Με ένα μήνυμα που επιχείρησε να συνδέσει την εξωτερική πολιτική της Ελλάδας με τον ρόλο της ως παράγοντα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης μίλησε στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, αναπτύσσοντας τις ελληνικές θέσεις για τα ελληνοτουρκικά, το Κυπριακό, τη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, ενώ αφιέρωσε σημαντικό μέρος της παρέμβασής του στους κινδύνους από την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.
Ο πρωθυπουργός παρουσίασε την Ελλάδα ως χώρα που επιδιώκει να λειτουργεί ως σύνδεσμος μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής, υπογραμμίζοντας τις στρατηγικές συνεργασίες που έχει αναπτύξει στην περιοχή. Στην ομιλία του χρησιμοποίησε τη φράση ότι η Ελλάδα είναι «γεφυροποιός» και όχι «ταραχοποιός», υποστηρίζοντας ότι η γεωγραφική της θέση μπορεί να ενισχύσει τον ρόλο της ως κόμβου σταθερότητας, ενέργειας και εμπορίου.
Μήνυμα προς την Τουρκία: Διάλογος, αλλά με όρια
Ιδιαίτερο βάρος είχε η αναφορά στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε ότι Αθήνα και Άγκυρα δεν μπορούν να αλλάξουν τη γεωγραφία και ότι είναι αναγκασμένες να συνυπάρχουν, επιμένοντας όμως ότι οποιαδήποτε διαδικασία προσέγγισης πρέπει να στηρίζεται στο Διεθνές Δίκαιο και στις αρχές καλής γειτονίας.
Παράλληλα, σημείωσε ότι η Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας αποτελεί, κατά την ελληνική θέση, το πλαίσιο για την επίλυση της διαφοράς γύρω από την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ.
Το μήνυμα ήταν διπλό: η Ελλάδα δηλώνει προσηλωμένη στον διάλογο, αλλά θεωρεί ότι δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος όσο υπάρχουν μονομερείς ενέργειες ή απειλές πολέμου σε βάρος της άσκησης δικαιωμάτων που η Αθήνα θεωρεί ότι απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο.
Κυπριακό: «Ανοιχτή πληγή»
Εξίσου σαφής ήταν η αναφορά στο Κυπριακό, το οποίο ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε «ανοιχτή πληγή».
Υποστήριξε ότι, 52 χρόνια μετά την τουρκική εισβολή και τη συνεχιζόμενη κατοχή τμήματος της Κύπρου, το ζήτημα παραμένει δοκιμασία για την αξιοπιστία του διεθνούς συστήματος και την εφαρμογή των ψηφισμάτων του ΟΗΕ.
Η Αθήνα, όπως τόνισε, στηρίζει τις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για επανέναρξη ουσιαστικών συνομιλιών, με τελικό στόχο την επανένωση της Κύπρου στη βάση των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Μέση Ανατολή, Συρία και Λίβανος
Στη Μέση Ανατολή, ο πρωθυπουργός επανέλαβε τη στήριξη της Ελλάδας στη λύση των δύο κρατών για Ισραήλ και Παλαιστίνη, ενώ ταυτόχρονα υπογράμμισε τις στενές στρατηγικές σχέσεις της Αθήνας με το Ισραήλ και τους διαύλους που διατηρεί με τον αραβικό κόσμο.
Αναφέρθηκε επίσης στον Λίβανο, υποστηρίζοντας την ανάγκη ενίσχυσης του κράτους και των θεσμών του, αλλά και στη Συρία, όπου έδωσε έμφαση στην προστασία των θρησκευτικών και εθνοτικών κοινοτήτων, συμπεριλαμβανομένης της ορθόδοξης χριστιανικής μειονότητας.
Για τη Λιβύη επανέλαβε ότι η Ελλάδα επιδιώκει συμφωνία για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών και δηλώνει έτοιμη να συμβάλει στη σταθεροποίηση της χώρας και στη διαχείριση του μεταναστευτικού.
Ουκρανία και Σουδάν
Στο ουκρανικό, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε την ελληνική στήριξη προς την Ουκρανία και ζήτησε μια διπλωματική διαδικασία που θα οδηγήσει σε κατάπαυση του πυρός και σε ειρήνη βασισμένη στις αρχές του Χάρτη του ΟΗΕ.
Υπογράμμισε επίσης ότι η Ουκρανία πρέπει να έχει καθοριστικό λόγο στις αποφάσεις για το μέλλον της και ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να απουσιάζει από τις σχετικές διαπραγματεύσεις.
Αναφορά έκανε και στον πόλεμο στο Σουδάν, προειδοποιώντας ότι η παράταση της σύγκρουσης μπορεί να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη ανθρωπιστική κρίση αλλά και σε νέο μεταναστευτικό κύμα προς την Ευρώπη.
Η ελληνική οικονομία και ο ρόλος της χώρας
Ο πρωθυπουργός παρουσίασε επίσης τη δική του αποτίμηση για την ελληνική οικονομία, υποστηρίζοντας ότι η χώρα έχει αφήσει πίσω της τη βαθιά κρίση της προηγούμενης δεκαετίας και σήμερα καταγράφει υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, βελτιωμένες δημοσιονομικές επιδόσεις και αυξημένες επενδύσεις.
Συνέδεσε αυτή την οικονομική εικόνα με την ενίσχυση της άμυνας, της ενεργειακής ασφάλειας και του γεωπολιτικού ρόλου της χώρας, παρουσιάζοντας την Ελλάδα ως κόμβο που μπορεί να συνδέσει την Ευρώπη με τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική μέσω ενεργειακών και ψηφιακών υποδομών.
Το «καμπανάκι» για την τεχνητή νοημοσύνη
Το τελευταίο και ίσως πιο διαφορετικό μέρος της ομιλίας αφορούσε την τεχνητή νοημοσύνη.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης προειδοποίησε ότι η ανεξέλεγκτη ανάπτυξή της μπορεί, κατά την εκτίμησή του, να δημιουργήσει κινδύνους που ξεπερνούν τα πιθανά οφέλη, αναφέροντας μεταξύ άλλων απώλειες θέσεων εργασίας, συγκέντρωση οικονομικής ισχύος και επιπτώσεις στις ανθρώπινες σχέσεις.
Απέρριψε την ιδέα ότι οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας μπορούν να αυτορρυθμιστούν επαρκώς και τάχθηκε υπέρ ενός αυστηρού διεθνούς πλαισίου αδειοδότησης και ελέγχου των πιο προηγμένων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, με απαιτήσεις για διαφάνεια, ασφάλεια και σεβασμό στις ανθρώπινες αξίες.
Η ομιλία έκλεισε έτσι με μια διπλή εικόνα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής: από τη μία την προσπάθεια της Αθήνας να εμφανίζεται ως σταθερός παράγοντας στην Ανατολική Μεσόγειο και από την άλλη την επιδίωξη να τοποθετείται ενεργά και σε νέες παγκόσμιες συζητήσεις, όπως αυτή για τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης.
