Παναγιώτης Παραμυθιώτης 
Με μια φαινομενικά τεχνική εγκύκλιο για τη λειτουργία των Δημοτικών Σχολείων, το Υπουργείο Παιδείας επαναφέρει στο προσκήνιο ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα της σχολικής καθημερινότητας: το ωράριο των εκπαιδευτικών, τις αναθέσεις μαθημάτων και τις εξωδιδακτικές υποχρεώσεις.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η σαφής επισήμανση ότι οι διευθυντές και οι προϊστάμενοι των σχολικών μονάδων οφείλουν να φροντίζουν ώστε όλοι οι εκπαιδευτικοί –συμπεριλαμβανομένων και των ίδιων– να καλύπτουν πλήρως το διδακτικό τους ωράριο.
Μια φράση που, διαβάζοντάς την επιφανειακά, μοιάζει αυτονόητη. Όμως για χιλιάδες εκπαιδευτικούς, ειδικά σε μια περίοδο δραματικών ελλείψεων προσωπικού, αυτή η διατύπωση μεταφράζεται συχνά σε ένα πολύ διαφορετικό βίωμα: διαρκείς μετακινήσεις, πρόχειρες αναθέσεις, «μπαλώματα» κενών και ένα σχολείο που λειτουργεί με όρους έκτακτης ανάγκης.
Τι προβλέπει η εγκύκλιος
Το υπουργείο παραπέμπει στο ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, σύμφωνα με το οποίο:
- το εβδομαδιαίο υποχρεωτικό διδακτικό ωράριο καθορίζεται από τον ν. 4547/2018,
- ο εκπαιδευτικός δεν υποχρεούται να παραμένει στο σχολείο πέραν των 6 ωρών ημερησίως ή των 30 ωρών εβδομαδιαίως,
- οι αναθέσεις μαθημάτων και εξωδιδακτικών εργασιών γίνονται βάσει των άρθρων 100 και 101 του ν. 4823/2021,
- οι αναθέσεις μαθημάτων στο Δημοτικό ρυθμίζονται από το π.δ. 79/2017.
Θεσμικά, το πλαίσιο φαίνεται σαφές. Στην πράξη όμως;
Η εμπειρία των σχολείων δείχνει ότι το ζήτημα δεν είναι τόσο απλό.
Το «να καλυφθεί το ωράριο» μέσα σε ένα σχολείο με κενά
Η πραγματικότητα των δημόσιων σχολείων δεν είναι μια ιδανική εικόνα πλήρους στελέχωσης.
Είναι σχολεία που πολλές φορές ξεκινούν τη χρονιά με κενά σε ειδικότητες, με αναπληρωτές που καθυστερούν, με εκπαιδευτικούς που καλούνται να εξυπηρετήσουν περισσότερες από μία σχολικές μονάδες.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η απαίτηση για «πλήρη κάλυψη ωραρίου» συχνά παίρνει τη μορφή διοικητικής πίεσης.
Ο εκπαιδευτικός που έχει 18 ή 20 ώρες μπορεί να βρεθεί:
- να μετακινείται σε δεύτερο ή τρίτο σχολείο,
- να αναλαμβάνει μαθήματα εκτός βασικής του ειδικότητας,
- να καλείται να καλύψει κενά με πρόχειρες λύσεις.
Το αποτέλεσμα είναι ότι η έννοια του «ωραρίου» παύει να είναι παιδαγωγικό εργαλείο οργάνωσης και γίνεται εργαλείο διαχείρισης ελλείψεων.
Το κρίσιμο όριο των 6 ωρών
Η εγκύκλιος υπενθυμίζει κάτι εξαιρετικά σημαντικό:
Ο εκπαιδευτικός δεν μπορεί να υποχρεωθεί να παραμείνει πέραν των 6 ωρών ημερησίως ή 30 εβδομαδιαίως.
Αυτό δεν είναι σύσταση. Είναι νομοθετική πρόβλεψη. Και όμως, στην πράξη, δεν είναι λίγες οι φορές που δημιουργείται σύγχυση.
Γιατί άλλο πράγμα είναι το διδακτικό ωράριο και άλλο το εργασιακό ωράριο.
Ένας εκπαιδευτικός μπορεί να έχει μικρότερο διδακτικό ωράριο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι μπορεί να του ζητηθεί απεριόριστη παρουσία ή συνεχής διαθεσιμότητα. Το σχολείο δεν είναι καθεστώς «ανοιχτής εφημερίας».
Το μεγάλο ερώτημα: παιδαγωγική ή διαχείριση προσωπικού;
Το ουσιαστικό ερώτημα είναι άλλο: Όταν ένας εκπαιδευτικός μετακινείται από σχολείο σε σχολείο για να «συμπληρώσει ωράριο», υπηρετείται πραγματικά η παιδαγωγική διαδικασία;
Γιατί ο μαθητής δεν χρειάζεται έναν περαστικό εκπαιδευτικό. Χρειάζεται σταθερότητα, σχέση, συνέχεια.
Όταν ο εκπαιδευτικός λειτουργεί ως κινητή μονάδα κάλυψης κενών, το σχολείο χάνει ένα βασικό χαρακτηριστικό του: τη συνοχή.
Οι διευθυντές σε δύσκολη θέση
Η εγκύκλιος μεταφέρει σαφή ευθύνη στους διευθυντές. Όμως η πραγματικότητα είναι ότι και οι ίδιοι βρίσκονται συχνά εγκλωβισμένοι. Καλούνται να λύσουν προβλήματα χωρίς επαρκές προσωπικό. Να λειτουργήσουν σχολεία με ελλείψεις. Να διαχειριστούν πίεση από γονείς, υπηρεσίες, εκπαιδευτικές ανάγκες.
Το αποτέλεσμα είναι πολλές φορές η διοικητική πίεση να μετακυλίεται προς τον πιο αδύναμο κρίκο: τον εκπαιδευτικό της τάξης. Όχι πάντα από πρόθεση. Συχνά από αδιέξοδο.
Η δεύτερη ξένη γλώσσα και οι ειδικότητες
Η εγκύκλιος επαναφέρει και το ζήτημα της δεύτερης ξένης γλώσσας στις Ε΄ και ΣΤ΄ τάξεις.
Ένα θέμα που κάθε χρόνο δημιουργεί πρακτικές δυσκολίες:
- δηλώσεις μαθητών,
- κατανομή τμημάτων,
- διαθέσιμο προσωπικό,
- αναθέσεις.
Σε ένα σύστημα πλήρους στελέχωσης, αυτά θα ήταν οργανωτικά ζητήματα. Σε ένα σύστημα με χρόνιες ελλείψεις, μετατρέπονται σε δομικό πρόβλημα.
Το αληθινό πρόβλημα δεν είναι το ωράριο
Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι αν ο εκπαιδευτικός θα καλύψει πλήρως το ωράριό του. Το πρόβλημα είναι γιατί το δημόσιο σχολείο συνεχίζει να στηρίζεται σε λογική διαρκούς ανακατανομής προσωπικού αντί ουσιαστικής στελέχωσης.
Γιατί όταν ένα σχολείο λειτουργεί με μόνιμα κενά, το ωράριο παύει να είναι εργασιακό πλαίσιο. Γίνεται εργαλείο επιβίωσης του συστήματος. Και αυτό δεν είναι ούτε παιδαγωγικά υγιές ούτε εκπαιδευτικά βιώσιμο.
Γιατί τελικά, το ερώτημα δεν είναι πόσες ώρες θα παραμείνει ο εκπαιδευτικός στο σχολείο.
Το πραγματικό ερώτημα είναι: Πόσο ακόμη θα προσπαθεί το δημόσιο σχολείο να λειτουργεί με λιγότερους ανθρώπους από όσους πραγματικά χρειάζεται;
Η Εγκύκλιος του υπουργείου Παιδείας
Ωράριο εκπαιδευτικών
Το εβδομαδιαίο υποχρεωτικό ωράριο διδασκαλίας των εκπαιδευτικών που υπηρετούν στα Δημοτικά Σχολεία ορίζεται σύμφωνα με την περ. β, παρ. 1 του άρθρου 49 του ν. 4547/2018 (Α’ 102). Επισημαίνεται ότι οι Διευθυντές/ντριες - Προϊστάμενοι/μένες των Δημοτικών Σχολείων φροντίζουν ώστε όλοι/ες οι εκπαιδευτικοί, συμπεριλαμβανομένων και των ιδίων, να καλύπτουν πλήρως το διδακτικό ωράριό τους.
Ως προς το εργασιακό ωράριο σε καμία περίπτωση δεν παραβιάζεται η σχετική διάταξη του άρθρου 245 του ν. 4512/2018 (Α’ 5) και το άρθρο 101 του ν. 4823/2021 (Α’ 136) σύμφωνα με την οποία ο/η εκπαιδευτικός δεν υποχρεούται να παραμείνει στο σχολείο πέραν των έξι (6) ωρών την ημέρα ή τριάντα (30) ωρών την εβδομάδα.
Ως προς την ανάθεση διδασκαλίας και εξωδιδακτικών εργασιών από τον/τη Διευθυντή/ντρια ή τον/την Προϊστάμενο/μένη της σχολικής μονάδας, ισχύουν τα όσα αναφέρονται στα άρθρα 100 & 101 του ν. 4823/2021 (Α’ 136) αντίστοιχα.
Αναθέσεις μαθημάτων – Διδασκαλία δεύτερης ξένης γλώσσας
Για τις αναθέσεις μαθημάτων στο Δημοτικό Σχολείο ισχύουν όσα αναφέρονται στις παρ. 6 και 7 του κεφ. Α του άρθρου 11 του π.δ. 79/2017 (Α’ 109). 5 Σχετικά με τη δήλωση του μαθήματος της δεύτερης ξένης γλώσσας για τις τάξεις Ε΄ και ΣΤ΄ στο Δημοτικό, καθώς και για τις ενέργειες για τη δεύτερη ξένη γλώσσα από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο, ισχύουν τα όσα αναφέρονται στη με αρ. πρωτ. Φ.52/47946/Δ1/21-4-2026 Εγκύκλιο του ΥΠΑΙΘΑ.
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Προσλήψεις εκπαιδευτικών – ΟΠΣΥΔ: Τα 6 βήματα για σωστά δικαιολογητικά και φάκελο
Πανελλήνιες 2026: Το έγγραφο «κλειδί» για την είσοδο στα εξεταστικά κέντρα
Προκηρύξεις εκπαιδευτικών 2026: Πώς θα δεις πρώτος τους πίνακες μέσω google
