Κοκκινάκη Υπατία Μια διεθνής ομάδα αστρονόμων κατάφερε να μετρήσει για πρώτη φορά με ακρίβεια την ενέργεια που απελευθερώνουν οι πίδακες υπερθερμασμένης ύλης από μια μακρινή μαύρη τρύπα, αποκαλύπτοντας τη σχεδόν απίστευτη ισχύ τους.
Με ραδιοτηλεσκόπιο που σαρώνει όλο τον πλανήτη, οι επιστήμονες εντόπισαν τους λεγόμενους «χορευτικούς πίδακες» από το σύστημα Cygnus X–1, σε απόσταση 7.000 ετών φωτός. Οι πίδακες αυτοί μεταφέρουν ενέργεια ισοδύναμη με 10.000 Ήλιους και κινούνται με περίπου τη μισή ταχύτητα του φωτός, δηλαδή 150.000 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο. Ωστόσο, όπως αναφέρει ο καθηγητής Τζέημς Μίλερ Τζόουνς, «μόλις το 10% της ενέργειας που απορροφά η μαύρη τρύπα μετατρέπεται σε πίδακες».
Το φαινόμενο παρατηρήθηκε σε ένα διπλό αστρικό σύστημα, όπου ένα υπερμεγέθες άστρο εκτοξεύει τεράστιες ποσότητες μάζας με εξαιρετικά υψηλές ταχύτητες. «Οι αστρικοί άνεμοι λυγίζουν τους πίδακες κατά δύο μοίρες, σαν το νερό ενός σιντριβανιού που παρασύρεται από τον άνεμο», εξηγεί ο καθηγητής.
Η μυστηριώδης δύναμη των μαύρων τρυπών
Οι μαύρες τρύπες παραμένουν από τα πιο παράξενα αντικείμενα στο Σύμπαν: η βαρύτητά τους είναι τόσο ισχυρή που ούτε το φως δεν μπορεί να ξεφύγει. Καθώς η ύλη περιστρέφεται γύρω τους και «πέφτει» μέσα, τα μαγνητικά πεδία που δημιουργούνται εκτοξεύουν τεράστιους πίδακες ύλης, φαινόμενο που παρατηρείται ακόμα και σε μαύρες τρύπες με μάζα δισεκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από τον Ήλιο.
Όπως σημειώνει ο Δρ. Στιβ Ρατζ Πραμπού από την Οξφόρδη, «οι πίδακες δεν είναι απλώς θέαμα: ρυθμίζουν την ανάπτυξη γαλαξιών και τη δημιουργία νέων άστρων και πλανητών». Μέχρι σήμερα, οι επιστήμονες βασίζονταν σε προσομοιώσεις για να υπολογίσουν την αποδοτικότητα των μαύρων τρυπών στην εκτόξευση ενέργειας. Τώρα, η παρατήρηση αυτή προσφέρει μια πρώτη πραγματική μέτρηση, καθιστώντας τις θεωρίες πιο αξιόπιστες.
Από τα «συντριβάνια» στις φυσαλίδες γαλαξιών
Η νέα μέτρηση επιτρέπει την ακριβή εκτίμηση του ποσοστού ενέργειας που μετατρέπεται σε πίδακες και όχι μόνο σε θερμότητα ή ακτίνες Χ. Οι πίδακες μπορούν να δημιουργούν γιγάντιες φυσαλίδες αερίου που επηρεάζουν ολόκληρους γαλαξίες. Η διαδικασία αυτή, γνωστή ως «ανατροφοδότηση», εξισορροπεί την ανάπτυξη των γαλαξιών, περιορίζοντας υπερβολικές συγκεντρώσεις ύλης και ενέργειας.
Ο συνδυασμός των μετρήσεων των πιδάκων με την παρατήρηση της ύλης που καταναλώνεται από τη μαύρη τρύπα επιτρέπει στους αστρονόμους να κάνουν κάτι σαν… «ενεργειακό απολογισμό» της μαύρης τρύπας. Ένα βήμα που, σύμφωνα με τους ειδικούς, θα βελτιώσει την κατανόηση για το πώς το Σύμπαν απέκτησε τη σημερινή του μορφή.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Τέλος τα παλιά διπλώματα: Τι αλλάζει για όλους τους οδηγούς
Διορισμοί εκπαιδευτικών 2026: Το ΦΕΚ με τα νέα πτυχία που «ξεκλειδώνουν» 10.000 μόνιμες θέσεις
