Μια τέτοια χαρακτηριστική περίπτωση είναι η αρχαιοελληνική λέξη «ἐπιπολή», η οποία κρύβει πίσω της την προέλευση καθημερινών μας εκφράσεων. Στην αρχαία ελληνική γλώσσα, η λέξη «ἐπιπολή» σήμαινε την επιφάνεια. Ετυμολογικά, πρόκειται για σύνθετη λέξη που προέρχεται από την πρόθεση «ἐπί» (που δηλώνει θέση επάνω σε κάτι) και το αρχαίο ρήμα «πέλομαι» (που σημαίνει βρίσκομαι, κινούμαι ή γίνομαι).
Παράλληλα, η γενική πτώση της λέξης, δηλαδή το επίρρημα «ἐπιπολῆς», χρησιμοποιούνταν για να δηλώσει κάτι που βρίσκεται στο άνω μέρος, κάτι που γίνεται επιφανειακά ή κάτι που είναι σαφές και φανερό σε όλους.
Η εξέλιξη στη νεοελληνική και η αλλαγή της σημασίας
Στη σύγχρονη νέα ελληνική γλώσσα, η λέξη δεν επιβίωσε στην αρχική της αυτοτελή μορφή, αλλά αποτέλεσε τη ρίζα για λέξεις που χρησιμοποιούμε καθημερινά, αποκτώντας παράλληλα μεταφορικό περιεχόμενο.
- Ο επιπόλαιος άνθρωπος: Αρχικά, η ιδιότητα αυτή αφορούσε εκείνον που εξέταζε τα πράγματα «ἐπιπολῆς», δηλαδή μένοντας μόνο στην επιφάνεια και χωρίς να εμβαθύνει. Με την πάροδο των αιώνων, η σημασία μετατοπίστηκε στον ασύνετο, τον απρόσεκτο ή τον βιαστικό άνθρωπο.
- Η επιπολαιότητα: Δήλωνε την έλλειψη βάθους στη σκέψη, για να καταλήξει σήμερα να σημαίνει την αμέλεια και την επιπόλαιη στάση ζωής.
- Η επιπόλαιη πληγή: Στην ιατρική ορολογία διατηρείται αυτούσια η αρχική, κυριολεκτική σημασία της λέξης, περιγράφοντας το τραύμα που βρίσκεται μόνο στην επιφάνεια του δέρματος και δεν επεκτείνεται σε βάθος.
