Υπάρχει ένας εφιάλτης στη λογοτεχνία του Φραντς Κάφκα, όπου οι άνθρωποι χάνονται μέσα σε λαβυρίνθους γραφειοκρατίας, δικάζονται χωρίς να ξέρουν το γιατί και οι νόμοι αλλάζουν την ώρα που προσπαθούν να τους τηρήσουν. Σήμερα, το 2026, 3.500 εκπαιδευτικοί της ειδικής αγωγής — διορισμένοι μέσω των πινάκων ΕΑΕ του 2020 — ζούμε αυτόν ακριβώς τον εφιάλτη.
Η Μεταμόρφωση της Ταυτότητας
Ξυπνήσαμε ένα πρωί και η Διοίκηση αποφάσισε ότι δεν είμαστε πια ο κλάδος μας. Ενώ είμαστε Νηπιαγωγοί, Δάσκαλοι και Καθηγητές (ΠΕ60, ΠΕ70, ΠΕ02 κ.λπ.) με πρόσθετα προσόντα στην ειδική αγωγή, το Υπουργείο μάς «μεταμόρφωσε» σε μια τεχνητή κατηγορία «ειδικότητας», προκειμένου να μας αποκλείσει από τις αποσπάσεις εξωτερικού.
Το πιο παράδοξο είναι ότι αυτή η μεταμόρφωση δεν προβλέπεται πουθενά. Δεν υπάρχει χωριστός κλάδος «ΠΕ60 ΕΑΕ» ή «ΠΕ70 ΕΑΕ». Η διευκρίνιση αυτή είναι κρίσιμη, γιατί στην ειδική αγωγή υπάρχουν και οι διακριτοί κλάδοι ΠΕ61 και ΠΕ71, οι οποίοι προέρχονται από αμιγώς τμήματα Ειδικής Αγωγής και υπάγονται σε διαφορετικό θεσμικό πλαίσιο. Το ζήτημα που τίθεται εδώ δεν αφορά αυτούς τους κλάδους. Αφορά εκπαιδευτικούς της γενικής εκπαίδευσης — ΠΕ60, ΠΕ70, ΠΕ02 κ.ά. — οι οποίοι διαθέτουν πρόσθετα προσόντα στην ειδική αγωγή και διορίστηκαν μέσω πινάκων ΕΑΕ, χωρίς όμως να μεταβληθεί ο βασικός υπηρεσιακός τους κλάδος.
Κι όμως, στην πράξη, η Διοίκηση συμπεριφέρεται σαν να δημιουργήθηκε μια νέα κατηγορία προσωπικού: εκπαιδευτικοί που μπορούν να καλύπτουν πάγιες ανάγκες της ΕΑΕ, αλλά δε διαθέτουν τα ίδια δικαιώματα κινητικότητας με τους υπόλοιπους συναδέλφους τους. Όπως ο ήρωας του Κάφκα ξύπνησε μεταμορφωμένος σε κάτι ξένο προς την προηγούμενη ζωή του, έτσι κι εμείς “μεταμορφωθήκαμε” από μάχιμους εκπαιδευτικούς σε αόρατα γρανάζια που δεν δικαιούνται να έχουν λόγο για το επαγγελματικό τους μέλλον.
Ο Λαβύρινθος της Σιωπής και ο «Ξένος»
Η επίσημη απάντηση της Διοίκησης (ΔΙΠΟΔΕ) στην αίτηση θεραπείας που προσωπικά κατέθεσα, μετά την απόρριψη μου στις αποσπάσεις εξωτερικού, αποτελεί μνημείο διοικητικού σουρεαλισμού. Επικαλούνται έναν κλάδο «ΠΕ60.50 Ε.Α.Ε.», ο οποίος δεν υφίσταται σε κανένα οργανόγραμμα του κράτους. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα υπηρεσιακό «ταμπελάκι» που χρησιμοποιήθηκε στην προκήρυξη του διορισμού μας απλώς για να γίνει η κατάταξη στους πίνακες, και το οποίο τώρα βαφτίζεται αυθαίρετα ως «κλάδος».
Είναι ο απόλυτος καφκικός εγκλωβισμός: Σε βαφτίζουν «ξένο» μέσα στο ίδιο σου το σπίτι και μετά σε απορρίπτουν επειδή η προκήρυξη δε δέχεται «ξένους». Χρησιμοποιούν έναν τεχνικό κωδικό κατάταξης ως ισόβια σφραγίδα περιορισμού, αψηφώντας το ΦΕΚ διορισμού μας. Ας κάνουν τον κόπο εκεί στη ΔΙΠΟΔΕ να ανοίξουν το δικό τους επίσημο σύστημα, τον ΟΠΣΥΔ, για να δουν πώς είμαστε όλοι μας περασμένοι: ως ο βασικός, γενικός κλάδος μας (ΠΕ60, ΠΕ70, ΠΕ02 κ.λπ.) και μόνο.
Το Παράδοξο της Πύλης
Τηρήσαμε όλους τους κανόνες. Υπηρετήσαμε την ειδική αγωγή πάνω από μία δεκαετία ως αναπληρωτές και ολοκληρώσαμε την υποχρεωτική πενταετή παραμονή που συνδέθηκε με τον διορισμό μας. Φτάσαμε στην «πύλη» της κινητικότητας, για να μας πει ο «φύλακας» της Διοίκησης ότι αυτή η πόρτα δεν είναι για εμάς.
Το πρόβλημα όμως δεν είναι η υπηρεσία στην ειδική αγωγή. Αν ήταν, τότε θα αποκλείονταν όλοι οι εκπαιδευτικοί που υπηρετούν σε δομές ΕΑΕ. Όμως αυτό δεν συμβαίνει. Εκπαιδευτικοί που μετακινήθηκαν οργανικά στην ειδική αγωγή από τη γενική εκπαίδευση γίνονται δεκτοί στους πίνακες αποσπάσεων εξωτερικού.
Άρα το πραγματικό «κριτήριο» δεν είναι ούτε ο κλάδος ούτε η υπηρεσία. Είναι ο τρόπος αρχικού διορισμού. Δηλαδή ένα στοιχείο που δεν προβλέπεται πουθενά ως λόγος αποκλεισμού.
Είναι ένα διοικητικό παράδοξο: η Πολιτεία θεωρεί πλέον «ικανούς» να υπηρετήσουν στην ειδική αγωγή, εκπαιδευτικούς γενικής εκπαίδευσης, με ένα μόνο τυπικό προσόν και χωρίς προϋπηρεσία στην ΕΑΕ , αλλά αντιμετωπίζει ως επαγγελματικά “δεσμευμένους” εκείνους που υπηρέτησαν την ΕΑΕ επί σειρά ετών και διορίστηκαν μέσω των πινάκων της.
Η Ειδική Αγωγή ως καθεστώς εγκλωβισμού
Έτσι, η ειδική αγωγή κινδυνεύει να μετατραπεί από χώρο επιστημονικής εξειδίκευσης και προσφοράς σε διοικητικό καθεστώς περιορισμένης κινητικότητας. Σαν η επιλογή να υπηρετήσεις τους πιο ευάλωτους μαθητές να συνεπάγεται τελικά λιγότερα επαγγελματικά δικαιώματα.
Και αυτό δεν αφορά μόνο 3.500 εκπαιδευτικούς. Αφορά το μήνυμα που εκπέμπει συνολικά το κράτος προς κάθε νέο εκπαιδευτικό που σκέφτεται να ακολουθήσει την ειδική αγωγή: ότι η εξειδίκευση μπορεί τελικά να λειτουργήσει όχι ως προσόν, αλλά ως μηχανισμός περιορισμού.
Αυτό που δημιουργείται στην πράξη είναι μια άτυπη κατηγορία εκπαιδευτικών «σε αναμονή» — εκπαιδευτικών που θεωρούνται απολύτως κατάλληλοι για να καλύπτουν διαρκώς ανάγκες του συστήματος, αλλά όχι ισότιμοι όταν διεκδικούν τα ίδια δικαιώματα κινητικότητας με τους υπόλοιπους συναδέλφους τους.
Τα ερωτήματα που δεν αφορούν μόνο εμάς
Τα ερωτήματα πλέον δεν είναι προσωπικά. Είναι βαθιά θεσμικά και αφορούν κάθε εκπαιδευτικό λειτουργό:
- Θα επιτρέψουν η ΔΟΕ και η ΟΛΜΕ τη συνέχιση αυτής της πρωτοφανούς διοικητικής στρέβλωσης;
- Θα δεχτούμε να μετατραπεί η επιστημονική εξειδίκευση και η προσφορά σε «βαρίδι» που στερεί βασικά εργασιακά δικαιώματα;
- Πότε η επιστημονική ταυτότητα ενός εκπαιδευτικού έγινε αντικείμενο αυθαίρετης διοικητικής «βάπτισης»;
- Ποιος νόμος ορίζει ότι η ειδική αγωγή, από λειτούργημα και πεδίο προσφοράς, μετατρέπεται σε καθεστώς μόνιμου διοικητικού περιορισμού;
- Και από πότε η διακριτική ευχέρεια της Διοίκησης μπορεί να λειτουργεί ως εργαλείο σιωπηρού αποκλεισμού κατηγοριών εκπαιδευτικών χωρίς σαφή νομοθετική βάση;
Δε ζητάμε χάρη
Δε ζητάμε ευνοϊκή μεταχείριση. Ζητάμε να μην εξαιρούμαστε από το ίδιο το δικαίωμα συμμετοχής.
Ζητάμε να μην αντιμετωπίζονται χιλιάδες εκπαιδευτικοί ως μια σιωπηλή διοικητική υποκατηγορία χωρίς πλήρη επαγγελματικά δικαιώματα.
Γιατί όταν μια Διοίκηση αρχίζει να δημιουργεί άτυπες κατηγορίες αποκλεισμού έξω από το σαφές γράμμα του νόμου, τότε το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τις αποσπάσεις εξωτερικού.
Αφορά την ίδια τη θεσμική ισότητα μέσα στη δημόσια εκπαίδευση.
------------------
Η Λουΐζα Ζυμάρη είναι εκπαιδευτικός ΠΕ60, με οργανική τοποθέτηση σε τμήμα ένταξης Νηπιαγωγείου και ανήκουσα στη Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Β΄ Αθήνας. Το παρόν άρθρο εκφράζει την αγωνία 3.500 συναδέλφων που διορίστηκαν μέσω των πινάκων ΕΑΕ του 2020.
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Προσλήψεις εκπαιδευτικών – ΟΠΣΥΔ: Τα 6 βήματα για σωστά δικαιολογητικά και φάκελο
Πανελλήνιες 2026: Το έγγραφο «κλειδί» για την είσοδο στα εξεταστικά κέντρα
Προκηρύξεις εκπαιδευτικών 2026: Πώς θα δεις πρώτος τους πίνακες μέσω google
