Ένα εξαιρετικά ισχυρό Ελ Νίνιο εξελίσσεται στον τροπικό Ειρηνικό και προκαλεί αυξανόμενη ανησυχία στους επιστήμονες, καθώς ορισμένοι δείκτες έχουν ήδη φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ αρκετούς μήνες πριν από την αναμενόμενη κορύφωση του φαινομένου, ενώ οι τελευταίες προγνώσεις δείχνουν ότι η ενίσχυσή του θα συνεχιστεί μέχρι το τέλος του 2026 και οι επιπτώσεις του θα γίνουν αισθητές και μέσα στο 2027.
Τα τελευταία δεδομένα δείχνουν θερμοκρασιακή απόκλιση 3,05 βαθμών Κελσίου σε βασική περιοχή παρακολούθησης του Ελ Νίνιο στον Ειρηνικό, πάνω από το προηγούμενο υψηλό των 3,02°C που είχε καταγραφεί στα τέλη Νοεμβρίου του 2015, με τη σύγκριση να γίνεται έναντι του μέσου όρου της περιόδου 1991-2020.
Χρειάζεται, ωστόσο, μια σημαντική διευκρίνιση: ο δείκτης ONI/Niño 3.4, που χρησιμοποιείται ευρέως από τους μετεωρολόγους και βασίζεται σε κυλιόμενες κλιματικές περιόδους αναφοράς, βρισκόταν ακόμη οριακά κάτω από το αντίστοιχο ρεκόρ του 2015. Επομένως, το αν το σημερινό επεισόδιο είναι ήδη το ισχυρότερο όλων των σύγχρονων καταγραφών εξαρτάται και από τον ακριβή δείκτη που χρησιμοποιείται.
Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός βλέπει περαιτέρω ενίσχυση
Η εικόνα που δίνει ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO) είναι ξεκάθαρη ως προς την τάση: το Ελ Νίνιο έχει πλέον εδραιωθεί και αναμένεται να ενισχυθεί σημαντικά τους επόμενους μήνες, φτάνοντας σε «πολύ ισχυρή» ένταση πριν από την κορύφωσή του προς το τέλος του έτους.
Οι τελευταίες προβλέψεις των παγκόσμιων κέντρων του WMO δίνουν σχεδόν 100% πιθανότητα το Ελ Νίνιο να παραμείνει ενεργό έως τον Φεβρουάριο του 2027, ενώ για το τρίμηνο Σεπτεμβρίου-Νοεμβρίου η μέση απόκλιση της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας στην περιοχή Niño 3.4 προβλέπεται περίπου στους 3,6°C.
Πρόκειται για εξαιρετικά υψηλή τιμή, η οποία εξηγεί γιατί ορισμένοι επιστήμονες και σχολιαστές χρησιμοποιούν πλέον χαρακτηρισμούς όπως «super El Niño» ή ακόμη και «Godzilla El Niño», χωρίς ο τελευταίος όρος να αποτελεί επίσημη επιστημονική κατηγορία.
Προβλέψεις ακόμη και για 4°C
Ακόμη πιο ακραία είναι ορισμένα από τα επιμέρους προγνωστικά σενάρια, καθώς σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε ο κλιματολόγος Zeke Hausfather, ο μέσος όρος 14 μοντέλων δείχνει ότι η θερμοκρασιακή απόκλιση θα μπορούσε να πλησιάσει ακόμη και τους 4°C τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο.
Το επίπεδο αυτό βρίσκεται πολύ πάνω από το όριο των 2°C που χρησιμοποιείται συνήθως για την περιγραφή ενός εξαιρετικά ισχυρού ή «super» Ελ Νίνιο, ενώ σύμφωνα με επιστήμονες που μίλησαν στον Guardian, αναλύσεις παλαιοκλιματικών δεδομένων από κοράλλια, δακτυλίους δέντρων και ιστορικές πηγές υποδηλώνουν ότι ένα φαινόμενο τέτοιας έντασης ενδέχεται να μην έχει εμφανιστεί εδώ και περίπου μία χιλιετία.
Αυτός ο χαρακτηρισμός, πάντως, δεν βασίζεται σε άμεσες μετρήσεις 1.000 ετών – οι σύγχρονες συστηματικές καταγραφές είναι πολύ νεότερες – αλλά σε επιστημονικές ανακατασκευές του παλαιότερου κλίματος, κάτι που αποτελεί κρίσιμη λεπτομέρεια όταν γίνεται λόγος για «το ισχυρότερο εδώ και 1.000 χρόνια».
Το Ελ Νίνιο πάνω σε έναν ήδη θερμότερο πλανήτη
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τους επιστήμονες δεν είναι μόνο η ισχύς του ίδιου του Ελ Νίνιο, αλλά το γεγονός ότι εμφανίζεται πάνω σε έναν πλανήτη που είναι ήδη σημαντικά θερμότερος λόγω της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής.
Η καθηγήτρια Friederike Otto του Imperial College London επισημαίνει ότι ένα τόσο ισχυρό επεισόδιο σημαίνει τεράστια ανακατανομή ενέργειας στο κλιματικό σύστημα και ότι οι επιπτώσεις του μπορεί να είναι πιο σοβαρές ακριβώς επειδή το υπόβαθρο πάνω στο οποίο εκδηλώνεται είναι θερμότερο από ό,τι στο παρελθόν.
Ο WMO προειδοποιεί αντίστοιχα ότι ένα πολύ ισχυρό Ελ Νίνιο μπορεί να μεταβάλει σημαντικά τα μοτίβα θερμοκρασίας και βροχοπτώσεων σε παγκόσμιο επίπεδο, αυξάνοντας τον κίνδυνο για καύσωνες, ξηρασίες, πλημμύρες και άλλα ακραία καιρικά φαινόμενα, χωρίς όμως οι επιπτώσεις να είναι ίδιες σε όλες τις περιοχές.
Από την ξηρασία στις καταρρακτώδεις βροχές
Το παράδοξο του Ελ Νίνιο είναι ότι μπορεί να προκαλεί σχεδόν αντίθετες καταστάσεις σε διαφορετικά σημεία του πλανήτη.
Σε ορισμένες περιοχές συνδέεται με θερμότερες και ξηρότερες συνθήκες, αυξάνοντας τον κίνδυνο δασικών πυρκαγιών και απωλειών στη γεωργία, ενώ αλλού μετατοπίζει τις βροχοπτώσεις και ενισχύει τον κίνδυνο πλημμυρών και ακραίων καταιγίδων.
Ήδη, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, ξηρασία και μειωμένες βροχοπτώσεις προκαλούν προβλήματα σε τμήματα της Ινδονησίας, της Ινδίας, της Κεντρικής Αμερικής και της Καραϊβικής, ενώ άλλες περιοχές της Νότιας Αμερικής και της ανατολικής Αφρικής αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο ισχυρών βροχοπτώσεων.
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στον καιρό, καθώς μπορούν να μεταφερθούν στις τιμές των τροφίμων, στην αγροτική παραγωγή, στα αποθέματα νερού, στη δημόσια υγεία, στις μεταφορές και συνολικά στην οικονομία, ιδιαίτερα στις πιο ευάλωτες χώρες.
Θα γίνει το 2027 το θερμότερο έτος;
Το ενδεχόμενο ενός πολύ ισχυρού Ελ Νίνιο έχει ήδη ανοίξει συζήτηση και για τις παγκόσμιες θερμοκρασίες του 2027, καθώς το φαινόμενο τείνει να προσθέτει προσωρινά επιπλέον θερμότητα στην ατμόσφαιρα πάνω από τη μακροχρόνια αύξηση που προκαλούν τα αέρια του θερμοκηπίου.
Ορισμένοι επιστήμονες εκτιμούν ότι η συνύπαρξη ενός εξαιρετικά ισχυρού Ελ Νίνιο με την ανθρωπογενή υπερθέρμανση δημιουργεί σοβαρή πιθανότητα για νέα παγκόσμια ρεκόρ θερμοκρασίας μέσα στο 2027.
Δεν πρόκειται όμως για βεβαιότητα που μπορεί από τώρα να μετατραπεί σε τελική πρόγνωση για ολόκληρο το έτος, καθώς η πραγματική εξέλιξη θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και την κορύφωση του φαινομένου, τις θερμοκρασίες των ωκεανών και άλλους παράγοντες του κλιματικού συστήματος.
Ένα παγκόσμιο κλιματικό τεστ
Το βέβαιο είναι ότι το σημερινό Ελ Νίνιο έχει ήδη αποκτήσει ασυνήθιστα μεγάλη ένταση και, σύμφωνα με τις επίσημες προβλέψεις, δεν έχει ακόμη φτάσει στην κορύφωσή του.
Αυτό ακριβώς είναι που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία: όχι μόνο οι σημερινές τιμές, αλλά το γεγονός ότι οι επόμενοι μήνες μπορεί να οδηγήσουν σε ακόμη υψηλότερες θερμοκρασιακές αποκλίσεις στον Ειρηνικό, σε μια εποχή κατά την οποία η βασική θερμοκρασία του πλανήτη βρίσκεται ήδη σε πολύ υψηλά επίπεδα.
Το Ελ Νίνιο είναι ένα φυσικό, περιοδικό φαινόμενο και κάποια στιγμή θα υποχωρήσει. Η ανθρωπογενής υπερθέρμανση, όμως, δεν εξαφανίζεται όταν τελειώσει ένας κύκλος Ελ Νίνιο – και αυτή είναι η διαφορά που κάνει τους επιστήμονες να αντιμετωπίζουν το σημερινό επεισόδιο όχι απλώς ως ακόμη μία φυσική διακύμανση του κλίματος, αλλά ως ένα εξαιρετικά απαιτητικό τεστ για έναν πλανήτη που έχει ήδη γίνει θερμότερος και περισσότερο ευάλωτος στα άκρα.
