Ενωση Πληροφορικών: Απόρρητες και μη δημοσιοποιήσιμες προδιαγραφές στις νέες ταυτότητες

Αξιότιμοι κύριοι,

Στις 28/7/2019 η Ένωση Πληροφορικών Ελλάδας (ΕΠΕ) απέστειλε ανοικτή επιστολή προς το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, σχετικά με την ακύρωση της διαγωνιστικής διαδικασίας για την προμήθεια νέων ηλεκτρονικών ταυτοτήτων¹.

Στην επιστολή επισημαίναμε την επιτακτική ανάγκη σοβαρής μελέτης και ανοικτής διαβούλευσης με τους ειδικούς, κατά κύριο λόγο Πληροφορικούς, ώστε στην επόμενη προκήρυξη να επανασχεδιαστούν οι λειτουργικές και τεχνικές προδιαγραφές του σχεδιαζόμενου πληροφοριακού συστήματος, ώστε αυτό να σχεδιαστεί και να υλοποιηθεί:

1. με βάση τις αρχές των ανοικτών προτύπων,

2. με διασφάλιση της διαλειτουργικότητας με τα υφιστάμενα ή μελλοντικά πληροφοριακό συστήματα του δημόσιου τομέα,

3. με έλεγχο των προδιαγραφών διασφάλισης της πρόσβασης και ασφάλειας των δεδομένων,

4. με μέριμνα για τη διασφάλιση των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των πολιτών, βάσει της εθνικής και ευρωπαϊκής νομοθεσίας.

Η υπόθεση έχει ήδη εκδικαστεί στο Συμβούλιο της Επικρατείας ως προς τη σκοπιμότητα κάποιων από τα τεχνικά χαρακτηριστικά του προτεινόμενου συστήματος, όπως η ενσωμάτωση προσωπικών δεδομένων μη απαραίτητων για την ταυτοποίηση των πολιτών και η ύπαρξη τεχνολογίας ασύρματης μετάδοσης (RFID chip)².

Δυστυχώς, βρισκόμαστε για άλλη μια φορά μπροστά σε διαδικασία παρόμοια με την προηγούμενη. Παρατηρούμε τις εξελίξεις επί της νέας διαγωνιστικής διαδικασίας³ και διαπιστώνουμε ότι οι ίδιες συνθήκες που είχαμε σχολιάσει και τότε επικρατούν και σήμερα. Αντί οι προδιαγραφές να γίνουν πιο διάφανες και δημόσια προσβάσιμες, η νέα προκήρυξη διαγωνισμού γίνεται εντελώς στοχευμένα και

1. https://www.epe.org.gr/index.php?id=19&tx_ttnews%5Btt_news%5D=11832&cHash=bc57aeecc34360f4745d811aa205c0a9

2. https://www.cnn.gr/news/ellada/story/199406/symvoylio-tis-epikrateias-prasino-fos-gia-tis-nees-taytotites

3. http://www.ictplus.gr/default.asp?pid=30&rID=65052&ct=0&la=1

“κλειστά”, με ενημέρωση μόνο συγκεκριμένου μικρού συνόλου υποψήφιων εταιριών και με την προσθήκη υποστήριξης λειτουργιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, έτσι ώστε το έργο να είναι σύμφωνο με την απόφαση του ΣτΕ – αντί οι απαιτούμενες λειτουργίες να καθορίσουν τα δεδομένα και τις τεχνολογίες που είναι απαραίτητα για την υλοποίησή τους⁴, όπως διδάσκεται στην Πληροφορική και ειδικότερα στην Τεχνολογία Λογισμικού (Software Engineering) στα Πανεπιστήμια όλου του κόσμου.

Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, “...η αναθέτουσα αρχή, το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, απέστειλε σε 26 επιχειρήσεις επιστολές με τις οποίες ζητείται να προσέλθουν να παραλάβουν την προκήρυξη του σχετικού έργου αλλά και να υπογράψουν τις σχετικές συμβάσεις μη αποκάλυψης των σχετικών πληροφοριών της προκήρυξης του έργου...”⁵ Η διαδικασία έναρξης κατάθεσης των προσφορών έχει προγραμματιστεί για τις 3 Μαρτίου, παρότι ήδη εγείρονται νομικές ενστάσεις ως προς τον τρόπο αιτιολόγησης του συγκεκριμένου διαγωνισμού ως “απόρρητου”, κάτι που καθορίζει εντελώς διαφορετική διαδικασία σε σχέση με τις κανονικές προμήθειες Δημοσίου⁶.

Πιο συγκεκριμένα, με την υπουργική απόφαση 8200/0 – 181623/ΦΕΚ Β 1357/19.4.2019 ορίστηκαν οι προδιαγραφές του νέου δελτίου ταυτότητας και χαρακτηρίστηκαν ως απόρρητες και μη δημοσιοποιήσιμες. Λίγο καιρό αργότερα πληροφορηθήκαμε ότι ματαιώθηκε η διαγωνιστική διαδικασία προμήθειας ταυτοτήτων διότι “...οι προδιαγραφές του συστήματος, οι οποίες υποτίθεται ότι είναι απόρρητες, ήδη κυκλοφορούσαν στην αγορά”⁷. Είχαμε σχολιάσει τότε ότι τα πληροφοριακά συστήματα του δημόσιου τομέα θα πρέπει να σχεδιάζονται και να υλοποιούνται με βάση ανοικτά πρότυπα (open standards), όπως σε κάθε άλλη σύγχρονη χώρα. Παρόλα αυτά, με την επανέναρξη της διαγωνιστικής διαδικασίας διαπιστώνουμε ξανά απόρρητες και μη δημοσιοποιήσιμες προδιαγραφές.

Επί της ουσίας, πουθενά δεν τεκμηριώνεται επιστημονικά ο λόγος που οι προδιαγραφές του εν λόγω συστήματος κρίνονται απόρρητες. Ακόμα και για συστήματα εθνικής άμυνας και κρίσιμων υποδομών, ο απόρρητος χαρακτήρας κάποιων τεχνικών χαρακτηριστικών κρίνεται σκόπιμος μόνο σε πολύ συγκεκριμένες περιπτώσεις. Ένα σύστημα εθνικής ηλεκτρονικής ταυτότητας για τους πολίτες όχι μόνο δεν πρέπει να είναι “κλειστό” σύστημα, αλλά αντίθετα επιβάλλεται να βασίζεται σε ανοικτά πρότυπα, τόσο στην ανάπτυξη όσο και στη λειτουργία του.

Ο σχεδιασμός και η υλοποίηση πληροφοριακών συστημάτων και έργων ΤΠΕ (Τεχνολογίες Πληροφορικής & Επικοινωνιών) με βάση τα ανοιχτά πρότυπα εξασφαλίζει -μεταξύ άλλων- τον ενδελεχή έλεγχο των προδιαγραφών και των προτεινόμενων λύσεων, τη διαφάνεια κατά την παραλαβή και την εύρυθμη λειτουργία των έργων αυτών, καθώς καθίσταται εφικτή ο λεπτομερή διαδικασία επικύρωσης (acceptance tests, code audits)⁸ από ειδικούς εμπειρογνώμονες που θα παραλάβουν τα τελικά παραδοτέα του έργου, αλλά και σε όλα τα στάδια ανάπτυξής του. Επιπλέον, δίνει τη δυνατότητα αποτελεσματικής επικαιροποίησης, αναβάθμισης και ευχερέστερης μελλοντικής

4. ISO/IEC 25010:2011 [ISO/IEC 25010:2011] Systems and software engineering — Systems and software Quality Requirements and Evaluation (SQuaRE) — System and software quality models.

5. https://www.kathimerini.gr/1057609/article/oikonomia/epixeirhseis/stis-3-martioy-2020-h-ypovolh-prosforwn-gia-tis-nees-taytothtes

6. https://www.kathimerini.gr/1063405/article/oikonomia/ellhnikh-oikonomia/nomiko-keno-proekyye-ston-diagwnismo-gia-tis-nees-taytothtes

7. http://www.ictplus.gr/default.asp?pid=30&rID=62227&ct=0&la=1

8. ISO/IEC/IEEE 29119-1-2013: Software and Systems Engineering – Software Testing – Part 1: Concepts and Definitions (ISO: 2013).

Δείτε την επιστολή εδώ

Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα

Μήνυση Διευθυντή σε 4 εκπαιδευτικούς: Το σχολείο μπροστά σε ένα επικίνδυνο μονοπάτι!

Επίδομα 300 ευρώ: Διευρύνονται οι δικαιούχοι – Πότε πληρώνεται και ποιοι το λαμβάνουν

Ακολουθήστε το Alfavita στo Google News Ακολουθήστε το Alfavita στo Viber