Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει η Ένωση για την Υπεράσπιση της Εργασίας και του Κοινωνικού Κράτους (ΕΝΥΠΕΚΚ), υπό τον καθηγητή Αλέξη Μητρόπουλο, τον Σεπτέμβριο υποβλήθηκαν περίπου 20.100 αιτήσεις συνταξιοδότησης, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό του εννεαμήνου σε περισσότερες από 163.000.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια χρονιά κατά την οποία το ασφαλιστικό σύστημα βρίσκεται αντιμέτωπο με ιδιαίτερα αυξημένες πιέσεις, ενώ την ίδια στιγμή ο e-ΕΦΚΑ συνεχίζει να περιορίζει το απόθεμα των εκκρεμών αιτήσεων.
Σεπτέμβριος με περισσότερες από 20.000 αιτήσεις
Η εικόνα που διαμορφώνεται μέσα στο 2026 δείχνει ότι η τάση προς τη συνταξιοδότηση παραμένει έντονη, με τον Σεπτέμβριο να επανέρχεται σε επίπεδα άνω των 20.000 αιτήσεων.
Η ΕΝΥΠΕΚΚ έχει επεξεργαστεί στοιχεία από τη «Μηνιαία Απεικόνιση Απονομών Κύριων Συντάξεων» του πληροφοριακού συστήματος «ΑΤΛΑΣ» για το πρώτο εξάμηνο του έτους, ενώ για τους επόμενους μήνες χρησιμοποιεί στοιχεία που, όπως επισημαίνει, δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιηθεί επισήμως.
Η πορεία των αιτήσεων ανά μήνα ήταν:
- Ιανουάριος: 18.636
- Φεβρουάριος: 18.363
- Μάρτιος: 21.214
- Απρίλιος: 16.625
- Μάιος: 17.860
- Ιούνιος: 17.934
- Ιούλιος: περίπου 19.000
- Αύγουστος: περίπου 14.000
- Σεπτέμβριος: περίπου 20.100
Ο Μάρτιος παραμένει μέχρι στιγμής ο μήνας με τον υψηλότερο αριθμό αιτήσεων, καθώς ξεπέρασε τις 21.200.
Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, το πρώτο εξάμηνο του 2026 καταγράφηκαν περισσότερες από 110.600 αιτήσεις, ενώ μαζί με το τρίτο τρίμηνο ο συνολικός αριθμός προσεγγίζει τις 164.000.
Εφόσον η τάση διατηρηθεί μέχρι το τέλος του έτους, ο αριθμός των νέων αιτήσεων θα μπορούσε, σύμφωνα με την εκτίμηση της ΕΝΥΠΕΚΚ, να ξεπεράσει τις 220.000, δημιουργώντας νέα υψηλή επίδοση.
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της αύξησης, το 2024 καταγράφηκαν συνολικά 197.228 αιτήσεις, ενώ το 2021 και το 2022 είχαν καταγραφεί 212.151 και 211.133 αντίστοιχα.
Οι γυναίκες στην πρώτη γραμμή του κύματος συνταξιοδότησης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σύνθεση των αιτήσεων.
Σύμφωνα με την ΕΝΥΠΕΚΚ, περίπου 7 στις 10 αιτήσεις συνταξιοδότησης προέρχονται από γυναίκες.
Η συγκεκριμένη αναλογία αποτελεί επεξεργασία των διαθέσιμων δεδομένων και όχι άμεση καταγραφή του φύλου των αιτούντων στις εκθέσεις του «ΑΤΛΑΣ», όπου οι αιτήσεις παρουσιάζονται ανά κατηγορία σύνταξης.
Ενδεικτικά, τον Ιούνιο καταγράφηκαν:
- 8.287 αιτήσεις για σύνταξη γήρατος,
- 3.236 αιτήσεις για σύνταξη αναπηρίας,
- 4.170 αιτήσεις για σύνταξη λόγω θανάτου.
Η εικόνα δείχνει ότι η συνταξιοδοτική έξοδος δεν αποτελεί ένα ενιαίο φαινόμενο, αλλά συνδέεται με διαφορετικές κατηγορίες ασφαλισμένων και διαφορετικές ανάγκες.
Γιατί αυξάνονται οι αιτήσεις συνταξιοδότησης
Το ερώτημα που προκύπτει είναι τι βρίσκεται πίσω από την αυξημένη κινητικότητα των ασφαλισμένων.
Η ΕΝΥΠΕΚΚ εντοπίζει τρεις βασικούς λόγους.
Πρώτος παράγοντας είναι η ανησυχία για πιθανή μελλοντική αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, σε σχέση με τη λεγόμενη «ρήτρα προσδόκιμου ζωής». Η συγκεκριμένη ρύθμιση συνδέει ανά τριετία το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης με την εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής.
Η συζήτηση αυτή φαίνεται να δημιουργεί αβεβαιότητα σε ασφαλισμένους που βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση και επιθυμούν να κατοχυρώσουν τα δικαιώματά τους.
Δεύτερος παράγοντας, σύμφωνα με την ΕΝΥΠΕΚΚ, είναι ο τρόπος υπολογισμού των νέων συντάξεων με βάση τις αποδοχές ολόκληρου του ασφαλιστικού βίου. Η Ένωση υποστηρίζει ότι η αλλαγή αυτή μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικά χαμηλότερες συντάξεις σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς.
Τρίτος παράγοντας είναι οι αλλαγές στο καθεστώς απασχόλησης των συνταξιούχων. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η ΕΝΥΠΕΚΚ, περισσότεροι από 300.000 συνταξιούχοι εργάζονται σήμερα, γεγονός που δημιουργεί διαφορετικά δεδομένα για όσους εξετάζουν την έξοδό τους από την εργασία.
Παράλληλα, η ΕΝΥΠΕΚΚ επισημαίνει ότι το 83,5% των 2.541.942 συνταξιούχων είναι άνω των 65 ετών, σύμφωνα με τα στοιχεία Αυγούστου του συστήματος «ΗΛΙΟΣ».
Παρά τις ανησυχίες που εκφράζονται, η κυβέρνηση έχει διαμηνύσει ότι δεν προβλέπεται αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης από το 2027.
Η υφυπουργός Εργασίας Άννα Ευθυμίου έχει αναφέρει ότι η αύξηση που πραγματοποιήθηκε το 2015 λειτουργεί ως «μαξιλάρι» ασφαλείας, ενώ το ζήτημα αναμένεται να επανεξεταστεί το 2030, με βάση τα δεδομένα για το προσδόκιμο ζωής της περιόδου 2019-2029.
Παρά τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις, πάντως, η αβεβαιότητα γύρω από το μέλλον του ασφαλιστικού φαίνεται να αποτελεί έναν από τους παράγοντες που επηρεάζουν τις αποφάσεις όσων βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση.
Περισσότερες αιτήσεις, αλλά λιγότερες εκκρεμότητες
Το παράδοξο της φετινής εικόνας είναι ότι, ενώ οι νέες αιτήσεις αυξάνονται, οι εκκρεμείς αιτήσεις για κύρια σύνταξη παρουσιάζουν υποχώρηση.
Σύμφωνα με την τελευταία τριμηνιαία έκθεση του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 κατατέθηκαν 110.632 αιτήσεις, έναντι 97.334 το αντίστοιχο διάστημα του 2025.
Πρόκειται για αύξηση της τάξης του 13,7%, η οποία αποτελεί την υψηλότερη επίδοση πρώτου εξαμήνου μετά το 2022.
Την ίδια στιγμή, οι εκκρεμείς αιτήσεις κύριας σύνταξης μειώθηκαν τον Ιούνιο στις 33.987, δηλαδή κατά 3.673 σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο.
Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η μείωση στις ληξιπρόθεσμες αιτήσεις, δηλαδή σε εκείνες που παραμένουν σε αναμονή για περισσότερες από 90 ημέρες. Ο αριθμός τους διαμορφώθηκε στις 15.398, μειωμένος κατά 3.948 σε ετήσια βάση.
Η συνολική εκτιμώμενη δαπάνη για τις εκκρεμείς κύριες συντάξεις υποχώρησε στα 96,3 εκατ. ευρώ, μειωμένη κατά 19,4 εκατ. ευρώ σε σχέση με ένα χρόνο νωρίτερα.
Τα «αγκάθια» των επικουρικών και των διεθνών συντάξεων
Παρά τη βελτίωση στην απονομή των κύριων συντάξεων, σημαντικές καθυστερήσεις εξακολουθούν να εντοπίζονται σε άλλες κατηγορίες.
Στις συντάξεις που εμπλέκουν ασφαλιστικό χρόνο στο εξωτερικό εκτιμάται ότι παραμένουν περίπου 12.000 εκκρεμείς φάκελοι, καθώς η διαδικασία απαιτεί διασταύρωση στοιχείων μεταξύ διαφορετικών ασφαλιστικών φορέων και χωρών.
Με την ενσωμάτωση αυτών των περιπτώσεων, η εκτιμώμενη δαπάνη των ληξιπρόθεσμων κύριων συντάξεων ανέρχεται σε 221,7 εκατ. ευρώ. Μετά την αφαίρεση οφειλών και κρατήσεων, το ποσό που εκτιμάται ότι θα καταλήξει στους δικαιούχους περιορίζεται στα 55,8 εκατ. ευρώ.
Σημαντικός όγκος εκκρεμοτήτων καταγράφεται και στις επικουρικές συντάξεις. Οι αιτήσεις για τις οποίες έχει ήδη εκδοθεί απόφαση κύριας σύνταξης ανέρχονται σε 40.506, εκ των οποίων οι 32.434 χαρακτηρίζονται ληξιπρόθεσμες.
Τι αλλάζει για τους ήδη συνταξιούχους το 2027
Την ίδια ώρα, διαφορετικό είναι το ενδιαφέρον για όσους έχουν ήδη περάσει στην πλευρά των συνταξιούχων.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η αναπροσαρμογή των συντάξεων από τον Ιανουάριο του 2027. Η αύξηση υπολογίζεται με βάση τον πληθωρισμό και τον ρυθμό ανάπτυξης, με τις τελευταίες εκτιμήσεις να τοποθετούν το ποσοστό στο 2,6%, έναντι αρχικής πρόβλεψης για 2,4%.
Η αναθεώρηση συνδέεται με τις επίμονες πληθωριστικές πιέσεις.
Παράλληλα, περίπου 671.586 συνταξιούχοι που έχουν προσωπική διαφορά αναμένεται από το 2027 να λάβουν ολόκληρη την αύξηση χωρίς συμψηφισμό με την προσωπική διαφορά.
Το μηνιαίο όφελος για τους συγκεκριμένους συνταξιούχους εκτιμάται ότι θα κυμανθεί περίπου από 22 έως 50 ευρώ.
Η εικόνα που διαμορφώνεται στο ασφαλιστικό σύστημα έχει δύο όψεις: από τη μία, ένας ολοένα μεγαλύτερος αριθμός εργαζομένων φαίνεται να επιλέγει την έξοδο από την αγορά εργασίας, ενώ από την άλλη ο e-ΕΦΚΑ καταφέρνει να περιορίζει μέρος των συσσωρευμένων εκκρεμοτήτων.
Το ερώτημα πλέον είναι αν το κύμα αιτήσεων θα συνεχιστεί στους ίδιους ρυθμούς και τους τελευταίους μήνες του 2026. Αν συμβεί αυτό, η χρονιά μπορεί να κλείσει με έναν αριθμό αιτήσεων που θα ξεπεράσει τα επίπεδα των προηγούμενων ετών, επαναφέροντας στο προσκήνιο τη μεγάλη πρόκληση του ασφαλιστικού: λιγότεροι εργαζόμενοι, περισσότεροι συνταξιούχοι και ένα σύστημα που καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη βιωσιμότητα και την επάρκεια των παροχών.
