Το σχολείο δεν είναι ένας απλός κοινωνικός, εκπαιδευτικός και μορφωτικός θεσμός. Στην ουσία καθορίζεται – πέραν των αυτονόητων ευθυνών του – από τις ανθρώπινες και τις προσωπικές σχέσεις. Αυτό άλλωστε αποτελεί και την ψυχή της Παιδαγωγικής.
Κάθε εκπαιδευτικός αναπτύσσει πάντα μια σχέση με τους μαθητές και με τις μαθήτριές του / της. Υπάρχει η γενική σχέση τόσο σε επίπεδο σχολικής αίθουσας όσο και σε επίπεδο σχολείου, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί και μια ξεχωριστή σχέση με ένα υποσύνολο των εκπαιδευομένων, που μπορεί να εκτείνεται πέραν των μαθημάτων. Μπορεί να αφορά άλλες δραστηριότητες των μαθητών (αθλητισμός, μουσική, τέχνη κλπ), τους σχεδιασμούς και τις φιλοδοξίες των και, γενικότερα, τα ενδιαφέροντά τους και τα αντιλήψεις τους.
Η αποχώρηση ενός εκπαιδευτικού από την ενεργό υπηρεσία αποτελεί μια ιδιαίτερα σημαντική στιγμή για τη σχολική κοινότητα, καθώς σηματοδοτεί την ολοκλήρωση μιας μακράς πορείας προσφοράς στην εκπαίδευση και την κοινωνία. Ο εκπαιδευτικός δεν ασκεί απλώς ένα επάγγελμα· επιτελεί ένα λειτούργημα που συνδέεται άμεσα με τη διαμόρφωση της προσωπικότητας, των γνώσεων και των αξιών των νέων ανθρώπων. Μέσα από τη διδασκαλία, την καθοδήγηση και το προσωπικό του παράδειγμα, συμβάλλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση υπεύθυνων και ενεργών πολιτών.
Κατά τη διάρκεια της υπηρεσιακής του πορείας, ο εκπαιδευτικός αφιερώνει αμέτρητες ώρες προετοιμασίας, μελέτης και δημιουργικής εργασίας, με σκοπό να ανταποκριθεί στις ανάγκες των μαθητών του και στις απαιτήσεις της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Με επαγγελματισμό, υπομονή και αίσθημα ευθύνης αντιμετωπίζει τις καθημερινές προκλήσεις της σχολικής ζωής, ενώ παράλληλα συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός παιδαγωγικού περιβάλλοντος που προάγει τη γνώση, τον σεβασμό και τη συνεργασία.
Η προσφορά του εκπαιδευτικού δεν περιορίζεται μόνο στη σχολική αίθουσα. Μέσα από τη συμμετοχή του σε εκπαιδευτικά προγράμματα, πολιτιστικές και κοινωνικές δράσεις, καθώς και μέσα από τη συνεργασία του με γονείς, συναδέλφους και φορείς της τοπικής κοινωνίας, συμβάλλει ουσιαστικά στην ανάπτυξη και την εξωστρέφεια του σχολείου. Το έργο του αποκτά διαχρονική αξία, καθώς τα αποτελέσματά του αποτυπώνονται στις ζωές και στις επιτυχίες των μαθητών που δίδαξε και ενέπνευσε.
Για όλους αυτούς τους λόγους, η τιμητική αναγνώριση ενός εκπαιδευτικού πριν από τη συνταξιοδότησή του αποτελεί πράξη σεβασμού και ευγνωμοσύνης. Η αναγνώριση αυτή εκφράζει την εκτίμηση της σχολικής κοινότητας για την πολυετή προσφορά, το ήθος, τη συνέπεια και την αφοσίωσή του στην εκπαίδευση. Παράλληλα, δίνει την ευκαιρία σε μαθητές, γονείς και συναδέλφους να εκφράσουν δημόσια την ευγνωμοσύνη τους για την πολύτιμη συμβολή του στην πρόοδο και την ανάπτυξη του σχολείου.
Η απόδοση τιμής σε έναν εκπαιδευτικό που αποχωρεί από την υπηρεσία έχει και έναν βαθύτερο παιδαγωγικό συμβολισμό. Αναδεικνύει τη σημασία της προσφοράς προς το κοινωνικό σύνολο και καλλιεργεί στις νεότερες γενιές την αξία της αναγνώρισης των ανθρώπων που εργάστηκαν με αυταπάρνηση για το κοινό καλό. Παράλληλα, διατηρεί ζωντανή τη συλλογική μνήμη του σχολείου και ενισχύει το αίσθημα συνέχειας μεταξύ των παλαιότερων και των νεότερων μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας.
Η τιμητική εκδήλωση για έναν εκπαιδευτικό που συνταξιοδοτείται δεν αποτελεί απλώς μια τυπική διαδικασία αποχαιρετισμού, αλλά μια ουσιαστική πράξη αναγνώρισης ενός έργου ζωής. Είναι το ελάχιστο δείγμα ευγνωμοσύνης προς έναν άνθρωπο που αφιέρωσε τις γνώσεις, τις δυνάμεις και την ψυχή του στην εκπαίδευση των νέων. Με τον τρόπο αυτό, το σχολείο τιμά όχι μόνο το πρόσωπο που αποχωρεί, αλλά και τις διαχρονικές αξίες της παιδείας, της προσφοράς και της κοινωνικής ευθύνης που εκείνος υπηρέτησε με συνέπεια και αξιοπρέπεια.
Η τιμή στον εκπαιδευτικό που αποχωρεί από την υπηρεσία αποτελεί πράξη κοινωνικής και ηθικής αναγνώρισης της προσφοράς του εκπαιδευτικού στο ελληνικό σχολείο και την κοινωνία. Η πορεία ενός εκπαιδευτικού μέσα στη σχολική πράξη - επιπλέον στις σημερινές δύσκολες συνθήκες - δεν μπορεί να είναι ένα ασήμαντο γεγονός, που να περνά απαρατήρητο στο γίγνεσθαι της σχολικής ζωής.
Επιβάλλεται η πολιτεία, οι σύλλογοι διδασκόντων, οι εκπαιδευτικές ομοσπονδίες, οι ενώσεις γονέων να συμφωνήσουν να καθιερωθεί με θεσμικό τρόπο ημέρα αναγνώρισης του έργου του εκπαιδευτικού με συγκεκριμένο τρόπο (την τελευταία μέρα λήξης του σχολικού έτους να οργανώνεται ειδική εκδήλωση για εκπαιδευτικό που αποχωρεί από την υπηρεσία σε νηπιαγωγεία, δημοτικά, γυμνάσια και λύκεια).
