Σε μια διμερή συμφωνία ιστορικής σημασίας προχώρησαν η Ελλάδα και η Βουλγαρία, επικυρώνοντας την αμοιβαία επιστροφή και «κατάθεση» κειμηλίων ανυπολόγιστης πολιτιστικής και ιστορικής αξίας. Η επίσημη υπογραφή των σχετικών πρωτοκόλλων θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 3 Οκτωβρίου, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη, παρουσία του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Βούλγαρου προέδρου Ρούμεν Ράντεφ.
Η συμφωνία αποτελεί καρπό συστηματικών διαβουλεύσεων μεταξύ των Υπουργών Πολιτισμού των δύο χωρών, Λίνας Μενδώνη και Ευτίμ Μιλόσεφ, οι οποίοι υπέγραψαν το σχετικό Μνημόνιο Κατανόησης.
Επιστροφή 48 εκκλησιαστικών θησαυρών στην Ελλάδα
Στο πλαίσιο του επαναπατρισμού, επιστρέφουν στην Ελλάδα 48 ιστορικά κειμήλια, τα οποία είχαν αφαιρεθεί το 1917, κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, και έκτοτε φυλάσσονταν ή εκτίθεντο στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας στη Σόφια.
Τα κειμήλια αυτά προέρχονται από:
- Την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας.
- Την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών.
- Την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης.
Παράδοση των λειψάνων του Τσάρου Σαμουήλ στη Βουλγαρία
Από την πλευρά της, η ελληνική κυβέρνηση θα παραδώσει στη Βουλγαρία τα οστά και το λοιπό ανθρωπολογικό υλικό που ανακαλύφθηκαν το 1965 από τον καθηγητή Νικόλαο Μουτσόπουλο κατά τις ανασκαφές στη Βασιλική του Αγίου Αχίλλειου στο Νησάκι της Πρέσπας.
Τα ευρήματα αυτά, που φυλάσσονταν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον Τσάρο Σαμουήλ της Βουλγαρίας (997–1014), καθώς και σε τρεις ακόμη σαρκοφάγους που εντοπίστηκαν στον ίδιο ναό.
Έκθεση στη Θεσσαλονίκη και μελλοντικές διαπραγματεύσεις
Τα 48 επαναπατριζόμενα κειμήλια θα παραμείνουν και θα εκτίθενται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού έως τις 5 Νοεμβρίου 2026. Μετά το πέρας της περιοδικής έκθεσης, θα μεταφερθούν και θα τοποθετηθούν οριστικά στους φυσικούς τους χώρους στις Σέρρες και την Εικοσιφοίνισσα.
Παράλληλα, οι υπουργοί Πολιτισμού των δύο κρατών συμφώνησαν να διατηρήσουν ανοιχτούς τους διαύλους διαπραγμάτευσης, με σκοπό την ταυτοποίηση και ενδεχόμενη ένταξη σε μελλοντικές συμφωνίες και άλλων ιστορικών αντικειμένων αμοιβαίου ενδιαφέροντος.
