Σαφές μήνυμα ότι ο Εθνικός Διάλογος για το Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο δεν έχει ως κεντρικό ερώτημα την κατάργηση των Πανελλαδικών Εξετάσεων έστειλε η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, σε συνέντευξή της στο iefimerida.gr.
Όπως τόνισε, η συζήτηση είναι ευρύτερη και ουσιαστικότερη: πώς θα ενισχυθεί ο αυτοτελής μορφωτικός ρόλος του Λυκείου και πώς θα διαμορφωθεί ένα ισχυρό, αξιόπιστο Εθνικό Απολυτήριο.
Η τοποθέτηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η δημόσια συζήτηση γύρω από τις αλλαγές στο Λύκειο συχνά περιορίζεται στο ερώτημα αν θα παραμείνουν ή όχι οι Πανελλαδικές. Η υπουργός, ωστόσο, επιχείρησε να μεταφέρει το βάρος της συζήτησης αλλού: όχι μόνο στον τρόπο εισαγωγής στα πανεπιστήμια, αλλά στον ίδιο τον χαρακτήρα του Λυκείου.
Σύμφωνα με την κ. Ζαχαράκη, σήμερα υπάρχει μια μεγάλη αντίφαση. Από τη μία πλευρά, οι Πανελλαδικές Εξετάσεις παραμένουν ένας θεσμός με υψηλή κοινωνική αξιοπιστία. Από την άλλη, το Λύκειο, και κυρίως η Γ΄ Λυκείου, λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό ως προθάλαμος εξετάσεων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η εκπαιδευτική πορεία ετών να συμπυκνώνεται συχνά στην «εικόνα μιας στιγμής», δηλαδή στην επίδοση του μαθητή σε λίγες ημέρες εξετάσεων.
Η υπουργός υπογράμμισε ότι στόχος είναι ένα Λύκειο που θα δίνει γερή γνώση, θα καλλιεργεί κριτική σκέψη και θα ανοίγει διαδρομές για τους μαθητές. Όχι ένα Λύκειο που θα περιορίζει τον ορίζοντά τους και θα λειτουργεί αποκλειστικά ως εξεταστικός μηχανισμός. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η συζήτηση για το Εθνικό Απολυτήριο. Ένα τέτοιο απολυτήριο, για να αποκτήσει πραγματικό κύρος, θα πρέπει να είναι αξιόπιστο, παιδαγωγικά τεκμηριωμένο και κοινωνικά δίκαιο. Το μεγάλο ζητούμενο είναι να μην αποτελέσει απλώς έναν ακόμη εξεταστικό μηχανισμό, αλλά να συνδεθεί με μια συνολική αναβάθμιση της μαθησιακής διαδικασίας στο Λύκειο.
Η υπουργός συνέδεσε τις αλλαγές και με τον επαγγελματικό προσανατολισμό, τονίζοντας ότι οι μαθητές χρειάζονται έγκαιρη, αξιόπιστη και εξατομικευμένη ενημέρωση για τις επιλογές τους. Πανεπιστήμια, επαγγελματική εκπαίδευση, ΕΠΑΛ, ΣΑΕΚ, μαθητεία, νέες δεξιότητες και επαγγέλματα που αλλάζουν πρέπει, σύμφωνα με την ίδια, να αποτελούν μέρος μιας σοβαρής εκπαιδευτικής καθοδήγησης από μικρότερες τάξεις. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην Επαγγελματική Εκπαίδευση, επισημαίνοντας ότι δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως δεύτερη επιλογή. Για πολλά παιδιά, όπως είπε, μπορεί να είναι μια δυναμική διαδρομή γνώσης, δεξιοτήτων, απασχόλησης και κοινωνικής ανόδου. Γι’ αυτό η κυβέρνηση επενδύει, σύμφωνα με την υπουργό, σε σύγχρονα εργαστήρια, ανανεωμένες ειδικότητες και καλύτερη σύνδεση με την αγορά εργασίας. Ο Εθνικός Διάλογος, όπως ανέφερε η κ. Ζαχαράκη, προχωρά με ανεξάρτητη Επιτροπή, διαβούλευση με φορείς και κόμματα, καθώς και αξιοποίηση ευρωπαϊκής τεχνικής βοήθειας με εμπειρία από χώρες όπως η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Γαλλία, η Ολλανδία και η Φινλανδία.
Η υπουργός τόνισε ότι δεν προδικάζονται οι τελικές προτάσεις και ότι στόχος είναι να ακουστούν εκπαιδευτικοί, μαθητές, γονείς, πανεπιστήμια και κοινωνία. Στο πλαίσιο αυτό, το υπουργείο σχεδιάζει πλατφόρμα δημόσιας διαβούλευσης, η οποία αναμένεται να είναι διαθέσιμη το επόμενο δίμηνο. Η φράση της υπουργού ότι «στην Παιδεία δεν πρέπει να εργαζόμαστε με τον χρόνο των εκλογών, αλλά με τον χρόνο των παιδιών» συνοψίζει το πολιτικό και παιδαγωγικό διακύβευμα της συζήτησης.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο αν θα αλλάξει ο τρόπος εισαγωγής στα ΑΕΙ. Είναι αν το Λύκειο μπορεί να πάψει να είναι μια τάξη αναμονής των εξετάσεων και να ξαναγίνει βαθμίδα ουσιαστικής μόρφωσης, επιλογών, κριτικής σκέψης και προετοιμασίας για τη ζωή. Η επιτυχία ή η αποτυχία του Εθνικού Απολυτηρίου θα κριθεί ακριβώς εκεί: αν θα ενισχύσει το σχολείο ή αν θα προστεθεί απλώς ως ένας ακόμη κρίκος στην αλυσίδα της εξεταστικής πίεσης.
