Στην καθημερινή χρήση της ελληνικής γλώσσας, η προστακτική αποτελεί μία από τις εγκλίσεις που συχνά προκαλούν σύγχυση. Πολλοί ομιλητές χρησιμοποιούν λανθασμένους τύπους, κυρίως επειδή μεταφέρουν στην προστακτική τη λεγόμενη χρονική αύξηση, η οποία όμως ανήκει σε άλλους χρόνους του ρήματος.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το γνωστό δίλημμα: «επανάλαβε» ή «επανέλαβε»;. Η σωστή μορφή στην προστακτική είναι «επανάλαβε», καθώς οι τύποι της προστακτικής δεν παίρνουν αύξηση, σε αντίθεση με τον αόριστο.
Το φαινόμενο αυτό εμφανίζεται σε πολλά συνηθισμένα ρήματα. Έτσι, οι σωστοί τύποι στην προστακτική είναι:
ανταπόδωσε (και όχι ανταπέδωσε)
αντίγραψε (και όχι αντέγραψε)
απεύθυνε (και όχι απηύθυνε)
απότρεψε (και όχι απέτρεψε)
επανάλαβε (και όχι επανέλαβε)
επίβαλε (και όχι επέβαλε)
επίμεινε (και όχι επέμενε)
επίλεξε (και όχι επέλεξε)
επίτρεψε (και όχι επέτρεψε)
κατάβαλε (και όχι κατέβαλε)
κατάγραψε (και όχι κατέγραψε)
μετάτρεψε (και όχι μετέτρεψε)
παράγγειλε (και όχι παρήγγειλε)
περίγραψε (και όχι περιέγραψε)
υπόβαλε (και όχι υπέβαλε)
υπόγραψε (και όχι υπέγραψε)
υπόδειξε (και όχι υπέδειξε)
Η διαφορά γίνεται πιο ξεκάθαρη μέσα από παραδείγματα. Λέμε: «Αυτός επανέλαβε την προσπάθεια χθες» (αόριστος), αλλά «Εσύ επανάλαβε την προσπάθεια αύριο» (προστακτική). Αντίστοιχα, «παρήγγειλα ένα ποτό», αλλά «παράγγειλέ μου ένα ποτό».
Ο βασικός κανόνας είναι απλός: η προστακτική δεν παίρνει χρονική αύξηση, γι’ αυτό και πολλοί τύποι που ακούγονται συχνά στην καθημερινότητα είναι γραμματικά λανθασμένοι.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ για όλους του εργαζόμενους ιδιωτικού τομέα - ΑΙΤΗΣΕΙΣ ΕΔΩ ΕΩΣ ΤΙΣ 12 ΤΟ ΜΕΣΗΜΕΡΙ
Alfavita Newsroom