Αν η σκέψη είναι ο σπόρος, η «ἐπινοία» είναι το φύτρο που προκύπτει από τον καρπό της εσωτερικής ανάγκης. Δεν είναι απλώς η ιδέα· είναι η επινόηση, η έμπνευση που δεν έρχεται μόνο από λογισμό αλλά και από εσωτερική εγρήγορση.
Η λέξη «ἐπινοία» απαντά στην αρχαία φιλοσοφία, ιδιαίτερα στους στωικούς και στους νεοπλατωνικούς, με τη σημασία της διανοητικής σύλληψης. Είναι η "νοητική επινόηση", αλλά όχι με την έννοια της φαντασίας· είναι μια ρεαλιστική λειτουργία του νου, η ικανότητα να βρίσκεις λύσεις ή να συνθέτεις μιαν ιδέα από διαφορετικά γνωρίσματα.
Στην καθημερινή γλώσσα, έχει επιβιώσει στο «επινόηση», «επινόημα», «επινοητικότητα» – όροι που χρησιμοποιούνται ευρέως στη λογοτεχνία, την τεχνολογία και την ψυχολογία.
Ετυμολογία
Από το ρήμα «ἐπινοέω» (ἐπί + νοέω = σκέπτομαι προς κάτι), άρα «σκέφτομαι για να καταλήξω σε κάτι». «Ἐπινοία» σημαίνει κυριολεκτικά την "επικαθιστάμενη σκέψη", τη στοχευμένη νοητική διεργασία.
Η «ἐπινοία» είναι η ήσυχη επανάσταση της σκέψης. Δεν κάνει φασαρία, δεν είναι κραυγαλέα. Μα δίχως αυτήν δεν υπάρχει πρόοδος, ούτε τέχνη, ούτε παιδεία. Είναι η δύναμη που μετατρέπει τη σκέψη σε δημιουργία.
