Με τη φετινή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης να είναι η τελευταία πριν από τις εθνικές εκλογές του 2027, το ενδιαφέρον μεταφέρεται ήδη στο οικονομικό πακέτο που θα παρουσιάσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Ελεύθεροι επαγγελματίες, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, συνταξιούχοι, αγρότες και στεγαστικό βρίσκονται στο επίκεντρο των κυβερνητικών επεξεργασιών, χωρίς ωστόσο να έχουν ακόμη «κλειδώσει» τα τελικά μέτρα.
Η φετινή ΔΕΘ αποκτά εκ των πραγμάτων ιδιαίτερο πολιτικό βάρος, καθώς ο ίδιος ο πρωθυπουργός έχει επιβεβαιώσει ότι θα είναι η τελευταία παρουσία του στη Θεσσαλονίκη πριν από τις εκλογές του 2027 και ότι εκεί η κυβέρνηση θα παρουσιάσει όχι μόνο τον οικονομικό σχεδιασμό για την επόμενη χρονιά αλλά και έναν ευρύτερο προγραμματισμό για την επόμενη τετραετία. Παράλληλα, έχει καταστήσει σαφές ότι το τελικό ύψος του διαθέσιμου δημοσιονομικού χώρου θα προσδιοριστεί από το Γενικό Λογιστήριο και ότι μέχρι τότε δεν πρόκειται να ανοίξει πλήρως τα χαρτιά του.
Σύμφωνα με τα σενάρια που έχουν δημοσιοποιηθεί τις τελευταίες εβδομάδες, το υπό διαμόρφωση πακέτο της ΔΕΘ έχει τοποθετηθεί στην περιοχή των 1,5 έως 2 δισ. ευρώ, με την κυβέρνηση να αναζητά ένα μείγμα παρεμβάσεων που θα ενισχύει το διαθέσιμο εισόδημα χωρίς να παραβιάζει τα δημοσιονομικά όρια.
Ελεύθεροι επαγγελματίες: Οι αλλαγές που εξετάζονται
Ένα από τα πιο δύσκολα πολιτικά μέτωπα αφορά τους ελεύθερους επαγγελματίες, μετά τις αντιδράσεις που προκάλεσε το σύστημα του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος. Η βασική αρχιτεκτονική του συστήματος δεν φαίνεται αυτή τη στιγμή να οδηγείται σε πλήρη κατάργηση, ωστόσο στο τραπέζι βρίσκονται διορθωτικές κινήσεις και ελαφρύνσεις. Πρόσφατα δημοσιεύματα αναφέρουν ότι εξετάζονται αλλαγές στα τεκμήρια φορολόγησης αλλά και μείωση της προκαταβολής φόρου, η οποία αποτελεί πάγιο αίτημα επαγγελματιών και μικρών επιχειρήσεων.
Το σκεπτικό είναι απλό: ακόμη και μια σημαντική μείωση της προκαταβολής δεν αλλάζει τον τελικό φόρο που αντιστοιχεί στο πραγματικό εισόδημα, αλλά απελευθερώνει ρευστότητα τη στιγμή που μια μικρή επιχείρηση ή ένας αυτοαπασχολούμενος τη χρειάζεται περισσότερο.
Παράλληλα, συζητείται η δυνατότητα μεγαλύτερης σύνδεσης φορολογικών ελαφρύνσεων με τη φορολογική συνέπεια, ώστε η Πολιτεία να επιχειρήσει να μετακινήσει τη σχέση με τους επαγγελματίες από την αποκλειστικά τιμωρητική λογική προς ένα σύστημα που θα περιλαμβάνει και κίνητρα συμμόρφωσης. Το ακριβές μοντέλο, πάντως, δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί.
Μικρομεσαίες επιχειρήσεις: Ρευστότητα και φορολογία
Στο ίδιο πακέτο εξετάζονται παρεμβάσεις για τις επιχειρήσεις, ιδιαίτερα τις μικρές και μεσαίες, όπου το κόστος λειτουργίας, η ενέργεια, οι μισθολογικές υποχρεώσεις και η φορολογία εξακολουθούν να πιέζουν τη ρευστότητα.
Στη δημόσια συζήτηση έχουν μπει σενάρια περαιτέρω μείωσης της προκαταβολής φόρου και νέων μειώσεων ασφαλιστικών επιβαρύνσεων, ενώ μακροπρόθεσμα εξετάζονται και ευρύτερες αλλαγές στην επιχειρηματική φορολογία. Ωστόσο, τα συγκεκριμένα ποσοστά που έχουν κυκλοφορήσει μέχρι στιγμής πρέπει να αντιμετωπίζονται ως σενάρια και όχι ως ανακοινωμένα μέτρα.
Ήδη πάντως υπάρχουν εργαλεία χρηματοδότησης και δράσεις που έχουν δρομολογηθεί για το 2026, όπως η επέκταση του ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ και προγράμματα ενίσχυσης πολύ μικρών και μικρών επιχειρήσεων, γεγονός που δείχνει ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να συνδυάσει τις φορολογικές παρεμβάσεις με πρόσβαση σε χρηματοδότηση.
Συνταξιούχοι: Στο επίκεντρο το διαθέσιμο εισόδημα
Οι συνταξιούχοι αποτελούν επίσης μία από τις κοινωνικές ομάδες για τις οποίες εξετάζονται πρόσθετες παρεμβάσεις. Ερωτηθείς ειδικά για το αν θα υπάρξει κάτι περισσότερο από την ενίσχυση που έχει ήδη προβλεφθεί, ο πρωθυπουργός απέφυγε να δεσμευτεί για συγκεκριμένο ποσό, επιβεβαίωσε όμως ότι η στήριξη του διαθέσιμου εισοδήματος των συνταξιούχων αποτελεί κεντρική κυβερνητική προτεραιότητα.
Στο τραπέζι έχουν βρεθεί σενάρια ενίσχυσης των εφάπαξ παροχών προς χαμηλοσυνταξιούχους και δικαιούχους κοινωνικών παροχών, όμως και εδώ οι τελικές αποφάσεις θα εξαρτηθούν από τον δημοσιονομικό χώρο που θα υπάρχει λίγο πριν από τις ανακοινώσεις της Θεσσαλονίκης.
Αγρότες: Επιδοτήσεις και χρηματοδότηση
Ιδιαίτερη θέση στον σχεδιασμό καταλαμβάνει και ο αγροτικός κόσμος, σε μια περίοδο κατά την οποία οι παραγωγοί βρίσκονται αντιμέτωποι με υψηλό κόστος παραγωγής και σημαντικές αλλαγές στον μηχανισμό καταβολής των ενισχύσεων.
Η κυβέρνηση έχει ήδη προχωρήσει στη μεταφορά της αρμοδιότητας υπολογισμού και καταβολής των αγροτικών επιδοτήσεων στην ΑΑΔΕ, μια αλλαγή που ο πρωθυπουργός έχει χαρακτηρίσει ιδιαίτερα δύσκολη μεταρρύθμιση.
Παράλληλα, στον οικονομικό σχεδιασμό του 2026 περιλαμβάνεται Ταμείο Αγροτικής Επιχειρηματικότητας έως 170 εκατ. ευρώ, με στόχο τη χρηματοδοτική στήριξη του πρωτογενούς τομέα.
Στεγαστικό: Το «Σπίτι μου 3» παραμένει στο τραπέζι
Το στεγαστικό αποτελεί ίσως το δυσκολότερο κοινωνικό πρόβλημα που καλείται να αντιμετωπίσει το νέο πακέτο, καθώς τα υψηλά ενοίκια και η δυσκολία πρόσβασης σε ιδιόκτητη κατοικία πιέζουν ιδιαίτερα τους νέους και τις οικογένειες.
Ο πρωθυπουργός έχει ήδη αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο ενός νέου προγράμματος «Σπίτι μου 3», χωρίς όμως να το έχει ακόμη ανακοινώσει ως οριστική απόφαση. Παράλληλα, βρίσκονται ήδη σε ισχύ ή έχουν παραταθεί μέτρα όπως η τριετής φοροαπαλλαγή για κλειστά ακίνητα που επιστρέφουν στη μακροχρόνια μίσθωση και η αναστολή του ΦΠΑ στις νέες οικοδομές έως το τέλος του 2026.
Η δύσκολη εξίσωση της ΔΕΘ
Το τελικό «μείγμα» θα πρέπει να ισορροπήσει ανάμεσα σε διαφορετικά και συχνά ανταγωνιστικά αιτήματα: οι επαγγελματίες ζητούν μικρότερη φορολογική πίεση, οι συνταξιούχοι μεγαλύτερη ενίσχυση εισοδήματος, οι αγρότες ταχύτερες πληρωμές και χρηματοδότηση, οι νέοι φθηνότερη στέγη και οι μικρομεσαίοι περισσότερη ρευστότητα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη προειδοποιήσει ότι οι διαθέσιμοι πόροι δεν είναι απεριόριστοι και ότι το τελικό ποσό θα γίνει γνωστό κοντά στη ΔΕΘ.
Γι' αυτό και μέχρι τις αρχές Σεπτεμβρίου θα ακουστούν πολλά ποσά, ποσοστά και σενάρια. Η πραγματική εικόνα, όμως, θα φανεί όταν κλείσουν οι τελευταίοι δημοσιονομικοί υπολογισμοί.
Και αυτή τη φορά η ΔΕΘ δεν θα είναι απλώς η παρουσίαση ενός ακόμη οικονομικού πακέτου. Θα αποτελέσει ουσιαστικά την πρώτη μεγάλη οικονομική και πολιτική εικόνα με την οποία η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να μπει στην τελική ευθεία προς τις εκλογές του 2027.
