Κάθε Σεπτέμβριο συμβαίνει στη Θεσσαλονίκη ένα μικρό οικονομικό θαύμα. Οι φόροι μειώνονται, οι μισθοί αυξάνονται, οι συνταξιούχοι ανακουφίζονται, οι νέοι βρίσκουν σπίτι, οι μικρομεσαίοι ανασαίνουν και η περίφημη «μεσαία τάξη» ξαναβρίσκει την αισιοδοξία της.
Το θαύμα κρατά συνήθως ένα Σαββατοκύριακο.
Μετά έρχεται ο Οκτώβριος.
Η ΔΕΘ έχει εξελιχθεί εδώ και δεκαετίες σε κάτι περισσότερο από εμπορική έκθεση. Είναι το ετήσιο εθνικό φεστιβάλ του «θα». Θα μειώσουμε φόρους. Θα αυξήσουμε εισοδήματα. Θα λύσουμε το στεγαστικό. Θα στηρίξουμε τους νέους. Θα προστατεύσουμε τους αδύναμους. Θα ενισχύσουμε τους αγρότες. Θα ανακουφίσουμε τους επαγγελματίες.
Και, για να είμαστε δίκαιοι, ορισμένα πράγματι γίνονται. Μέτρα των προηγούμενων ΔΕΘ
Το πρόβλημα είναι διαφορετικό.
Άλλο υλοποιώ μια εξαγγελία και άλλο αλλάζω τη ζωή του πολίτη.
Αν μια οικογένεια κερδίσει 300 ευρώ από μια φοροελάφρυνση αλλά χάσει 1.000 ευρώ από ακρίβεια, ενοίκιο, ενέργεια και τρόφιμα, η εξαγγελία εφαρμόστηκε λογιστικά αλλά εξαφανίστηκε κοινωνικά.
Αν ο μισθός αυξηθεί ονομαστικά αλλά οι τιμές τρέχουν γρηγορότερα, ο εργαζόμενος γίνεται πλουσιότερος μόνο στο κυβερνητικό PowerPoint.
Και εδώ υπάρχει ακόμη ένα ενδιαφέρον στοιχείο. Δεν διαθέτουμε έναν ανεξάρτητο,
Θα ήταν ίσως η σημαντικότερη μεταρρύθμιση της φετινής ΔΕΘ που προτείνω.
Πριν από τις καινούργιες υποσχέσεις, μία μόνο διαφάνεια:
Τι υποσχεθήκαμε πέρυσι – τι κάναμε – πόσο κόστισε – ποιον ωφέλησε.
Χωρίς μουσική. Χωρίς βίντεο. Χωρίς τη λέξη «μεταρρύθμιση» δεκαεπτά φορές.
Και φέτος τι περιμένουμε;
Τα γνωστά αλλά πολιτικά απαραίτητα: φοροελαφρύνσεις, στήριξη της μεσαίας τάξης, μέτρα για νέους, συνταξιούχους, μικρομεσαίους και αγρότες, στεγαστικές παρεμβάσεις και πιθανό νέο «οδικό χάρτη» μέχρι το 2030.
Το 2030 έχει βέβαια ένα σημαντικό πολιτικό πλεονέκτημα: είναι αρκετά μακριά ώστε μέχρι τότε να έχουμε ξεχάσει τι ακριβώς ειπώθηκε το 2026.
Αλλά και η αντιπολίτευση δεν δικαιούται να παρακολουθεί τη ΔΕΘ με ύφος ελεγκτή του Συνεδρίου.
Θα ακούσουμε κι από εκεί υποσχέσεις για αυξήσεις μισθών, μειώσεις φόρων, κοινωνικό κράτος, στεγαστική πολιτική, φθηνότερη ενέργεια.
Όλα σωστά.
Μόνο που υπάρχει ένα παλιό και επίμονο πρόβλημα που λέγεται αριθμητική.
Δεν μπορείς ταυτόχρονα να μειώνεις όλους τους φόρους, να αυξάνεις όλες τις δαπάνες, να ανεβάζεις όλους τους μισθούς και να εμφανίζεις τον λογαριασμό σε κάποιον αόρατο τρίτο.
Η σημερινή αντιπολίτευση οφείλει να αποδείξει όχι μόνο ότι η κυβέρνηση αποτυγχάνει, αλλά και ότι η ίδια διαθέτει εφαρμόσιμη, κοστολογημένη εναλλακτική λύση. Η καταγγελία δεν είναι πρόγραμμα. Και το «φύγετε εσείς να έρθουμε εμείς» δεν έχει ακόμη αναγνωριστεί ως μακροοικονομική θεωρία.
Ίσως λοιπόν το πραγματικό ερώτημα της ΔΕΘ δεν είναι «τι θα δώσει ο πρωθυπουργός;»
Είναι: τι έμεινε στον πολίτη από όσα δόθηκαν πέρυσι;
Από τη ΔΕΘ στη ΔΕΝ
Ίσως λοιπόν ήρθε η ώρα να περάσουμε από τη ΔΕΘ των εξαγγελιών στη ΔΕΝ της πραγματικότητας.
Στη μεγάλη, καθημερινή ελληνική ΔΕΝ:
ΔΕΝ φθάνει ο μισθός μέχρι το τέλος του μήνα.
ΔΕΝ πέφτουν οι τιμές επειδή το ανακοίνωσε ένας υπουργός.
ΔΕΝ βρίσκει ο νέος σπίτι επειδή βαφτίστηκε ακόμη ένα πρόγραμμα «στεγαστική πολιτική».
ΔΕΝ αισθάνεται πλουσιότερος ο συνταξιούχος επειδή το Excel του υπουργείου δείχνει αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος.
ΔΕΝ γίνεται κοινωνική πολιτική με επιδόματα που έρχονται μία φορά και λογαριασμούς που έρχονται κάθε μήνα.
Και κυρίως, ΔΕΝ μπορεί κάθε Σεπτέμβριο να ξεκινά η πολιτική μνήμη από το μηδέν.
Θα ήταν λοιπόν χρήσιμο η ΔΕΘ να αποκτήσει κάποτε και τη δική της λέξη-ταμπού: το «έκανα».
Λιγότερο «θα». Περισσότερο «έκανα».
Λιγότερα δισεκατομμύρια που ανακοινώνονται κάτω από προβολείς και περισσότερα ευρώ που μένουν στην τσέπη μετά το σούπερ μάρκετ, το ενοίκιο, το ρεύμα και τη βενζίνη.
Και κάθε καινούργια ΔΕΘ να αρχίζει με τον απολογισμό της προηγούμενης. Τι υποσχεθήκατε; Τι νομοθετήσατε; Τι εφαρμόσατε;
Και, το σημαντικότερο, τι άλλαξε πραγματικά στη ζωή του πολίτη; Διότι ο πολίτης δεν κατοικεί στο Βελλίδειο. Ζει τις υπόλοιπες 364 ημέρες του χρόνου.
Υπάρχει μόνο ένα πολύ πιο αυστηρό βήμα από αυτό της ΔΕΘ: το ταμείο του σούπερ μάρκετ. Εκεί δεν υπάρχουν εξαγγελίες. Υπάρχει μόνο η αμείλικτη ερώτηση:
«Μετρητά ή κάρτα;»
Και μερικές φορές η ακόμη πιο αμείλικτη απάντηση:
«ΔΕΝ φτάνουν.»
