιδευτικούς. Βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο είναι οργανωμένη η διδασκαλία των ξένων γλωσσών στο σχολείο.
Οι ώρες διδασκαλίας δεν επαρκούν για να υπάρξει συστηματική προετοιμασία που θα μπορούσε να οδηγήσει με ασφάλεια σε ένα συγκεκριμένο επίπεδο γλωσσομάθειας. Τα τμήματα είναι συχνά μεγάλα και ανομοιογενή. Στην ίδια τάξη μπορεί να υπάρχουν παιδιά που έχουν ήδη προχωρημένες γνώσεις από το φροντιστήριο και άλλα που βρίσκονται αρκετά πιο πίσω. Ο εκπαιδευτικός καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε εντελώς διαφορετικά επίπεδα, με ελάχιστο χρόνο και χωρίς πάντα τα κατάλληλα εργαλεία.
Και υπάρχει ακόμη ένα βασικό πρόβλημα: τα βιβλία. Για να οδηγήσει ένα πρόγραμμα ξένης γλώσσας σε πραγματική πιστοποίηση, χρειάζεται σύγχρονο, επικοινωνιακό και καλά δομημένο εκπαιδευτικό υλικό, με σαφή πορεία από επίπεδο σε επίπεδο, συστηματική ανάπτυξη του προφορικού και γραπτού λόγου, ακουστική κατανόηση, πλούσιες ψηφιακές δραστηριότητες και συνεχή αξιολόγηση της προόδου. Δεν αρκεί ένα σχολικό εγχειρίδιο που αντιμετωπίζει τη γλώσσα απλώς ως ακόμη ένα μάθημα του προγράμματος.
Η ξένη γλώσσα δεν μαθαίνεται για να γράψει κανείς ένα διαγώνισμα και να πάρει βαθμό. Μαθαίνεται για να επικοινωνεί, να ταξιδεύει, να σπουδάζει, να εργάζεται, να διαβάζει, να συνομιλεί με ανθρώπους άλλων χωρών. Και αυτό πρέπει να είναι το κέντρο της σχολικής διδασκαλίας.
Το αποτέλεσμα της σημερινής κατάστασης είναι γνωστό σε κάθε ελληνική οικογένεια. Σχολείο το πρωί, φροντιστήριο το απόγευμα. Μαθήματα, εργασίες, τεστ, εξετάσεις. Και κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά, το παιδί πρέπει να βρει χρόνο για να παίξει, να αθληθεί, να δει τους φίλους του, να διαβάσει ένα βιβλίο επειδή το θέλει και όχι επειδή εξετάζεται, ακόμη και απλώς να βαρεθεί λίγο.
Ο ελεύθερος χρόνος των παιδιών έχει μετατραπεί σε διαρκή προετοιμασία.
Και το οικονομικό βάρος για τις οικογένειες είναι τεράστιο. Όταν υπάρχουν δύο παιδιά, το κόστος πολλαπλασιάζεται. Δίδακτρα, βιβλία, εξετάσεις πιστοποίησης, πιθανόν ιδιαίτερα μαθήματα. Δημιουργείται έτσι και μια βαθιά κοινωνική ανισότητα: εκείνος που μπορεί να πληρώσει έχει περισσότερες πιθανότητες να φτάσει γρήγορα σε υψηλό επίπεδο και να αποκτήσει πιστοποίηση. Εκείνος που δεν μπορεί, περιορίζεται σε ό,τι καταφέρνει να του προσφέρει το σχολικό πρόγραμμα.
Αυτό όμως ακυρώνει στην πράξη έναν από τους βασικότερους ρόλους της δημόσιας εκπαίδευσης: να προσφέρει ίσες ευκαιρίες.
Το αυτονόητο θα ήταν διαφορετικό. Ένα παιδί που ολοκληρώνει τη βασική και δευτεροβάθμια εκπαίδευσή του θα έπρεπε να μπορεί, μέσα από το ίδιο το δημόσιο σχολείο, να αποκτά ουσιαστική γνώση τουλάχιστον μίας ξένης γλώσσας και να έχει τη δυνατότητα να πιστοποιεί δωρεάν αυτή τη γνώση.
Αυτό όμως δεν μπορεί να γίνει μόνο με μια εξέταση στο τέλος. Χρειάζεται ολόκληρη αλλαγή φιλοσοφίας: περισσότερες και καλύτερα κατανεμημένες ώρες, μικρότερα και όπου είναι δυνατόν διαβαθμισμένα τμήματα, σύγχρονα βιβλία, ψηφιακό υλικό, ενίσχυση του προφορικού λόγου, εργαστήρια γλώσσας και ένα πρόγραμμα σπουδών που θα έχει σαφή στόχο: ο μαθητής να ολοκληρώνει συγκεκριμένες βαθμίδες της εκπαίδευσης έχοντας κατακτήσει συγκεκριμένα επίπεδα γλωσσομάθειας.
Δεν είναι πολυτέλεια. Στον 21ο αιώνα, η γνώση ξένων γλωσσών αποτελεί βασικό εφόδιο.
Και υπάρχει κάτι ακόμη πιο σημαντικό. Αν το σχολείο καταφέρει να διδάξει πραγματικά καλά τις ξένες γλώσσες, δεν θα εξοικονομηθούν μόνο χρήματα. Θα επιστραφεί στα παιδιά ένα κομμάτι της ζωής τους.
Ένα απόγευμα χωρίς μάθημα. Μια ώρα παιχνιδιού. Μια βόλτα. Ένα άθλημα. Μια παρέα. Χρόνος για δημιουργία, ξεκούραση και όνειρα.
Το παράλογο δεν είναι να ζητάμε από το δημόσιο σχολείο να οδηγεί σε ουσιαστική γλωσσομάθεια και πιστοποίηση. Το παράλογο είναι ότι επί χρόνια θεωρούμε φυσιολογικό να διδάσκεται μια ξένη γλώσσα στο σχολείο και οι οικογένειες να πρέπει να πληρώνουν από την αρχή για να τη μάθουν τα παιδιά τους πραγματικά, ενώ έχουμε εξαιρετικούς εκπαιδευτικούς στα σχολεία που θα μπορούσαν να τα προετοιμάσουν για όλα τα διπλώματα!
