Νίκος Μακρής Τα τελευταία χρόνια, ένα φαινόμενο που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν εξαιρετικά σπάνιο φαίνεται να εμφανίζεται ολοένα και συχνότερα στον χώρο της εκπαίδευσης: οι πειθαρχικές διώξεις και οι καθαιρέσεις διευθυντών σχολικών μονάδων και προϊσταμένων νηπιαγωγείων. Πρόκειται για μια εξέλιξη που προκαλεί έντονη συζήτηση στους εκπαιδευτικούς κύκλους, όχι μόνο για τις ίδιες τις υποθέσεις, αλλά και για το κλίμα που διαμορφώνεται στα σχολεία.
Ο διευθυντής ενός σχολείου ή ο προϊστάμενος ενός νηπιαγωγείου δεν είναι απλώς ένας διοικητικός υπάλληλος. Είναι ο άνθρωπος που καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε πολλούς ρόλους: παιδαγωγός, συντονιστής του συλλόγου διδασκόντων, διαχειριστής κρίσεων, διαμεσολαβητής ανάμεσα σε εκπαιδευτικούς, μαθητές, γονείς και διοίκηση. Η θέση αυτή, εκ των πραγμάτων, απαιτεί αποφάσεις που συχνά δεν είναι εύκολες και που μπορεί να προκαλέσουν αντιδράσεις.
Ωστόσο, το τελευταίο διάστημα παρατηρείται μια τάση εντονότερης προσφυγής σε πειθαρχικές διαδικασίες εναντίον στελεχών της εκπαίδευσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, διευθυντές σχολείων έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με καθαίρεση από τη θέση τους για ζητήματα που σχετίζονται με διοικητικές επιλογές, διαφωνίες με τη διοίκηση ή χειρισμούς περιστατικών μέσα στο σχολείο.
Αντίστοιχα, προϊστάμενοι νηπιαγωγείων – που συχνά λειτουργούν σε μικρές σχολικές μονάδες με ελάχιστο προσωπικό και μεγάλες ευθύνες – έχουν κληθεί να αντιμετωπίσουν πειθαρχικές διαδικασίες για ζητήματα που σε άλλες εποχές θα λύνονταν πιθανόν μέσα από διάλογο και παιδαγωγική διαχείριση.
Πίσω από αυτές τις εξελίξεις κρύβεται μια βαθύτερη μεταβολή στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τη διοίκηση του σχολείου. Το σχολείο μετατρέπεται σταδιακά σε έναν χώρο όπου η διοικητική ευθύνη αντιμετωπίζεται με όρους αυστηρής λογοδοσίας και ελέγχου. Οι διευθυντές καλούνται να εφαρμόσουν πλήθος εγκυκλίων, ψηφιακών διαδικασιών και διοικητικών υποχρεώσεων, ενώ ταυτόχρονα βρίσκονται εκτεθειμένοι σε καταγγελίες, αναφορές και πειθαρχικούς ελέγχους.
Σε αυτό το περιβάλλον, η θέση του διευθυντή γίνεται όλο και πιο απαιτητική. Δεν είναι λίγοι οι εκπαιδευτικοί που παραδέχονται ότι αποφεύγουν πλέον να θέσουν υποψηφιότητα για θέσεις ευθύνης, φοβούμενοι ότι η ανάληψη διοικητικού ρόλου μπορεί να τους φέρει αντιμέτωπους με δυσανάλογες πιέσεις.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν αφορά τα νηπιαγωγεία. Οι προϊστάμενοι σε αυτές τις μονάδες εργάζονται συνήθως σε σχολεία με ελάχιστο προσωπικό, χωρίς διοικητική υποστήριξη, ενώ καλούνται να ανταποκριθούν σε μια πληθώρα γραφειοκρατικών διαδικασιών. Η ευθύνη είναι μεγάλη, αλλά η στήριξη από τη διοίκηση συχνά περιορισμένη.
Σε αυτό το πλαίσιο, η πειθαρχική αντιμετώπιση ενός προϊσταμένου μπορεί να δημιουργήσει ένα κλίμα ανασφάλειας όχι μόνο για τον ίδιο, αλλά και για ολόκληρη την εκπαιδευτική κοινότητα.
Αρκετοί εκπαιδευτικοί επισημαίνουν ότι το σχολείο είναι ένας ζωντανός οργανισμός, όπου καθημερινά προκύπτουν απρόβλεπτες καταστάσεις. Από περιστατικά μεταξύ μαθητών μέχρι εντάσεις με γονείς ή διοικητικές δυσκολίες, οι διευθυντές καλούνται να πάρουν αποφάσεις σε πραγματικό χρόνο. Η αυστηρή πειθαρχική αντιμετώπιση κάθε λάθους ή αστοχίας μπορεί να οδηγήσει σε ένα κλίμα φόβου που δεν βοηθά τη λειτουργία του σχολείου.
Οι διευθυντές σχολείων και οι προϊστάμενοι νηπιαγωγείων αποτελούν τον πυρήνα της λειτουργίας των σχολικών μονάδων. Αν η θέση τους μετατραπεί σε μια διαρκή δοκιμασία διοικητικής επιβίωσης, τότε κινδυνεύει να χαθεί το πιο σημαντικό στοιχείο της σχολικής διοίκησης: η παιδαγωγική της διάσταση.
Ίσως, τελικά, το ερώτημα που πρέπει να τεθεί δεν είναι μόνο πόσες διώξεις ή καθαιρέσεις υπάρχουν, αλλά τι είδους σχολείο θέλουμε. Ένα σχολείο που λειτουργεί με φόβο και καχυποψία ή ένα σχολείο που βασίζεται στην εμπιστοσύνη και στην κοινή ευθύνη για το καλό των μαθητών;
Γιατί, στο τέλος της ημέρας, πίσω από κάθε διοικητική απόφαση και κάθε πειθαρχική διαδικασία υπάρχει μια σχολική κοινότητα που προσπαθεί να κάνει το ίδιο πράγμα: να κρατήσει ζωντανό το σχολείο.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
«Κλείσε το WiFi τώρα»: Γιατί οι ειδικοί απαγορεύουν να το έχεις ανοιχτό εκτός σπιτιού
Έκτακτο επίδομα 200 ευρώ για το Πάσχα – Μέχρι πότε οι αιτήσεις
