Εκτεταμένους ελέγχους στις ενδοοικογενειακές μεταβιβάσεις κεφαλαίων πραγματοποιεί η φορολογική διοίκηση, βάζοντας «στο στόχαστρο» τις διαδοχικές χρηματικές δωρεές. Κύριος στόχος των ελεγκτικών μηχανισμών είναι ο εντοπισμός περιπτώσεων όπου συγγενικά πρόσωπα χρησιμοποιούνται ως «ενδιάμεσοι σταθμοί» ή «γέφυρες» για την παράκαμψη της φορολογίας.
Η ελεγκτική διαδικασία δεν περιορίζεται στην απλή κατάθεση των σχετικών δηλώσεων, αλλά ακολουθεί πιστά τη διαδρομή του χρήματος. Μέσω διασταυρώσεων των τραπεζικών κινήσεων, των στοιχείων του myProperty και των ετήσιων δηλώσεων εισοδήματος, η ΑΑΔΕ επιχειρεί να διαπιστώσει εάν δύο φαινομενικά αυτόνομες και αφορολόγητες πράξεις επικαλύπτουν μια ενιαία μεταφορά, η οποία υπό κανονικές συνθήκες θα υπόκειτο σε φορολόγηση.
Το μοντέλο της «τριγωνικής» συναλλαγής και τα ποσοστά φορολόγησης
Ένα συνηθισμένο σενάριο αφορά τη μεταφορά κεφαλαίων από ένα τέκνο προς τον γονέα και ακολούθως από τον γονέα προς το άλλο τέκνο. Παρότι μεμονωμένα οι δύο κινήσεις εντάσσονται στα πρόσωπα της Α΄ κατηγορίας και καλύπτονται από το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ, η ουσία της συναλλαγής μπορεί να διαφέρει.
Εφόσον αποδειχθεί ότι ο αρχικός σχεδιασμός απέβλεπε στη μεταφορά χρημάτων μεταξύ των δύο αδελφών, η φορολογική αρχή αναταξινομεί τη συναλλαγή ως απευθείας δωρεά της Β΄ κατηγορίας, επιβάλλοντας συντελεστή φορολόγησης 20% από το πρώτο ευρώ. Αντίστοιχα, αν ο τελικός ωφελούμενος ανήκει στη Γ΄ κατηγορία συγγένειας, ο συντελεστής ανέρχεται στο 40%. Σημειώνεται ότι το βάρος της απόδειξης για την ύπαρξη καταστρατήγησης φέρει εξ ολοκλήρου η φορολογική διοίκηση.
Τα τέσσερα κομβικά ίχνη που αναλύει η Εφορία
Για τη θεμελίωση κάθε υποθέσεως, οι ελεγκτές συνθέτουν το «παζλ» της διαδρομής του χρήματος αξιοποιώντας τέσσερις βασικές παραμέτρους:
- Τραπεζικοί λογαριασμοί: Εξετάζεται εξονυχιστικά η αρχική προέλευση των κεφαλαίων, η κατάθεσή τους στον λογαριασμό του πρώτου αποδέκτη και η τυχόν άμεση επανάπροώθησή τους σε τρίτο συγγενικό πρόσωπο.
- Χρονική εγγύτητα: Η πραγματοποίηση της δεύτερης μεταφοράς εντός χρονικού διαστήματος έως έξι μηνών θεωρείται ισχυρή ένδειξη εικονικότητας. Παρ' όλα αυτά, το εξάμηνο δεν αποτελεί απόλυτο όριο, καθώς η ΑΑΔΕ μπορεί να καταλογίσει παραβάσεις και μετά την πάροδό του, εφόσον διαθέτει ακλόνητα στοιχεία.
- Διασταυρώσεις Ε1 και myProperty: Ελέγχεται η απόλυτη συμφωνία μεταξύ των ποσών που δηλώνονται στην πλατφόρμα myProperty και των κωδικών 725-726 (για τους δωρητές) και 781-782 (για τους δωρεοδόχους) στο έντυπο Ε1 της φορολογικής δήλωσης.
- Οικονομική δυνατότητα δωρητή: Αναλύεται αν ο εμφανιζόμενος ως δωρητής διέθετε το πραγματικό οικονομικό ανάστημα και τα αντίστοιχα δηλωθέντα εισοδήματα για να δικαιολογήσει τη δωρεά. Σε αντίθετη περίπτωση, ο φορολογούμενος καλείται να αποδείξει την πηγή προέλευσης των χρημάτων.
