Μπορεί τις τελευταίες ημέρες η λέξη «ψίμυθος» να έχει γίνει viral στα social media, ωστόσο η ιστορία της ξεκινά πολλούς αιώνες πριν. Πρόκειται για μια αρχαιοελληνική λέξη με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, η σημασία της οποίας παραμένει άγνωστη στους περισσότερους.
Στην αρχαιότητα, ψίμυθος ή ψιμύθιο ονομαζόταν η λευκή σκόνη που χρησιμοποιούσαν κυρίως οι γυναίκες για να λευκαίνουν το πρόσωπό τους και να το καλλωπίζουν. Με την πάροδο του χρόνου, η λέξη απέκτησε και τη σημασία του στολιδιού ή του καλλωπισμού. Κατά τη βυζαντινή περίοδο, ο όρος χρησιμοποιήθηκε επίσης για να περιγράψει τη λευκή χρωστική ουσία που αξιοποιούσαν οι αγιογράφοι και οι ζωγράφοι στα έργα τους.
Η προέλευση της λέξης
Σύμφωνα με το Λεξικό του Γεωργίου Μπαμπινιώτη, το ψιμύθιο προέρχεται από τον αρχαιότερο τύπο «ψίμυθος». Αν και έχουν καταγραφεί και άλλες μορφές της λέξης, η ακριβής ετυμολογία της δεν είναι βέβαιη, με ορισμένους μελετητές να θεωρούν πιθανή ακόμη και την αιγυπτιακή της προέλευση.
Η λέξη στην αρχαία γραμματεία
Ο όρος απαντά ήδη από τον 1ο αιώνα μ.Χ. στην Παλατινή Ανθολογία, όπου ο ποιητής Λουκίλλιος σατιρίζει την υπερβολική χρήση καλλυντικών, σημειώνοντας πως ούτε το ψιμύθιο ούτε τα άλλα καλλυντικά μπορούν να κρύψουν το πέρασμα του χρόνου.
Το χαρακτηριστικό απόσπασμα καταλήγει με τη φράση ότι «το κοκκινάδι και το ψιμύθιο δεν θα κάνουν ποτέ την Εκάβη Ελένη», υπογραμμίζοντας πως η εξωτερική εμφάνιση δεν μπορεί να αλλάξει την πραγματικότητα.
