Σεισμοί ως 8,3 Ρίχτερ στην Ελλάδα: Η λίστα με τις 15 ισχυρότερες δονήσεις και το μέλλον

Με αφορμή τον διπλό ισχυρό σεισμό που σημειώθηκε στη Βενεζουέλα, ο σεισμολόγος Γεράσιμος Παπαδόπουλος παρουσίασε μια συνοπτική αλλά ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα καταγραφή των μεγαλύτερων σεισμών που έχουν σημειωθεί στον ελληνικό χώρο.

Ο κ. Παπαδόπουλος επιχείρησε να απαντήσει στο ερώτημα: «Ποια είναι τα μεγαλύτερα μεγέθη σεισμών που έχουν γίνει στην Ελλάδα;». Για την απάντηση, όπως ανέφερε, αξιοποίησε γεωλογικά, ιστορικά και αρχαιολογικά δεδομένα για την περίοδο από την αρχαιότητα έως το 1899, καθώς και ενόργανα δεδομένα για τους σεισμούς μετά το 1900.

Η λίστα περιλαμβάνει 15 σεισμούς με μέγεθος τουλάχιστον 7,2 Ρίχτερ, δηλαδή με μέγεθος αντίστοιχο ή μεγαλύτερο από τον μικρότερο από τους δύο πρόσφατους σεισμούς της Βενεζουέλας.

Γιατί τα ιστορικά μεγέθη έχουν αβεβαιότητα

Ο σεισμολόγος διευκρίνισε ότι τα μεγέθη των ιστορικών σεισμών δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως απόλυτοι αριθμοί. Ειδικά για γεγονότα πριν από την εποχή των ενόργανων καταγραφών, οι εκτιμήσεις βασίζονται σε μαρτυρίες, γεωλογικά ίχνη, αρχαιολογικές ενδείξεις και μεταγενέστερες επιστημονικές αναλύσεις.

Γι’ αυτό, όπως σημείωσε, το πιθανό σφάλμα μπορεί να φτάνει το ±0,3 ή και περισσότερο. Η παρατήρηση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς ένας σεισμός που εκτιμάται στα 7,5 Ρίχτερ μπορεί στην πραγματικότητα να ήταν ελαφρώς μικρότερος ή μεγαλύτερος.

Οι 15 ισχυρότεροι σεισμοί στην Ελλάδα

Σύμφωνα με τη λίστα που παρουσίασε ο Γεράσιμος Παπαδόπουλος, οι ισχυρότεροι σεισμοί που έχουν καταγραφεί στον ελληνικό χώρο είναι οι εξής:

Η καταγραφή αναδεικνύει τον ιδιαίτερα ενεργό σεισμικό χαρακτήρα του ελληνικού χώρου, με επίκεντρο κυρίως το νότιο Αιγαίο, την Κρήτη, τα Δωδεκάνησα, το Ιόνιο και το Βόρειο Αιγαίο.

Ο ισχυρότερος σεισμός: Η Δυτική Κρήτη το 365 μ.Χ.

Στην κορυφή της λίστας βρίσκεται ο μεγάλος σεισμός του 365 μ.Χ. στη Δυτική Κρήτη, με εκτιμώμενο μέγεθος 8,3 Ρίχτερ.

Ο συγκεκριμένος σεισμός θεωρείται ένα από τα ισχυρότερα σεισμικά γεγονότα στην ιστορία της Ανατολικής Μεσογείου. Επιστημονικές μελέτες τον συνδέουν με μεγάλο τσουνάμι, το οποίο προκάλεσε εκτεταμένες επιπτώσεις σε πολλές περιοχές της Μεσογείου.

Η περίπτωση αυτή δείχνει ότι οι ισχυροί σεισμοί στην Ελλάδα δεν είναι μόνο ζήτημα τοπικών καταστροφών, αλλά μπορούν να επηρεάσουν ευρύτερες γεωγραφικές ζώνες, ιδίως όταν συνδέονται με υποθαλάσσιες μετατοπίσεις και τσουνάμι.

Η Αμοργός του 1956 και το μεγαλύτερο τσουνάμι της σύγχρονης Μεσογείου

Ιδιαίτερη θέση στη σεισμική ιστορία της Ελλάδας κατέχει ο σεισμός της Αμοργού το 1956, με μέγεθος που στη λίστα Παπαδόπουλου αποδίδεται στα 7,7 Ρίχτερ.

Νεότερες επιστημονικές εργασίες έχουν αναδείξει τη σημασία του συγκεκριμένου σεισμού, καθώς προκάλεσε μεγάλο τσουνάμι στο Αιγαίο. Μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2024 αναφέρει ότι ο σεισμός της 9ης Ιουλίου 1956 προκάλεσε το μεγαλύτερο τσουνάμι στη Μεσόγειο των τελευταίων δύο αιώνων.

Η περίπτωση της Αμοργού υπενθυμίζει ότι το μέγεθος ενός σεισμού δεν είναι ο μόνος παράγοντας κινδύνου. Το βάθος, το είδος του ρήγματος, η απόσταση από κατοικημένες περιοχές και η πιθανότητα θαλάσσιας διαταραχής είναι εξίσου σημαντικά.

Γιατί λείπουν γνωστοί καταστροφικοί σεισμοί

Ο Γεράσιμος Παπαδόπουλος διευκρίνισε ότι η λίστα βασίζεται αποκλειστικά στο μέγεθος των σεισμών και όχι στη βλαβερότητα ή στον αριθμό των θυμάτων.

Αυτό εξηγεί γιατί δεν περιλαμβάνονται ορισμένοι πολύ γνωστοί και καταστροφικοί σεισμοί, όπως ο σεισμός της Χίου το 1881 ή οι σεισμοί της Κεφαλονιάς το 1953. Στην περίπτωση της Κεφαλονιάς, ο κ. Παπαδόπουλος ανέφερε ότι τα μεγέθη έχουν αναθεωρηθεί και εκτιμώνται πλέον κάτω από το όριο των 7,2 Ρίχτερ.